UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

СТРАТЕГИЯСИ

ҲАРАКАТЛАР ДАСТУРИ

АСОСИЙ МАҚСАДЛАР

ТУЗИЛМАСИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

ҲУДУДЛАРИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

ҲУДУДЛАРИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

ТУЗИЛМАСИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

НАМУНАВИЙ ТУЗИЛМАСИ

«Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегияси тўғрисида

Янги Ўзбекистонда инсон қадрини улуғлаш, унинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини суд орқали ҳимоя қилишни сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш ҳамда суд процессига замонавий ҳуқуқий механизм ва институтларни жорий қилиш орқали халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш, шунингдек, «Ўзбекистон — 2030» стратегиясида белгиланган одил судловга оид стратегик мақсадларни изчил амалга ошириш мақсадида қарор қиламан:

I. Устувор йўналишлар

1. Суд тизимини ислоҳ қилиш қуйидаги устунлар асосида амалга оширилиши белгилансин:

(а) «халқчил суд» — судлар фаолиятининг шаффофлиги, суд жараёнлари ва суд фаолиятига оид ахборотдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш орқали суд тизимининг очиқлигини таъминлаш ва жамиятда судга бўлган мутлақ ишончни қарор топтириш, судларни бюрократиядан бутунлай холи тизимга айлантириш;

(б) «адолат қўрғони» — инсон ҳуқуқлари устуворлигини сўзсиз таъминлайдиган, ҳар қандай таъсир ва аралашувлардан холи, мустақил одил судлов тизимини мустаҳкамлаш;

(в) «кафолатланган адолат» — қонуний, адолатли ва асослантирилган суд қарорларини қабул қилиш, уларнинг сифати ва барқарорлигини таъминлаш орқали фуқароларнинг бузилган ҳуқуқларини судда тиклаш кафолатларини кучайтириш;

(г) «адолат посбонлари» — халқ хизматида бўлган, юксак маънавий ва профессионал фазилатларга эга, адолат мезонларига қатъий риоя қилувчи судьялар корпусини шакллантириш;

(д) «рақамли одил судлов» — суд иш юритувини тўлиқ рақамлаштириш ва замонавий технологияларни жорий этиш орқали фуқаролар учун ортиқча оворагарчиликларсиз, қулай ва тезкор суд муҳокамаси имкониятини яратиш;

(ж) «халқаро эътироф» — инсон ҳуқуқлари соҳасидаги илғор халқаро стандартларни миллий суд амалиётига имплементация қилиш ва мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузини юксалтириш.

II. Стратегияни тасдиқлаш ва уни амалга ошириш

2. Қуйидагилар:

(а) «Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегияси 1-иловага мувофиқ;

(б) «Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегиясини 2026 — 2028 йилларда амалга ошириш бўйича ҳаракатлар дастури 2-иловага мувофиқ;

(в) «Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегияси доирасида эришиладиган асосий мақсадлар 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

III. Одил судловга эришиш имкониятлари ва қуйи судлар қарорларини қайта кўриб чиқишда холислик даражасини янада ошириш

3. Суд қарорларини қайта кўриб чиқишнинг холислиги ва самарадорлигини янада ошириш мақсадида 2027 йил 1 июлдан бошлаб жами 319 та бошқарув ходимлари штат бирлигидан иборат умумюрисдикция ва маъмурий суд йўналишларида ишларни қайта кўриб чиқиш ваколатига эга бўлган, юрисдикция ҳудуди бир нечта маъмурий-ҳудудий бирликларни қамраб оладиган ҳудудлараро судлар ташкил этилсин. Бунда:

(а) 227 та бошқарув ходимлари штат бирликлари судларнинг амалдаги штат бирликлари доирасида шакллантирилади;

(б) қўшимча 92 та бошқарув ходимлари штат бирликлари Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 26 июндаги ПФ-105-сон Фармонига мувофиқ 2026 йилда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитаси ҳамда бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг қисқартирилган штат бирликлари ҳисобидан ажратилади.

4. Олий суд 2026 йил якунига қадар белгиланган тартибда қуйидагиларни назарда тутувчи қонун лойиҳаларини киритсин:

(а) ҳудудлараро судларга вилоят ва унга тенглаштирилган судлар томонидан апелляция ёки кассация тартибида кўрилган ишларни тафтиш тартибида, мазкур судлар томонидан биринчи инстанцияда кўрилган ишларни апелляция ёки кассация тартибида қайта кўриб чиқиш ваколатини бериш;

(б) Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари, Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судларининг ишларни тафтиш инстанциясида кўриш ваколатини ҳамда ўзлари томонидан биринчи инстанцияда кўрилган ишларни апелляция ёки кассация тартибида қайта кўриб чиқиш ваколатини тугатиш;

(в) ҳудудлараро судларда тафтиш тартибида кўрилган ишларни Олий судда қайта кўриш тартибини белгилаш.

5. Олий суд Бош прокуратура ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг бузилган ҳуқуқларини ўз вақтида тиклаш мақсадида 2027 йил 1 апрелга қадар илғор хорижий тажриба ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти таҳлилидан келиб чиққан ҳолда Олий судда қайта кўриладиган ишлар мезонларини белгилаш юзасидан асослантирилган таклифлар киритсин.

6. Олий суднинг фуқароларнинг одил судловга эришиш даражасини янада ошириш, айниқса, чекка ҳудудларда истиқомат қилаётган аҳолига суд ҳимоясидан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш мақсадида 2027 — 2030 йилларда барча ҳудудларда фуқаролик ишлари бўйича туман, шаҳар судларини суд тизимининг мавжуд штат бирликлари доирасида ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

Бунда аҳоли сони, судга келиб тушаётган ишлар ҳажми ва динамикаси, судьяларнинг иш юкламаси, ҳудудий хусусиятлар ҳамда одил судловдан фойдаланиш имкониятлари инобатга олинади.

7. Олий суд Судьялар олий кенгаши ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан биргаликда ҳудудларда фуқаролик ишлари бўйича туман, шаҳар судларини босқичма-босқич ташкил этиб, уларнинг тузилмасини тасдиқласин.

8. Давлат активларини бошқариш агентлиги Олий суд билан келишилган ҳолда мазкур Фармонга мувофиқ ташкил этилаётган ҳудудлараро судлар ва фуқаролик ишлари бўйича туман, шаҳар судларини жойлаштириш чораларини кўриб борсин.

IV. Жиноят процессининг судга қадар иш юритиш босқичида суд назоратини кучайтириш

9. Олий суд ва Бош прокуратуранинг 2027 йил 1 июлдан бошлаб «асосли гумон» (Prima Facie) халқаро стандартига мувофиқ тергов судьясига тегишли процессуал мажбурлов чораларини қўллаш (санкция бериш) тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда шахсни ушлаб туришнинг қонунийлиги ва асослилиги, гумон қилиш ёки айблов эълон қилиш учун асослар етарлилигини, шубҳа туғилган тақдирда, тергов сирини таъминлаган ҳолда қўшимча ҳужжатлар талаб қилиш йўли билан текшириш ваколатларини бериш ҳақидаги таклифи маъқуллансин.

10. Қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар юзасидан қонун лойиҳалари уч ой муддатда киритилсин:

(а) Олий суд томонидан Бош прокуратура ва бошқа манфаатдор идоралар билан биргаликда — мазкур Фармон 9-бандида назарда тутилган ваколатларни тергов судьяларига бериш;

(б) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Қонунчилик ва ҳуқуқий сиёсат институти томонидан Олий суд, Бош прокуратура, Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда — «Тезкор-қидирув фаолияти тўғрисида»ги Қонунда шахснинг конституциявий ҳуқуқларини бевосита чеклаш билан боғлиқ тадбирларни ўтказишга санкция судлар томонидан берилишини белгилаш.

11. Қуйидагилар:

(а) Адлия вазирлиги Олий суд ва Бош прокуратура билан биргаликда 2027 йил 1 апрелга қадар янги таҳрирдаги Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс лойиҳасини ишлаб чиқиш доирасида илғор хорижий тажриба асосида айрим маъмурий ҳуқуқбузарликларни кўриб чиқиш ваколатларини маъмурий органларга ўтказиш;

(б) Олий суд Судьялар олий кенгаши билан биргаликда 2027 йил 1 июнга қадар тергов судьяларининг амалдаги иш юкламаси ва янги берилаётган ваколатлардан келиб чиқиб, уларнинг штат бирликларини қайта кўриб чиқиш юзасидан асослантирилган таклифларни киритсин.

V. Ягона суд амалиётини шакллантириш ҳамда судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятининг очиқлигини ошириш

12. Одил судлов сифатини яхшилаш ва мамлакатда қонун ҳужжатларини қўллаш бўйича ягона суд амалиётига эришиш мақсадида Олий суд:

(а) 2027 йил 1 августдан бошлаб ягона суд амалиётини шакллантирувчи Олий суд Раёсати қарорларини белгиланган тартибда очиқ эълон қилиш ва янгилаб бориш амалиётини («Прецедентлар» реестри) жорий этсин;

(б) ягона суд амалиётини шакллантириш жараёнига илмий доиралар, малакали мутахассислар, фуқаролик жамияти институтлари вакилларини кенг жалб этиш мақсадида жамоатчилик асосидаги экспертлар кенгашларини ташкил этиш чораларини кўриб борсин;

(в) уч ой муддатда экспертлар кенгашларини ташкил этиш тартибини белгиласин.

13. Олий суд Судьялар олий кенгаши билан биргаликда 2027 йил 1 мартга қадар судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятида шаффофликни ошириш, уларнинг фаолиятига оид ахборотни қонунга мувофиқ эркин олишни таъминлаш мақсадида судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолияти очиқлигини таъминлашга қаратилган қонун лойиҳасини киритсин.

14. Олий суднинг судларга мурожаат қилган фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларига замонавий стандартлар асосида қулайликлар яратиш, судлар фаолиятида бюрократияни камайтириш ва очиқликни таъминлаш мақсадида суд биноларининг кириш қисмида 2030 йилга қадар босқичма-босқич «ягона дарча» тамойили асосида хизмат кўрсатиш офислари фаолиятини йўлга қўйиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

15. Белгилансинки, судларнинг «ягона дарча» тамойили асосида хизмат кўрсатиш офислари томонидан аҳолига зарур ахборотларни бир жойнинг ўзида тақдим этиш, процессуал мурожаатлар юзасидан ташкилий ёрдам кўрсатиш, мурожаатларни тезкор қабул қилиш ва рақамли суд хизматларидан фойдаланишда амалий кўмаклашиш чоралари кўрилади.

16. Олий суд Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда 2027 йил якунига қадар судларга мурожаат қилишда қўшимча имконият ва қулайликларни яратиш мақсадида Олий суднинг интерактив хизматлар порталини (my.sud.uz) қуйидагиларни инобатга олган ҳолда такомиллаштириш чораларини кўрсин:

(а) порталнинг янгиланган мобил иловасини ишга тушириш;

(б) порталда «Судга мурожаат намуналари» интерактив хизматини такомиллаштириш. Бунда даъво аризалари ва бошқа ҳужжатларни тайёрлаш орқали судга мурожаат қилишни осонлаштириш;

(в) жисмоний ва юридик шахслар сўровига кўра суд ҳужжатларини интерактив тарзда излаш имкониятини кенгайтириш.

VI. «Суднинг фаол иштироки» тамойилини қўллаш доирасини кенгайтириш орқали судга мурожаат қилишда қулайликлар яратиш

17. Иқтисодий низоларни тезкор ва адолатли ҳал этиш, тадбиркорлик субъектлари ва инвесторларнинг вақти ҳамда харажатларини тежаш мақсадида 2028 йил 1 январдан бошлаб судьяга ишларни кўриш жараёнида жузъий (формал) камчиликлар аниқланган тақдирда, уларни бартараф этиш чораларини кўриш мажбуриятини юклашни назарда тутувчи «иқтисодий ишларни проактив бошқариш» (Proactive Case Management) стандарти жорий этилсин.

18. Олий суднинг «ягона дарча» тамойили асосида даъво аризасини (аризани) қайтариш институтини ислоҳ қилиш орқали судга мурожаат қилишни соддалаштириш бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи таклифлари маъқуллансин:

(а) фуқаролик, иқтисодий ва маъмурий суд ишларини юритишда аризани қайтаришнинг «иш мазкур суднинг судловига тегишли бўлмаслиги» асосини бекор қилиш ва аризани шу суднинг ўзи томонидан тегишлилиги бўйича бошқа судга ўтказиш;

(б) жузъий (формал) талабларга риоя этмасдан берилган даъво аризасини (аризани) қабул қилган ҳолда камчиликларни суднинг фаол кўмаги ёрдамида бартараф этиш тартибини жорий этиш.

VII. Судьяларни одил судлов билан боғлиқ бўлмаган вазифалардан озод этиш

19. Олий суд ва Судьялар олий кенгашининг 2028 йил 1 январдан бошлаб халқаро стандартлар асосида судьялар мустақиллигини таъминлаш ва уларни одил судловга дахлдор бўлмаган вазифалардан озод этиш мақсадида қуйидаги таклифлари маъқуллансин:

(а) суд маъмурчилиги (Court Administration) институтини жорий этиш;

(б) судьялар фаолиятини ташкилий, моддий-техник, молиявий ва ахборот-таҳлил жиҳатидан таъминлаш ҳамда рақамлаштириш жараёнларини мувофиқлаштириш, шунингдек, суд аппарати ходимлари билан ишлаш учун масъул бўлган суд маъмуриятини ташкил этиш;

(в) судларда бошқарув лавозимларини мақбуллаштириш ва ортиқча бўғинларни қисқартириш.

20. Олий суд ва Судьялар олий кенгаши:

(а) 2027 йил 1 апрелга қадар мазкур Фармоннинг 18-бандида назарда тутилган таклифларни;

(б) 2027 йил ноябрга қадар суд маъмурчилиги бўйича илғор хорижий амалиётни жойларга чиққан ҳолда ўрганиш асосида мазкур Фармоннинг 19-бандида назарда тутилган вазифаларни амалга ошириш бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини киритсин.

VIII. Фармон ижросини ташкил этиш, таъминлаш ва назорат

21. Олий суд ва Олий Мажлис палаталарининг суд амалиётини умумлаштириш асосида қонунчилик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётидаги тизимли муаммоларни аниқлаш ва уларнинг ечими бўйича таклифларни ҳар йили тегишлилиги бўйича Олий Мажлис палаталари ва Вазирлар Маҳкамасига киритиб бориш тартибини жорий этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

22. Олий суд Судьялар олий кенгаши билан биргаликда 2027 йил якунига қадар илғор хорижий тажрибани ўрганиш натижалари асосида одил судлов сифатини баҳолаш индикаторлари тизимини ишлаб чиқиш ва ҳар йили Ўзбекистонда одил судлов сифати индексини эълон қилиш амалиётини йўлга қўйиш бўйича таклифлар киритсин.

23. Олий суд Судьялар олий кенгаши, Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Оммавий ахборот воситалари учун контент тайёрлаш маркази ва бошқа идоралар билан биргаликда бир ой муддатда мазкур Фармон мазмун-моҳиятини кенг ёритиб бориш бўйича медиарежани тасдиқлаб, унинг самарали амалга оширилишини таъминласин.

24. Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим фармонларига 4-иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

25. Мазкур Фармоннинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсан жавобгар этиб Олий суд раиси Р.А. Махмудова ва Судьялар олий кенгаши раиси Х.Б. Ёдгоров белгилансин.

26. Фармон ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбарининг суд тизимини ислоҳ қилиш бўйича ўринбосари Н.Ж. Хакимова зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 14 августдаги ПФ-160-сон Фармонига 1-ИЛОВА

«Одил судлов – 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш

«Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия) суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг изчил давом эттирилишини таъминлаш, қонун устуворлиги талабларига, мустақиллик, очиқлик ва самарадорлик тамойилларига жавоб берадиган замонавий суд тизимини шакллантириш, судлар имижини янада яхшилаш, аҳолининг судларга бўлган ишончини мустаҳкамлаш мақсадида «Судлар — халқчил ва адолатли одил судлов қўрғони ва Янги Ўзбекистоннинг ҳақиқат устуни» шиори остида ишлаб чиқилган.

Стратегия Янги Ўзбекистонда суд ҳокимиятини ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари ва устувор йўналишлари ҳамда ислоҳотлар натижасида эришиладиган мақсадларни белгилайди.

2030 йилдаги Янги Ўзбекистоннинг халқчил ва адолатли суд тизими

Ўзбекистон Республикаси суд тизими 2030 йилга келиб аҳолининг ишончига сазовор бўлган, сифатли ва барқарор одил судловни амалга оширадиган, инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини самарали ҳимоя қиладиган, замонавий рақамли технологиялар ҳамда сунъий интеллект асосида фаолият юритадиган, шунингдек, давлат ҳокимиятининг коррупцияга нисбатан мутлақо муросасизлик, юксак профессионализм ва очиқлик намунаси бўлган бўғинига айланиши лозим.

Янги Ўзбекистон суд ҳокимиятининг янгиланган қиёфасини шакллантиришга қаратилган ислоҳотлар қуйидаги 6 та устун асосида амалга оширилади:

I. «Халқчил суд» — судлар фаолиятининг шаффофлиги, суд жараёнлари ва суд фаолиятига оид ахборотдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш орқали суд тизимининг очиқлигини таъминлаш ва жамиятда судга бўлган мутлақ ишончни қарор топтириш, судларни бюрократиядан бутунлай холи тизимга айлантириш

1.1. Судларнинг жамоатчилик билан ишлаш тизимини тубдан такомиллаштириш, аҳоли билан қайта алоқани самарали йўлга қўйиш.

1.2. Судлар фаолиятига оид долзарб масалаларни муҳокама қилиш ва уларнинг ечимини ишлаб чиқишда жамоатчилик вакиллари иштирокини йўлга қўйиш.

1.3. Судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятининг шаффофлигини ошириш, ҳар ким уларнинг фаолиятига оид ҳар қандай ахборотни қонунга мувофиқ олишини таъминлаш.

1.4. Одил судлов ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятига оид миллий ва халқаро рейтинг ҳамда индекслардаги кўрсаткичларни яхшилаш, уларда юқори поғоналарга эришиш.

1.5. Суд-ҳуқуқ соҳасида муҳим аҳамиятга эга сана ва воқеа-ҳодисаларни нишонлаш, суд тизими ривожланишида чуқур из қолдирган шахсларнинг ҳаётий ва касбий тажрибасини ўрганиш ҳамда ёш авлодга етказиш амалиётини йўлга қўйиш.

1.6. Судларга мурожаат қилган фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларига замонавий стандартларга мувофиқ қулайликлар яратиш.

II. «Адолат қўрғони» — инсон ҳуқуқлари устуворлигини сўзсиз таъминлайдиган, ҳар қандай таъсир ва аралашувлардан холи, мустақил одил судлов тизимини мустаҳкамлаш

1. Одил судловга эришиш даражасини янги босқичга олиб чиқиш

2.1.1. Ҳар бир туман, шаҳарда фуқаролик ишлари бўйича судларни ташкил этиш орқали фуқароларнинг одил судловга эришиш имкониятларини кенгайтириш.

2.1.2. Фуқаролик ва иқтисодий судларда ортиқча бюрократик процессуал қоидаларни мақбуллаштириш орқали фуқаро ва юридик шахсларнинг бузилган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини тезкорлик билан тиклашга эришиш.

2.1.3. «Ягона дарча» тамойили асосида даъво аризаси (ариза)ни қайтариш институтини ислоҳ қилиш орқали судга мурожаат қилиш тартибини соддалаштириш.

2.1.4. Иқтисодий судларда трансчегаравий низоларни кўриб чиқишнинг процессуал асосларини халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш.

2.1.5. Иқтисодий суд ишлари юритувига «иқтисодий ишларни проактив бошқариш» (Proactive Case Management) стандартини жорий этиш.

2.1.6. Суд харажатларини тўлаш ва тақсимлаш тартибини янада такомиллаштириш.

2.1.7. Суд ишларини қайта кўриб чиқиш тартибини такомиллаштириш орқали бузилган ҳуқуқлар тезкорлик билан тикланишини таъминлаш.

2.1.8. Суд ҳужжатларининг сўзсиз ва ўз вақтида ижро этилишини таъминлаш, мажбурий ижро органлари билан самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш.

2. Суд амалиётининг ягоналиги ва барқарорлигини таъминлаш

2.2.1. Суд қарорларини қабул қилишда нафақат қонун талабларига, балки адолат, мутаносиблик ва оқилоналик каби принципларга риоя этишни таъминлашга қаратилган ёндашувларни ишлаб чиқиш.

2.2.2. Қонунчиликнинг аниқ ва бир хилда қўлланишини таъминлаш мақсадида суд амалиётини доимий равишда таҳлил қилишнинг институционал тизимини шакллантириш.

2.2.3. Суд ҳужжатларини тайёрлашнинг «соддалаштирилган суд ҳужжати» моделига асосланган янги стандартларини жорий қилиш, уларнинг барча учун мантиқан тушунарли, қисқа ва лўнда, шунингдек, ижро этиш учун қулай бўлишини таъминлаш.

2.2.4. Суд ишларини юритишда оқилона муддат тамойили асосида ишнинг имкон қадар қисқа муддатда кўриб чиқилишини таъминлаш.

2.2.5. Суд процессида тарафлар тенглиги тамойилининг тўлақонли амалга оширилишини таъминлаш.

3. Суд тизимининг институционал асосларини такомиллаштириш

2.3.1. Миллий суд-ҳуқуқ тизимига одил судлов сифатини ошириш бўйича халқаро стандартларни имплементация қилиш.

2.3.2. Суд назоратини кучайтирган ҳолда айрим тоифадаги ишларни кўриб чиқиш ваколатини судлардан тегишли давлат органларига ўтказиш.

2.3.3. Жамиятдаги эҳтиёж ва замон талабларидан келиб чиққан ҳолда судьяларни муайян йўналишлар бўйича ихтисослаштириш.

2.3.4. Судья ёрдамчиси ва суд мажлиси котибининг ҳуқуқий мақомини мустаҳкамлаш, уларнинг ташкилий ва процессуал функцияларини ажратиш.

4. Судьяларнинг ўзини ўзи бошқариш доирасини кенгайтириш ва судларни одил судлов билан боғлиқ бўлмаган вазифалардан озод қилиш

2.4.1. Судларни одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган вазифалардан озод қилиш ва суд бошқарувининг замонавий модели — суд маъмурчилиги институтини жорий этиш.

2.4.2. Туман, шаҳар судларида бошқарув тизимини мақбуллаштириш орқали судьяларга таъсир ўтказиш омилларини бартараф этиш.

2.4.3. Судьяларга нисбатан интизомий ишларни юритиш тартибини халқаро стандартлар асосида янада такомиллаштириш.

2.4.4. Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларининг Раёсатига судлов ҳайъатлари таркибини мустақил шакллантириш ваколатини бериш.

2.4.5. Суд ҳокимиятининг мустақиллигини таъминлашга тўсқинлик қилаётган омилларни бартараф этиш.

III. «Кафолатланган адолат» — қонуний, адолатли ва асослантирилган суд қарорларини қабул қилиш, уларнинг сифати ва барқарорлигини таъминлаш орқали фуқароларнинг бузилган ҳуқуқларини судда тиклаш кафолатларини кучайтириш

1. Жиноят ишларини юритишда инсон ҳуқуқлари кафолатларини янада мустаҳкамлаш

3.1.1. Жиноят суд ишларини юритишда жамоатчилик иштирокини кенгайтириш мақсадида халқ вакиллари ҳайъати институтини (jury) жорий этиш.

3.1.2. Шахснинг ҳуқуқларини чеклаш ва унга нисбатан процессуал мажбурлов чораларини қўллаш устидан суд назоратини кенгайтириш.

3.1.3. «Хабеас корпус» институти доирасини кенгайтириш мақсадида тезкор-қидирув тадбирлари ҳамда терговга қадар, суриштирув ва тергов ҳаракатларини ўтказиш устидан суд назоратини кучайтириш.

3.1.4. Айбланувчига нисбатан муқобил эҳтиёт чораларини қўллаш амалиётини кенгайтириш.

3.1.5. Жиноят суд ишларини юритиш тизимини янада либераллаштириш мақсадида ярашув ва айбга иқрорлик келишуви институтларини қўллаш тартибини такомиллаштириш ҳамда уларнинг доирасини кенгайтириш.

3.1.6. Жиноят суд ишларини юритишда халқаро стандартлар асосида инсон ҳуқуқларининг ҳимоясини янада кучайтириш.

3.1.7. Суд қарорларининг ижросини таъминлаш механизмларини янада такомиллаштириш.

2. Маъмурий органлар фаолияти устидан самарали ва таъсирчан суд назоратини ўрнатиш

3.2.1. Давлат органлари фаолиятида фуқаро ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилишининг олдини олиш устидан суд назоратини кучайтириш.

3.2.2. Маъмурий судларга тааллуқли бўлган низолар доирасини кенгайтириш орқали фуқаролар ва юридик шахсларнинг суд ҳимоясидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш.

3.2.3. Фуқаро ва юридик шахсларнинг давлат билан муносабатларида ўз ҳуқуқларини самарали ҳимоя қилишини таъминлашнинг замонавий институтларини жорий этиш.

3.2.4. Маъмурий суд ҳужжатларининг сўзсиз ва белгиланган муддатларда мажбурий ижросини таъминлашга қаратилган таъсирчан механизмни жорий этиш.

3. Низони ҳал қилишнинг муқобил усулларидан фойдаланишни кенг жорий этиш

3.3.1. Фуқаролик ва иқтисодий судларда тарафларни яраштириш тартибининг самарадорлигини ошириш мақсадида суд таркибида суд медиацияси институтини жорий қилиш.

3.3.2. Айрим тоифадаги ишлар бўйича низони судгача ҳал қилишнинг мажбурий тартибини жорий этиш.

IV. «Адолат посбонлари» — халқ хизматида бўлган, юксак маънавий ва профессионал фазилатларга эга, адолат мезонларига қатъий риоя қилувчи судьялар корпусини шакллантириш

1. Суд тизимини малакали кадрлар билан тўлдириш

4.1.1. Одил судлов тизими учун узлуксиз кадрлар тайёрлаш занжирини (Pipeline model) жорий этиш.

4.1.2. Судьяликка номзодлар, судьялар ва суд аппарати ходимларининг касбий компетенциялар профилини шакллантириш дастурини ишга тушириш.

4.1.3. Одил судлов академиясини халқаро стандартлар ва илғор хорижий тажриба асосида трансформация қилиш орқали уни мамлакатимиз ва халқаро миқёсда тан олинган нуфузли таълим муассасасига айлантириш.

4.1.4. Замонавий шароитларда долзарб масалалар бўйича судьялар ва суд аппарати ходимларининг билим ҳамда кўникмаларини ошириш тизимини йўлга қўйиш.

4.1.5. Одил судлов ва судьялар ҳамжамияти йўналишида ривожланган хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини тизимли ва изчил ўрганиш ҳамда уни миллий қонунчиликка имплементация қилиш ишларини йўлга қўйиш.

4.1.6. Судьялар, айниқса, қуйи судларда фаолият юритадиган судьялар ва суд аппарати ходимларини хорижий мамлакатларнинг суд кадрларини тайёрловчи таълим муассасалари, соҳавий илмий-тадқиқот институтлари, судлар ва судьялар ҳамжамияти органларида стажировкадан ўтказиш ва малакасини ошириш амалиётини тизимли равишда ташкил этиш.

4.1.7. Одил судлов сифатини тубдан ошириш мақсадида суд тизимига юқори малакали кадрларни жалб этиш механизмларини такомиллаштириш.

4.1.8. БМТ Бош Ассамблеяси томонидан 2025 йил 4 мартда қабул қилинган «Судьялар ва суд ходимлари фаровонлиги халқаро куни тўғрисида»ги резолюциядаги тавсияларни босқичма-босқич амалга ошириш мақсадида судьялар ва суд аппарати ходимларининг фаровонлигини таъминлаш, соғлиғини муҳофаза қилиш чораларини кўриш.

2. Ҳалоллик стандартлари ва коррупцияга нисбатан мутлақо муросасизликка асосланган суд тизимини яратиш

4.2.1. Судьялар ва суд аппарати ходимлари фаолиятида коррупциявий хавф-хатарларни баҳолаш ва бартараф этиш, манфаатлар тўқнашуви ва коррупциянинг бошқа кўринишларига қарши курашиш бўйича замонавий ва самарали тизимни жорий этиш.

4.2.2. Суд ҳокимиятида комплаенс назорат тизими ва ҳалоллик стандартларини кенг жорий этиш, судьялар ва суд аппарати ходимларининг коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги билим ва кўникмаларини доимий равишда ошириб бориш.

V. «Рақамли одил судлов» — суд иш юритувини тўлиқ рақамлаштириш ва замонавий технологияларни жорий этиш орқали фуқаролар учун ортиқча оворагарчиликларсиз, қулай ва тезкор суд муҳокамаси имкониятини яратиш

5.1. «Рақамли суд» концепцияси асосида суд ишларини юритишда қоғоз шаклидан воз кечиш, суд ишларининг юритилиши, ҳужжат айланмасини тўлиқ электрон шаклга ўтказиш ва рақамли трансформацияни якунлаш.

5.2. Судлар фаолиятида рақамлаштириш жараёнларини янада жадаллаштириш орқали жисмоний ва юридик шахсларга одил судловдан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш.

5.3. Судьянинг одил судловни амалга ошириш бўйича мутлақ ваколатини сақлаб қолган ҳолда сунъий интеллект технологияларидан хавфсиз, масъулиятли ва мақсадли фойдаланишни таъминлаш.

VI. «Халқаро эътироф» — инсон ҳуқуқлари соҳасидаги илғор халқаро стандартларни миллий суд амалиётига имплементация қилиш ва мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузини юксалтириш

6.1. Суд ва судьялар ҳамжамияти органларининг хорижий давлатларнинг тегишли органлари билан ҳамкорлик алоқаларини янада мустаҳкамлаш ва ўзаро манфаатли муносабатларни янги босқичга олиб чиқиш.

6.2. Ўзбекистон фуқаролари кўп бўлган ва иқтисодий ҳамкорлик жадал ривожланаётган давлатларнинг суд ва адлия органлари билан ҳамкорликни кучайтириш.

6.3. Одил судлов ва судьялар ҳамжамиятининг етакчи халқаро ва минтақавий ташкилотлар билан ҳамкорлигини фаоллаштириш, ушбу ташкилотларга, шу жумладан, уларнинг бошқарув органларига Ўзбекистон вакилларини илгари суриш.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 14 августдаги ПФ-160-сон Фармонига 2-ИЛОВА

«Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегиясини 2026 — 2028 йилларда амалга ошириш бўйича

Т/р Устунлар, мақсад ва вазифалар Амалга ошириш механизми Амалга ошириш шакли Ижро муддати Масъул ижрочилар I. «Халқчил суд» — судлар фаолиятининг шаффофлиги, суд жараёнлари ва суд фаолиятига оид ахборотдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш орқали суд тизимининг очиқлигини таъминлаш ва жамиятда судга бўлган мутлақ ишончни қарор топтириш, судларни бюрократиядан бутунлай холи тизимга айлантириш 1. Судларнинг жамоатчилик билан ишлаш тизимини тубдан такомиллаштириш, аҳоли билан қайта алоқани самарали йўлга қўйиш. Олий суд ва қуйи судларнинг матбуот хизматлари фаолиятини тубдан такомиллаштириш. Жумладан: (а) матбуот хизматининг ОАВ ва ижтимоий тармоқлардаги фаоллигини ошириш, ахборотни ёритишнинг замонавий креатив шаклларини жорий этиш; (б) одил судловга оид муҳим воқеа ва янгиликлар юзасидан тезкор муносабат билдириш, долзарб масалалар юзасидан аҳоли орасида кенг тарғибот-ташвиқот ишларини фаоллаштириш; (в) ОАВ ва блогерлар билан самарали ҳамкорлик ва қайта алоқани йўлга қўйиш; (г) суд фаолиятига оид тезкор ва холис ахборотни етказиш бўйича «инқирозли коммуникация» тизимини жорий этиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2026 йил ноябрь Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 1. Олий суд ҳузурида судлар фаолиятини ёритиш, аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини юксалтириш, суд ҳимояси имкониятлари ва соҳадаги ислоҳотлар мазмун-моҳиятини кенг жамоатчиликка интерактив ва оммабоп тарзда етказиш учун медиамарказ ташкил этиш. 2. Суд фаолиятини медиамаконда профессионал ёритишга ихтисослашган суд репортёрлари фаолиятини йўлга қўйиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Олий суд, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Оммавий ахборот воситалари учун контент тайёрлаш маркази Суд фаолиятига оид ахборотни ёритишни замонавий ва креатив ёндашувлар асосида жорий этиш, жумладан: (а) аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ва саводхонлигини оширишга қаратилган «Судья тушунтиради» медиалойиҳасини; (б) жамоатчилик орасида нотўғри қарашлар ва стереотипларни бартараф этишга қаратилган «Рост ёки ёлғон» рукнини; (в) суд фаолиятини ёритишга қаратилган «Судьянинг бир иш куни» ижтимоий тармоқдаги лойиҳасини; (г) суд-ҳуқуқ соҳасида долзарб мавзуларга бағишланган «Адолат» подкастини йўлга қўйиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил сентябрь Олий суд, ЎзМТРК Мамлакатимизда одил судловга эришиш бўйича яратилаётган имкониятлар, шу жумладан, судлардаги интерактив хизматлардан фойдаланиш афзалликлари юзасидан ҳар бир олис ҳудуд ва аҳолининг барча қатламини қамраб олувчи медиакампанияни ташкил этиш. Медиарежа 2026 йил сентябрь, кейинчалик ҳар йили январь ойида Олий суд, Судьялар олий кенгаши, ЎзМТРК, Оммавий ахборот воситалари учун контент тайёрлаш маркази, Ўзбекистон миллий медиа бирлашмаси, «Ўзбекистон маҳаллалари» уюшмаси Янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган суд ислоҳотлари доирасида эришилган ютуқлар ва янги долзарб вазифаларга бағишланган халқаро конференцияни ўтказиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил октябрь Судьялар олий кенгаши, Олий суд 2. Судлар фаолиятига оид долзарб масалаларни муҳокама қилиш ва уларнинг ечимини ишлаб чиқишда жамоатчилик вакиллари иштирокини йўлга қўйиш. Олий суд ҳузурида: (а) одил судловнинг муаммоларини муҳокама қилиш ва уларнинг ечими бўйича таклифларни илгари суриш мақсадида жамоатчилик фаоллари, нодавлат нотижорат ташкилотлар ва ОАВ вакиллари, блогерлар, тадбиркорлар, олимлардан иборат Жамоатчилик кенгаши; (б) суд тизимига халқаро стандартлар ва илғор хорижий амалиётларни жорий этиш мақсадида хорижий судьялар, суд-ҳуқуқ соҳасидаги нуфузли мутахассислар, илмий доиралар вакиллари иштирокида Халқаро маслаҳат кенгашини ташкил этиш; (в) Олий суд, Конституциявий суд ва Судьялар олий кенгаши вакилларидан иборат суд тизими олдида турган энг муҳим вазифаларни таҳлил қилиб бориш, истиқболдаги режаларни ишлаб чиқиш бўйича Маслаҳат кенгаши фаолиятини йўлга қўйиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Олий суд, Конституциявий суд, Судьялар олий кенгаши 3. Судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолияти шаффофлигини ошириш, ҳар ким уларнинг фаолиятига оид ҳар қандай ахборотни қонунга мувофиқ олишини таъминлаш. Судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолияти очиқлигини таъминлашнинг қонуний асосларини белгилаш. Бунда: (а) судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятига оид очиқ маълумотлар рўйхати, улардан фойдаланиш тартиби, расмий веб-сайтда жойлаштириш мажбурий бўлган ахборот тоифалари; (б) судлар ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятининг очиқлигини баҳолаш тартиби назарда тутилади. Қонун лойиҳаси 2027 йил март Олий суд, Судьялар олий кенгаши Олий суд Пленуми ва Судьялар олий кенгашининг илк бор судьяликка тайинлаш бўйича мажлисларини жонли эфирга узатиш амалиётини йўлга қўйиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил январь ойидан бошлаб доимий равишда 4. Одил судлов ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятига оид миллий ва халқаро рейтинг ҳамда индекслардаги кўрсаткичларни яхшилаш, уларда юқори поғоналарга эришиш. Одил судлов ва судьялар ҳамжамияти органлари фаолиятига оид миллий ва халқаро рейтинг ҳамда индекслардаги кўрсаткичларни хатловдан ўтказиш, салбий таъсир кўрсатувчи омилларни тизимли равишда таҳлил қилиш ва бартараф этиш бўйича таклифларни тақдим этиб бориш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар Тегишли рейтинг ва индекс эълон қилинган пайтдан бошлаб икки ой муддатда Олий суд, Судьялар олий кенгаши, манфаатдор вазирлик ва идоралар 5. Суд-ҳуқуқ соҳасида муҳим аҳамиятга эга сана ва воқеа-ҳодисаларни нишонлаш, суд тизими ривожланишида чуқур из қолдирган шахсларнинг ҳаётий ва касбий тажрибасини ўрганиш ҳамда ёш авлодга етказиш амалиётини йўлга қўйиш. Ҳар йили суд-ҳуқуқ соҳасидаги воқеалар ва соҳа ривожланишида чуқур из қолдирган шахсларнинг номини абадийлаштириш бўйича дастурларни тасдиқлаш ва амалга оширишни ташкил этиш. Жумладан, Халима Мухитдинова таваллудининг 110 йиллиги, Хадича Сулаймонова таваллудининг 115 йиллиги, Мамлакат Васикова таваллудининг 105 йиллиги, Бўритош Мустафаев таваллудининг 80 йиллигини нишонлаш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2026 йилдан бошлаб ҳар йили декабрь ойида дастурни тасдиқлаш Судьялар олий кенгаши, Судьялар ассоциациялари, Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар Ўзбекистонда маъмурий судлар ташкил этилганлигининг 10 йиллигига бағишланган чора-тадбирлар дастурини Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан амалга ошириш. Вазирлар Маҳкамаси фармойиши лойиҳаси 2026 йил ноябрь Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 6. Судларга мурожаат қилган фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларига замонавий стандартларга мувофиқ қулайликлар яратиш. Суд биноларининг кириш қисмида «ягона дарча» тамойили асосида хизмат кўрсатиш офислари формати асосида фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларига ахборотларни бир жойда тақдим этиш, уларга зарур ёрдам кўрсатиш, мурожаатларни қабул қилиш учун шароит яратиш. Бунда девонхона ходимлари фаолияти, шу жумладан, фуқаро ва юридик шахсларнинг қабули офисларда ташкил этилади. Ташкилий чора-тадбирлар 2030 йилга қадар Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар II. «Адолат қўрғони» — инсон ҳуқуқлари устуворлигини сўзсиз таъминлайдиган, ҳар қандай таъсир ва аралашувлардан холи, мустақил одил судлов тизимини мустаҳкамлаш 1. Одил судловга эришиш даражасини янги босқичга олиб чиқиш 7. Ҳар бир туман, шаҳарда фуқаролик ишлари бўйича судларни ташкил этиш орқали фуқароларнинг одил судловга эришиш имкониятларини кенгайтириш . Ҳудудларда мавжуд суд инфратузилмаси, кадрлар захираси, судьялар иш юкламаси ва аҳолининг одил судловга эришиш имкониятларини таҳлил қилиш. Таҳлилий маълумотнома 2026 йил ноябрь Олий суд, Судьялар олий кенгаши, ҳокимликлар Ҳар бир туман, шаҳарда фуқаролик ишлари бўйича судларни босқичма-босқич ташкил этиш юзасидан таклифларни киритиш. Режа-графикларга асосан ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 — 2030 йиллар давомида Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 8. Фуқаролик ва иқтисодий судларда ортиқча бюрократик процессуал қоидаларни мақбуллаштириш орқали фуқаро ва юридик шахсларнинг бузилган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини тезкорлик билан тиклашга эришиш . Фуқаролик ва иқтисодий суд ишларини юритишда ишни мазмунан ҳал этмайдиган ҳамда ишнинг кейинги ҳаракатланишига тўсқинлик қилмайдиган ажримларни қайта кўриб чиқиш инстанцияларини мақбуллаштириш. Жумладан, бу каби ажримлар бир инстанцияда қайта кўриб чиқилишини назарда тутиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил март Олий суд, Бош прокуратура Фуқаролик ва иқтисодий суд ишларини юритишдаги суд буйруғи, сиртдан ва соддалаштирилган тартибда иш юритиш механизмларини мақбуллаштириб, иш кўришнинг ягона — соддалаштирилган ёзма тартибини жорий этиш. Бунда: (а) судья тарафлардан зарур ҳужжатларни талаб қилган ҳолда ишни уларни чақиртирмасдан ва суд мажлисини ўтказмасдан кўриб чиқади; (б) суд ҳужжати устидан шикоят қилинган тақдирда, у ишни кўрган судьянинг ўзи томонидан бекор қилинади. Қонун лойиҳаси 2027 йил июнь Олий суд, Бош прокуратура, Адвокатлар палатаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 9. «Ягона дарча» тамойили асосида даъво аризаси (ариза)ни қайтариш институтини ислоҳ қилиш орқали судга мурожаат қилиш тартибини соддалаштириш. Фуқаролик, иқтисодий ва маъмурий суд ишларини юритишда даъво аризаси (ариза), суд ҳужжати устидан берилган шикоятни қайтариш асосларини мақбуллаштириш. Жумладан: (а) аризани қайтаришнинг «иш мазкур суднинг судловига тегишли бўлмаслиги» асосини бекор қилиш ва аризани тегишлилиги бўйича бошқа судга ўтказиш тартибини жорий қилиш. Бунда дастлаб тўланган давлат божи инобатга олинади; (б) жузъий (формал) талабларга (масалан, суд номини кўрсатмаслик ва аризанинг мазмунига қўйилган бошқа талабларга риоя этмаслик, ариза, шикоят нусхаларини илова қилмаслик) риоя этмасдан берилган даъво ариза (ариза)ларни қабул қилиш ҳамда камчиликларни суднинг ташаббусига кўра бартараф этиш тартибини жорий этиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил апрель Олий суд, Бош прокуратура 10. Иқтисодий судларда трансчегаравий низоларни кўриб чиқишнинг процессуал асосларини халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш. Иқтисодий процессуал кодекснинг чет эл элементи билан мураккаблашган низоларни кўришга оид нормаларини U N CITRAL қоидалари билан уйғунлаштириш юзасидан таклифларни ишлаб чиқиш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил октябрь Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги 11. Иқтисодий суд ишлари юритувига «иқтисодий ишларни проактив бошқариш» (Proactive Case Management) стандартини жорий этиш. Иқтисодий судларда ишларни кўриш жараёнида жузъий (формал) камчиликлар аниқланган тақдирда, уларни бартараф этиш чораларини кўриш мажбуриятини судья зиммасига юклаш. Қонун лойиҳаси 2027 йил октябрь Олий суд, Бош прокуратура Корпоратив низоларни кўриб чиқишда иқтисодий судларга ўз ташаббуси билан умумий йиғилиши баённомаси ёки қарорлари ҳақиқий эмаслиги оқибатларини (масалан, давлат реестрида амалга оширилиши лозим бўлган ҳаракатларни амалга ошириш) ҳал қилиш ваколатини бериш. 12. Суд харажатларини тўлаш ва тақсимлаш тартибини янада такомиллаштириш. 1. Қуйидагилар: (а) судларга мурожаат қилишда давлат божи тўлови бўйича берилган имтиёзларни хатловдан ўтказиш ва мақбуллаштириш; (б) давлат божи тўлови бўйича имтиёздан инсофсиз фойдаланиш ҳолатларининг олдини олиш механизмларини жорий этиш; (в) фуқаролик ва иқтисодий судларга мурожаат қилганлик учун давлат божи ставкаларини унификация қилиш; (г) ундирилган давлат божига нисбатан қайтарма ижро тартибини жорий этиш; (д) ишни мазмунан ҳал қилмайдиган суд ажримлари устидан шикоят қилинганда, давлат божининг қатъий ставкаларини белгилаш; (ж) фуқаролик, иқтисодий ва маъмурий судларда келишув битимини тасдиқлашда давлат божини камайтириш мақсадида уларнинг қатъий ставкаларини белгилаш; (з) маънавий зарарни ундириш бўйича даъво аризасини беришда даъвогарни давлат божини тўлашдан озод этиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2027 йил декабрь Олий суд, Бош прокуратура, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 2. Иқтисодий ва маъмурий ишлар бўйича экспертиза харажатларини дастлаб суд депозитига киритиш тартибини жорий этиш. 3. Иқтисодий судларда суд харажатлари таркибини қайта кўриб чиқиш, шу жумладан, почта харажатлари ва суд мажлисини видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ харажатлар учун ягона тўловни жорий этиш. 4. Давлат божи ва бошқа суд харажатларини халқаро тўлов тизимлари орқали тўлаш имконини яратиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил март Марказий банк, Олий суд 5. Давлат божини тарафларга қайтаришдаги оворагарчиликларнинг олдини олиш мақсадида судлар ва Судлар фаолиятини таъминлаш департаментининг ушбу йўналишдаги фаолиятини рақамли платформага ўтказиш. 2026 йил октябрь Олий суд 13. Суд ишларини қайта кўриб чиқиш тартибини такомиллаштириш орқали бузилган ҳуқуқлар тезкорлик билан тикланишини таъминлаш . Айрим маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни, шунингдек, жиноий, маъмурий, иқтисодий ва фуқаролик ишларини 3 босқичдан иборат бўлган «туман — вилоят — ҳудудлараро судларда» кўриб чиқиш мезонларини белгилаш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил апрель Олий суд, Бош прокуратура Жиноят ишлари бўйича чиқарилган суд ҳукми устидан кассация шикояти берилганда, ҳукмнинг ижросини тўхтатиб қўйиш масаласини ҳал қилиш ваколатини мазкур инстанция судига бериш. Қонун лойиҳаси 2027 йил январь Олий суд, Бош прокуратура Суд ҳужжати устидан Олий судга тафтиш тартибида берилган шикоятни тегишли судлов ҳайъатига ўтказиш (ўтказишни рад этиш) масаласини коллегиал тартибда ҳал этиш тартибини жорий қилиш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил сентябрь Олий суд, Бош прокуратура Олий суд Раёсатида ишни кўриш тартиби ва унинг ўзига хос хусусиятлари билан боғлиқ қоидаларни такомиллаштириш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил декабрь Олий суд 14. Суд ҳужжатларининг сўзсиз ва ўз вақтида ижро этилишини таъминлаш, мажбурий ижро органлари билан самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш . Мажбурий ижро органлари томонидан суд ҳужжатларини жузъий (формал) асосларга кўра қайтариш амалиётига барҳам бериш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил ноябрь Олий суд, Бош прокуратура Айрим тоифадаги фуқаролик ишлари бўйича ундирилган суммаларга қайтарма ижро қилиш тартибини жорий этиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил октябрь Олий суд, Бош прокуратура, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Суд ҳужжатларини ижро этмаслик учун жавобгарлик чораларини қайта кўриб чиқиш, қарздорлар ва мансабдор шахсларнинг масъулиятини янада ошириш. Қонун лойиҳаси 2028 йил апрель Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги Мажбурий ижро органларига тўғридан-тўғри юбориладиган иқтисодий судларнинг ижро ҳужжатлари рўйхатини кенгайтириш. Қонун лойиҳаси 2027 йил октябрь Олий суд, Бош прокуратура 2. Суд амалиётининг ягоналиги ва барқарорлигини таъминлаш 15. Суд қарорларини қабул қилишда нафақат қонун талабларига, балки адолат, мутаносиблик ва оқилоналик каби принципларга риоя этишни таъминлашга қаратилган ёндашувларни ишлаб чиқиш. Ўзбекистон Республикаси Олий суди ва Олий хўжалик суди Пленумининг 1996 йил 20 декабрдаги «Суд ҳокимияти тўғрисида»ги қарори ва Олий суд Пленумининг 2019 йил 24 майдаги «Суднинг ҳал қилув қарори тўғрисида»ги қарорида тегишли тушунтиришлар бериш. Олий суд Пленуми қарори лойиҳалари 2027 йил июнь Олий суд 16. Қонунчиликнинг аниқ ва бир хилда қўлланишини таъминлаш мақсадида суд амалиётини доимий равишда таҳлил қилишнинг институционал тизимини шакллантириш . Олий суд тузилмасида суд тизимининг мавжуд штат бирликлари доирасида суд амалиётини тизимли равишда таҳлил қилиш бўлинмаси фаолиятини йўлга қўйиш. Ушбу бўлинма зиммасига суд амалиётини таҳлил қилиш ва суд қарорларининг ҳуқуқий, институционал, иқтисодий ва ижтимоий таъсирини баҳолаш (Judicial Decision Impact Assessment) вазифасини ҳам юклаш. Бунда ушбу бўлинмада ишга жалб қилинган ва малака даражаларига эга бўлган судьялар ва уларга тенглаштирилган шахсларда судья мақоми, барча устамалар ва қўшимча тўловлар, имтиёзлар ва тиббий таъминот шароитлари сақлаб қолинади, уларнинг бўлинмада ишлаган вақти судьялик стажига қўшилади. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2026 йил сентябрь Олий суд, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Судга тааллуқлиликни белгилашда мавжуд номувофиқликларни (масалан, лицензиялаш, хусусийлаштириш, солиққа тортиш, ҳимоя ордерини бериш ва узайтириш, ҳарбий хизматчилар фаолиятида вужудга келадиган низолар) тегишли муносабатнинг ҳуқуқий табиатидан келиб чиққан ҳолда бартараф этиш орқали судга мурожаат қилган фуқаролар ва тадбиркорлар сарсонгарчилигининг олдини олиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил июнь Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар Ягона суд амалиётини шакллантириш жараёнига илмий доиралар, малакали мутахассислар, фуқаролик жамияти институтлари вакилларини кенг жалб этиш мақсадида жамоатчилик асосидаги экспертлар кенгашларини ташкил этиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил июнь Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 17. Суд ҳужжатларини тайёрлашнинг «соддалаштирилган суд ҳужжати» моделига асосланган янги стандартларини жорий қилиш, уларнинг барча учун мантиқан тушунарли, қисқа ва лўнда, шунингдек, ижро этиш учун қулай бўлишини таъминлаш. Суд ҳужжатларига қўйилган талабларни илғор хорижий тажрибадан келиб чиқиб, қайта кўриб чиқиш ва мақбуллаштириш. Бунда мураккаб бўлмаган ва низосиз ишлар бўйича суд ҳужжатининг қисқартирилган шаклини жорий этиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил май Олий суд, Бош прокуратура, Одил судлов академияси Суд ҳужжатларини тузишнинг янгиланган ягона стандартларини ишлаб чиқиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил июнь Олий суд, Одил судлов академияси 18. Суд ишларини юритишда оқилона муддат тамойили асосида ишнинг имкон қадар қисқа муддатда кўриб чиқилишини таъминлаш. Процессуал қонун ҳужжатларида судда ишни кўриш муддатларини қайта кўриб чиқиш. Бунда муайян ишни кўриш ва процессуал ҳаракатларни (масалан, экспертиза ўтказиш) амалга оширишнинг оқилона муддатини белгилаш ваколатини судья ихтиёрида қолдириш. Асослантирилган таклифлар 2028 йил март Олий суд, Бош прокуратура 19. Суд процессида тарафлар тенглиги тамойилининг тўлақонли амалга оширилишини таъминлаш. Фуқаролик процессуал ва Иқтисодий процессуал кодексларда тарафлар тенглиги тамойилини бузадиган нормаларни қайта кўриб чиқиш. Қонун лойиҳаси 2028 йил апрель Олий суд, Бош прокуратура Суд ишларини юритишда фуқаро ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилишга ихтисослашган махсус ташкилотлар иштирокининг процессуал-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш. Асослантирилган таклифлар 2028 йил сентябрь Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 3. Суд тизимининг институционал асосларини такомиллаштириш 20. Миллий суд-ҳуқуқ тизимига одил судлов сифатини ошириш бўйича халқаро стандартларни имплементация қилиш. Суд амалиётини шакллантирувчи Олий суд Раёсати қарорларини белгиланган тартибда очиқ эълон қилиш ва янгилаб бориш амалиётини («Прецедентлар» реестри) жорий этиш. Бунда: (а) Олий суднинг муайян тоифадаги ишлар юзасидан якуний ҳуқуқий позициясини шакллантириш; (б) ушбу реестрдаги қарорлардан қуйи судларда ўхшаш ишлар бўйича фойдаланиш амалиётини йўлга қўйиш назарда тутилади. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил июль Олий суд 21. Суд назоратини кучайтирган ҳолда айрим тоифадаги ишларни кўриб чиқиш ваколатини судлардан тегишли давлат органларига ўтказиш . 1. Судларда кўрилаётган ишларни хатловдан ўтказиб, уларнинг низосиз тоифаларини давлат органлари томонидан кўриб чиқиш тартибини жорий этиш. 2. Айрим ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш ваколатини давлат органларига ўтказиш. 3. Жисмоний шахсларнинг солиқ қарздорлигини ундириш ваколатини давлат солиқ органларига юклаш. Асослантирилган таклифлар 2028 йил апрель Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 22. Жамиятдаги эҳтиёж ва замон талабларидан келиб чиққан ҳолда судьяларни муайян йўналишлар бўйича ихтисослаштириш . Судьяларни меҳнат, оила, вояга етмаганлар ва аёллар, солиқ, йўл-транспорт ҳодисалари, тўловга қобилиятсизлик билан боғлиқ ишларни кўришга ихтисослаштириш. Ихтисослаштирилган судьялар шу суд судьялари орасида алмаштириб борилишини таъминлаш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2030 йилга қадар Олий суд Суд амалиётини таҳлил қилиш асосида судьяларни мураккаб ҳамда махсус билим ва кўникмаларни талаб қиладиган ишларни кўришга ихтисослаштириш бўйича таклифларни киритиб бориш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар Доимий Олий суд 23. Судья ёрдамчиси ва суд мажлиси котибининг ҳуқуқий мақомини мустаҳкамлаш, уларнинг ташкилий ва процессуал функцияларини ажратиш . Судья ёрдамчисининг ҳуқуқий мақоми, шу жумладан, унинг вазифа ва ваколатлари, унга қўйиладиган талаблар ҳамда масъулият доирасини белгилаш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил сентябрь Олий суд, Бош прокуратура Ривожланган хорижий давлатлар тажрибасини инобатга олган ҳолда судьянинг айрим процессуал ва бошқа ваколатларини (хусусан, фуқаролар ва юридик шахсларни қабул қилиш, иш бўйича тегишли органларга сўровномалар расмийлаштириш ва юбориш, суд мажлиси баённомасини мустақил тасдиқлаш, ижро варақасини бериш ва бошқ.) судья ёрдамчисига ҳам бериш. Суд жараёнида белгиланган тартибга риоя этилиши, шу жумладан, суд топшириқлари ижроси, тарафлар суд мажлисига келишини таъминлаш механизмини такомиллаштириш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил март Олий суд, Ички ишлар вазирлиги, Миллий гвардия 1. Суд мажлисларини ташкиллаштириш (шу жумладан, баённома юритиш, тарафларни суд мажлисига чақириш ва бошқалар) учун масъул бўлган суд мажлиси котиблари штат бирликларини мавжуд штат бирликлари доирасида жорий этиш. 2. Олий судда ишларни суд муҳокамасига тайёрлаш учун зарур бўлган ҳаракатларни амалга ошириш учун мавжуд штат бирликлари доирасида судья катта ёрдамчиси штат бирликларини киритиш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил август Олий суд, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 4. Судьяларнинг ўзини ўзи бошқариш доирасини кенгайтириш ва судларни одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган вазифалардан озод қилиш 24. Судларни одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган вазифалардан озод қилиш ва суд бошқарувининг замонавий модели — суд маъмурчилиги институтини жорий этиш. Замонавий суд бошқаруви ёндашувларига асосланган ҳамда судлар фаолиятини ташкилий, молиявий, техник ва ахборот-таҳлилий жиҳатдан таъминлашга хизмат қиладиган суд маъмуриятини ташкил этиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2027 йил ноябрь Олий суд, Судьялар олий кенгаши 25. Туман, шаҳар судларида бошқарув тизимини мақбуллаштириш орқали судьяларга таъсир ўтказиш омилларини бартараф этиш. Судларда бошқарув лавозимларини мақбуллаштириш ва ортиқча бўғинларни қисқартириш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил декабрь Судьялар олий кенгаши, Олий суд 26. Судьяларга нисбатан интизомий ишларни юритиш тартибини халқаро стандартлар асосида янада такомиллаштириш. 1. Судьяларга интизомий жазо қўллаш тартибининг шаффофлигини таъминлаш учун жамоатчилик асосида фаолият юритувчи интизомий ҳайъатни ташкил этиш. Интизомий ҳайъатни судьялар ҳамжамияти вакиллари, суд фахрийлари, фуқаролик жамияти институтлари вакилларидан иборат таркибда шакллантириш. 2. Судьяларни интизомий жавобгарликка тортишнинг шаффоф мезонларини қонунчилик даражасида белгилаш. Асослантирилган таклифлар 2026 йил декабрь Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Конституциявий суд Судьялар олий кенгаши ва Олий суд Пленумининг судьянинг жиноий жавобгарликка тортилиши, қамоққа олинишига розилик бериш билан боғлиқ такрорловчи функцияларини қайта кўриб чиқиш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил март Олий суд, Судьялар олий кенгаши 27. Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларининг Раёсатига судлов ҳайъатлари таркибини мустақил шакллантириш ваколатини бериш. Вилоят ва унга тенглаштирилган судларда судьяларни улар фаолият кўрсатадиган йўналишларни кўрсатмаган ҳолда тайинлаш амалиётини жорий этиш. Бунда судьяларни судлов ҳайъатлари таркибига бириктириш Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларининг Раёсати томонидан амалга оширилади. Асослантирилган таклифлар 2027 йил апрель Судьялар олий кенгаши, Олий суд 28. Суд ҳокимиятининг мустақиллигини таъминлашга тўсқинлик қилаётган омилларни бартараф этиш. Халқаро стандартлар асосида судья ва суд аппарати ходимларининг иш юкламаси меъёрларини белгилаш. Идоравий ҳужжат лойиҳаси 2027 йил декабрь Олий суд, Судьялар олий кенгаши, манфаатдор вазирлик ва идоралар Адолатсиз ҳукм, ҳал қилув қарори, ажрим ёки қарор чиқарганлик учун жавобгарликни белгиловчи қонунчилик нормаларини суд мустақиллигига оид халқаро стандартлардан келиб чиққан ҳолда, қайта кўриб чиқиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил январь Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Бош прокуратура, Давлат хавфсизлик хизмати Судьялар олий кенгаши раиси томонидан судьяларнинг дахлсизлигини бузганлик ва одил судловни амалга оширишга аралашганлик ҳолати юзасидан прокуратура органларига киритилган тақдимнома, унда кўрсатилган важлар ўз тасдиғини топган тақдирда, Сенатнинг тегишли қўмиталарида муҳокама қилиш тартибини жорий этиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар Доимий Сенат (келишув асосида), Судьялар олий кенгаши, Бош прокуратура III. «Кафолатланган адолат» — қонуний, адолатли ва асослантирилган суд қарорларини қабул қилиш, уларнинг сифати ва барқарорлигини таъминлаш орқали фуқароларнинг бузилган ҳуқуқларини судда тиклаш кафолатларини кучайтириш 1. Жиноят ишларини юритишда инсон ҳуқуқлари кафолатларини янада мустаҳкамлаш 29. Жиноят суд ишларини юритишда жамоатчилик иштирокини кенгайтириш мақсадида халқ вакиллари ҳайъати институтини (jury) жорий этиш. Ўта оғир тоифадаги жиноят ишларини (масалан, оғирлаштирувчи ҳолатларда одам ўлдириш) судланувчининг илтимосномасига асосан халқ вакиллари ҳайъати иштирокида кўриб чиқиш тартибини белгилашга оид қонун лойиҳасини киритиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил март Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар Халқ вакиллари ҳайъати аъзоларининг фаолиятини тартибга солиш, моддий ва ташкилий жиҳатдан таъминлаш, уларнинг мустақиллиги ва холислигини таъминлаш механизмларини белгилаш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси Қонун қабул қилинганидан кейин уч ой муддатда Олий суд, Бош прокуратура 30. Шахснинг ҳуқуқларини чеклаш ва унга нисбатан процессуал мажбурлов чораларини қўллаш устидан суд назоратини кенгайтириш. Судга қадар иш юритиш босқичида қамоққа олиш ва уй қамоғи эҳтиёт чораларини ўзгартириш ва бекор қилишни тергов судьяси томонидан амалга ошириш тартибини жорий этиш. Қонун лойиҳаси 2026 йил ноябрь Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2027 йил 1 июлдан бошлаб тергов судьяси томонидан қамоққа олиш ва уй қамоғи эҳтиёт чораларини қўллаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш тартибига «асосли гумон» халқаро стандартини (Prima Facie) жорий қилиш. 2027 йил февраль 31. «Хабеас корпус» институти доирасини кенгайтириш мақсадида тезкор-қидирув тадбирлари ҳамда терговга қадар, суриштирув ва тергов ҳаракатларини ўтказиш устидан суд назоратини кучайтириш . Шахснинг конституциявий ҳуқуқларини бевосита чеклаш билан боғлиқ тезкор қидирув тадбирларини ўтказиш тартибини такомиллаштириш, шу жумладан, бундай тадбирларнинг ўтказилиши устидан суд назоратини ўрнатиш. Қонун лойиҳаси 2026 йил ноябрь Қонунчилик ва ҳуқуқий сиёсат институти, Олий суд, Бош прокуратура, Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 32. Айбланувчига нисбатан муқобил эҳтиёт чораларини қўллаш амалиётини кенгайтириш. Апелляция инстанцияси судига тергов судьяси томонидан судга қадар иш юритиш босқичида қўлланилган уй қамоғи ёки қамоққа олиш эҳтиёт чораларини бошқа эҳтиёт чорасига ўзгартириш ваколатини бериш. Қонун лойиҳаси 2027 йил июль Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар 33. Жиноят суд ишларини юритиш тизимини янада либераллаштириш мақсадида ярашув ва айбга иқрорлик келишуви институтларини қўллаш тартибини такомиллаштириш ҳамда уларнинг доирасини кенгайтириш. Апелляция инстанцияси судига тарафларнинг ярашганлиги муносабати билан жиноят ишини юритишдан тугатиш ваколатини бериш. Қонун лойиҳаси 2027 йил сентябрь Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар Айбга иқрорлик келишуви институтини такомиллаштириш, шу жумладан, унинг шартларини қайта кўриб чиқиш, суриштирув ва тергов органларига айбга иқрорлик тўғрисидаги келишув институтидан фойдаланиш ҳуқуқини тушунтириш мажбуриятини юклаш. Қонун лойиҳаси 2027 йил сентябрь Бош прокуратура, Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 34. Жиноят суд ишларини юритишда халқаро стандартлар асосида инсон ҳуқуқларининг ҳимоясини янада кучайтириш. Ижтимоий хавфи катта бўлмаган ва унча оғир бўлмаган жиноятлар бўйича суд муҳокамасининг соддалаштирилган тартибини жорий этиш. Бунда тарафнинг илтимосномасига кўра ҳукм иш бўйича тўпланган далиллар асосида суд терговини ўтказмасдан қабул қилиниши ҳисобига тезкор одил судлов таъминланади. Асослантирилган таклифлар 2027 йил июнь Олий суд, Бош прокуратура Жиноят суд ишларини юритишда: (а) хусусий айблов институтини жорий этиш; (б) дастлабки эшитув институти самарадорлигини ошириш, жумладан, уни ўтказиш асосларини қайта кўриб чиқиш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил октябрь Олий суд, Бош прокуратура Жиноят ишларини судга қадар юритиш босқичида кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш (депонирование) тўғрисида илтимосномалар киритиш ваколатини ҳимоячига тақдим этиш. Қонун лойиҳаси 2027 йил ноябрь Адвокатлар палатаси, Олий суд, Бош прокуратура Жиноят процессида холислар институтини такомиллаштириш мақсадида процессуал ҳаракатларни видеоёзув орқали мажбурий ва узлуксиз қайд этиш тартибини босқичма-босқич жорий этиш. Бунда процессуал ҳаракатларни видеоёзув орқали қайд этишда шаффофликни таъминлаш ҳамда суиистеъмолчиликларни олдини олишнинг самарали механизмларини белгилаш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил январь Олий суд, Бош прокуратура, Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар Жиноят ишлари бўйича судларга шахсларни қўриқлаб олиб бориш (конвой) тизимини такомиллаштириш орқали жиноят ишлари ўз вақтида кўриб чиқилишини таъминлаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2027 йил январь Ички ишлар вазирлиги, Олий суд Жиноят-процессуал қонунчиликда суд ҳукми (қарори) нусхасини давлат айбловчисига тақдим этиш тартибини аниқлаштириш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил февраль Бош прокуратура, Олий суд 35. Суд қарорларининг ижросини таъминлаш механизмларини янада такомиллаштириш . Ҳукмнинг ижроси кечиктирилганда уни ижросини назорат этиш механизмларини такомиллаштириш ва тегишли жазони ижро этувчи органлар масъулиятини ошириш. Қонун лойиҳаси 2027 йил июль Олий суд, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар Судланувчини янги айблов билан жавобгарликка тортиш ёки бошқа шахсни ишда айбланувчи тариқасида иштирок этишга жалб қилиш тўғрисидаги суд ажрими ижросини таъминлаш механизмларини такомиллаштириш. 2. Маъмурий органлар фаолияти устидан самарали ва таъсирчан суд назоратини ўрнатиш 36. Давлат органлари фаолиятида фуқаро ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилишининг олдини олиш устидан суд назоратини кучайтириш. Маъмурий суд томонидан ноқонунийлиги тасдиқланган маъмурий актларнинг очиқ реестрини юритиш ҳамда уни Интернет тармоғида эълон қилиб бориш амалиётини йўлга қўйиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2028 йил март Олий суд, Адлия вазирлиги 37. Маъмурий судларга тааллуқли бўлган низолар доирасини кенгайтириш орқали фуқаролар ва юридик шахсларнинг суд ҳимоясидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш . Маъмурий суд ишларини юритишга даъво институтини жорий этган ҳолда, халқаро тажрибада ўз самарасини кўрсатган классик даъво турларини (низолашиш, тақиқлаш, мажбурият юклаш, тан олиш тўғрисидаги даъво турлари) белгилаш. Қонун лойиҳаси 2026 йил декабрь Олий суд, Адлия вазирлиги 38. Фуқаро ва юридик шахсларнинг давлат билан муносабатларида ўз ҳуқуқларини самарали ҳимоя қилишини таъминлашнинг замонавий институтларини жорий этиш . Маъмурий суд ишларини юритишда бир гуруҳ фуқаро ва тадбиркорлик субъектлари томонидан бирлашган ҳолда битта масалада жамоавий даъво аризасини киритиш имконини бериш. Қонун лойиҳаси 2026 йил декабрь Олий суд, Адлия вазирлиги 39. Маъмурий суд ҳужжатларининг сўзсиз ва белгиланган муддатларда мажбурий ижросини таъминлашга қаратилган таъсирчан механизмни жорий этиш . 1. Маъмурий органлар томонидан маъмурий суд қарорлари ижро этилишини таъминлаш даражасини акс эттирувчи рейтингни юритиш тартибини жорий этиш. 2. Маъмурий суд қарорлари ижросини мониторинг қилиш мақсадида маъмурий органлар ахборот тизимларини Олий суд ахборот тизимига интеграция қилиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2028 йил март Олий суд, Адлия вазирлиги 3. Низони ҳал қилишнинг муқобил усулларидан фойдаланишни кенг жорий этиш 40. Фуқаролик ва иқтисодий судларда тарафларни яраштириш тартибининг самарадорлигини ошириш мақсадида суд медиацияси институтини жорий қилиш. Низоларни тезкор ва самарали ҳал этиш, фуқаро ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг самарали механизмларини жорий этиш ҳамда медиация институтининг ролини янада ошириш. Бунда ушбу жараёнда мулкий талаблар бўйича эришилган келишувнинг ижросини таъминлаш механизми такомиллаштирилади. Асослантирилган таклифлар 2027 йил июнь Олий суд, Адлия вазирлиги 41. Айрим тоифадаги ишлар бўйича низони судгача ҳал қилишнинг мажбурий тартибини жорий этиш. Қуйидаги тоифадаги иқтисодий ишлар бўйича низони судгача ҳал қилишнинг мажбурий тартибини белгилаш: (а) давлат органи иштирокидаги низолар бўйича ишлар; (б) айрим шартномавий низолар бўйича ишлар; (в) интеллектуал мулк соҳасида келиб чиқадиган низолар бўйича ишлар ва бошқ. Қонун лойиҳаси 2027 йил июнь Олий суд, Адлия вазирлиги Маъмурий судларга мурожаат қилишдан олдин низони судгача ҳал қилишнинг тартибига (Адъюдикация) риоя қилиш зарур бўлган ишлар тоифасини белгилаш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил декабрь Адлия вазирлиги, Олий суд IV. «Адолат посбонлари» — халқ хизматида бўлган, юксак маънавий ва профессионал фазилатларга эга, адолат мезонларига қатъий риоя қилувчи судьялар корпусини шакллантириш 1. Суд тизимини малакали кадрлар билан тўлдириш 42. Одил судлов тизими учун узлуксиз кадрлар тайёрлаш занжирини (Pipeline model) жорий этиш. Одил судлов академиясида «магистратура — қайта тайёрлаш — амалий стажировка — баҳолаш (assessment) — судья лавозимига тавсия этиш — доимий малака ошириш — олий таълимдан кейинги таълим» тамойилига асосланган ўқув жараёнини ташкил этиш. Бунда: (а) таълим жараёнини назария ва амалиёт уйғунлиги асосида ташкил этиш, жумладан, дуал таълим (dual education), амалий суд ишлари асосида ўқитиш (case-based learning), муаммоли вазиятларга асосланган ўқитиш (problem-based learning) механизмларини кенг жорий этиш; (б) судьялар ва суд тизими ходимларининг узлуксиз касбий ривожланишини таъминлаш; (в) Академия негизида ташкил этиладиган «ўқув судлари» доирасида сайёр суд мажлисларини ташкил этиб, унда тингловчиларнинг иштирокини таъминлаш; (г) суд тизими ходимлари учун масофавий таълим шаклини жорий этиш ва магистратура мутахассисликларини кенгайтириш; (д) замонавий ўқув шароитларини яратиш; (ж) ташкилий ва академик жараёнларда Академиянинг ваколатларини кенгайтириш. Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2026 йил декабрь Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Билим ва малакаларни баҳолаш агентлиги, Одил судлов академияси 43. Судьяликка номзодлар, судьялар ва суд аппарати ходимларининг касбий компетенциялар профилини шакллантириш дастурини ишга тушириш. Касбий компетенциялар профилини шакллантириш дастури доирасида: (а) шахснинг интеллектуал салоҳияти, эмоционал интеллекти, стрессга чидамлилиги, коррупцияга бардошлилиги; (б) судьяликка номзодлар томонидан ўқув жараёнида билим ва кўникмаларнинг ўзлаштирилиши даражасини баҳолаш имкониятини яратиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Судьялар олий кенгаши, Одил судлов академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар Судьялар ва суд аппарати ходимлари учун стрессни бошқариш, танқидга бардошлилик каби кўникмаларни ривожлантириш бўйича семинар-тренингларни ўтказиш амалиётини йўлга қўйиш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий, алоҳида режа-график асосида Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Одил судлов академияси, Судьялар ассоциациялари, Ўзбекистон психологлар ассоциацияси 44. Одил судлов академиясини халқаро стандартлар ва илғор хорижий тажриба асосида трансформация қилиш орқали уни мамлакатимиз ва халқаро миқёсда тан олинган нуфузли таълим муассасасига айлантириш. Одил судлов академияси битирувчиларини бирлаштирувчи ассоциация — «Alumni Association»ни ташкил этиш ва унинг асосий вазифаси этиб битирувчиларнинг карьеравий ўсишини мониторинг қилишни белгилаш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил апрель Судьялар олий кенгаши, Одил судлов академияси Одил судлов академияси ҳузурида илғор хорижий тажриба асосида суд амалиёти эҳтиёжларини олдиндан башорат қилиш, суд-ҳуқуқ тизимини ривожлантириш бўйича илмий асосланган таклифларни тайёрлашга қаратилган Форсайт маркази (илмий-тадқиқот маркази) фаолиятини йўлга қўйиш. Ташкилий ҳуқуқий-чоралар 2027 йил июль Судьялар олий кенгаши, Одил судлов академияси Одил судлов академияси муассислигида таълим ва илмий-инновацион лойиҳаларни амалга оширишга кўмаклашувчи Эндаумент фонд (Endowment Fund) ташкил этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил август Судьялар олий кенгаши, Одил судлов академияси Одил судлов академиясининг илғор халқаро рейтингларга киришига эришиш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий равишда Одил судлов академияси 45. Замонавий шароитларда долзарб масалалар бўйича судьялар ва суд аппарати ходимларининг билим ҳамда кўникмаларини ошириш тизимини йўлга қўйиш . Судьяларни мураккаб тоифадаги ишларга ихтисослаштиришда (кибержиноят, коррупцияга қарши курашиш, электрон далиллар, сунъий интеллект, халқаро арбитраж ва бошқалар) уларни чуқурлаштирилган тайёргарликдан ўтказиш ҳамда миллий ва халқаро сертификация қилиш тизимини жорий этиш. Бунда судьяларга иш тақсимоти сертификация асосида амалга оширилади. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил сентябрь Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Одил судлов академияси 46. Одил судлов ва судьялар ҳамжамияти йўналишида ривожланган хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини тизимли ва изчил ўрганиш ҳамда уни миллий қонунчиликка имплементация қилиш ишларини йўлга қўйиш . Суд соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда, судьялар ва суд аппарати ходимлари, айниқса, қуйи судларда фаолият юритувчи судья ва суд аппарати ходимлар малакасини хорижий давлатларда ошириб боришни таъминлаш. Режа-жадвални тасдиқлаш 2026 йил август, кейинчалик ҳар йили январь ойида Олий суд, Судьялар олий кенгаши, «Эл-юрт умиди» жамғармаси Судьяларнинг хорижга чиқиши тартибини соддалаштириш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил январь Судьялар олий кенгаши, Олий суд 47. Судьялар, айниқса, қуйи судларда фаолият юритадиган судьялар ва суд аппарати ходимларини хорижий мамлакатларнинг суд кадрларини тайёрловчи таълим муассасалари, соҳавий илмий-тадқиқот институтлари, судлар ва судьялар ҳамжамияти органларида стажировкадан ўтказиш ва малакасини ошириш амалиётини тизимли равишда ташкил этиш. Судьялар ва суд аппарати ходимларининг одил судловни самарали амалга ошириш учун зарур бўлган билим ва кўникмаларини («case-management», «time-management», суд қарорларини тушунарли, содда тарзда тайёрлаш, рақамли технологиялардан фойдаланиш ва бошқ.) ривожлантириб бориш амалиётини йўлга қўйиш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий равишда Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Одил судлов академияси 48. Одил судлов сифатини тубдан ошириш мақсадида суд тизимига юқори малакали кадрларни жалб этиш механизмларини такомиллаштириш. Суд органларида ишга қабул қилинган юқори малакали мутахассисларнинг мустақиллигини таъминловчи меҳнат ва ижтимоий муҳофазасига оид нормаларни такомиллаштириш. Бунда: (а) судья ва суд ходимлари учун аввалги иш жойида ҳарбий ва махсус унвонлар (мартаба даражалари, малака тоифалари) учун берилган устамалар ва қўшимча тўловлар сақлаб қолиниши; (б) судья ва суд ходимларининг суд органларидаги узоқ муддатли хизматлари учун қўшимча устамалар белгилашда уларнинг бошқа ташкилотлардаги иш стажи (хизмат даври) инобатга олиниши; (в) судья ва суд ходимлари аввалги иш жойи бўйича ходимлар учун белгиланган барча имтиёзлар, моддий ва ижтимоий ҳимоя чораларидан суд органларида амалда бўлган меҳнат шароитлари ҳисобга олинган ҳолда фойдаланиши. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2026 йил декабрь Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Конституциявий суд, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 49. БМТ Бош Ассамблеяси томонидан 2025 йил 4 мартда қабул қилинган «Судьялар ва суд ходимлари фаровонлиги халқаро куни тўғрисида»ги резолюциядаги тавсияларни босқичма-босқич амалга ошириш мақсадида судьялар ва суд аппарати ходимларининг фаровонлигини таъминлаш, соғлиғини муҳофаза қилиш чораларини кўриш. Олий суд марказий аппарати раҳбар ходимларини (аппарат раҳбари, раис маслаҳатчиси, департамент бошлиқлари ва уларнинг ўринбосарлари, таркибий тузилмалар раҳбарлари) Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Тиббиёт бош бошқармасига оила аъзоларисиз бириктириш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил 1 январдан бошлаб Олий суд, Судьялар олий кенгаши Суд тизимида илмий салоҳиятли кадрлар сонини ошириш, жумладан, фан номзоди, фалсафа доктори (PhD) ёки фан доктори (DSc) илмий даражасига эга судья ва суд ходимларига қонунчиликда белгиланган ҳар ойлик қўшимча устама (PhD учун лавозим маошининг 5 фоизи, DSc учун лавозим маошининг 10 фоизи) тўлаш орқали рағбатлантиришни йўлга қўйиш. 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Судьялар ва суд аппарати ходимларининг руҳий ва жисмоний соғлигини таъминлаш мақсадида ижодий, маданий-маърифий ва спорт тадбирларини ташкил этиб бориш. Доимий Олий суд, Судьялар олий кенгаши 2. Ҳалоллик стандартлари ва коррупцияга нисбатан мутлақо муросасизликка асосланган суд тизимини яратиш 50. Судьялар ва суд аппарати ходимлари фаолиятида коррупциявий хавф-хатарларни баҳолаш ва бартараф этиш, манфаатлар тўқнашуви ва коррупциянинг бошқа кўринишларига қарши курашиш бўйича замонавий ва самарали тизимни жорий этиш. Судьялар ва суд аппарати ходимларининг фаолиятида манфаатлар тўқнашуви ва коррупциянинг бошқа кўринишларини сунъий интеллектдан фойдаланган ҳолда аниқлаш имконини берувчи «Суд тизимида коррупциявий хавф-хатарларни бошқариш» электрон ахборот тизимини ишга тушириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2028 йил декабрь Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Рақамли технологиялар вазирлиги Судьялар томонидан қўлланиладиган қонунчилик ҳужжатларини хатловдан ўтказиб, уларда коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш ва бартараф этиш бўйича таклифларни тайёрлаш. Асослантирилган таклифлар 2027 йил февраль Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Адлия вазирлиги, Бош прокуратура Судьялар мустақиллигини таъминлаш, коррупциявий хавф-хатарларнинг олдини олиш мақсадида одил судловни самарали амалга ошириш учун зарур бўлган моддий-техник таъминот меъёрларини белгилаш ва уларга риоя этилишини таъминлаш. Таъминот меъёрларини тасдиқлаш 2026 йил декабрь Олий суд, Судьялар олий кенгаши Меъёрларга риоя этилишини мониторинг қилиш Доимий Олий суд, Судьялар олий кенгаши 51. Суд ҳокимиятида комплаенс назорат тизими ва ҳалоллик стандартларини кенг жорий этиш, судьялар ва суд аппарати ходимларининг коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги билим ва кўникмаларини доимий равишда ошириб бориш. Судьялар ва суд аппарати ходимлари онгига «ҳалоллик вакцинаси» тамойили асосида ҳалоллик стандартларини сингдириш, уларда поклик, виждонлилик каби фазилатларини ривожлантиришда Ўзбекистон халқининг урф-одатлари, миллий ва умумбашарий қадриятлардан кенг фойдаланишни таъминлаш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий равишда Судьялар олий кенгаши, Олий суд, Одил судлов академияси, Дин ишлари бўйича қўмита, Ўзбекистон мусулмонлари идораси, Ислом цивилизацияси маркази, «Нуроний» жамғармаси Суд аппарати ходимлари касб масъулиятини янада чуқур ҳис этишларини таъминлаш мақсадида мансаб даражасига эга бўлган суд аппарати ходимлари учун ихтисослашган хизмат кийими намуналари ва уни кийиш тартибини белгилаш. Идоравий ҳужжат лойиҳаси 2027 йил июнь Олий суд V. «Рақамли одил судлов» — суд иш юритувини тўлиқ рақамлаштириш ва замонавий технологияларни жорий этиш орқали фуқаролар учун ортиқча оворагарчиликларсиз, қулай ва тезкор суд муҳокамаси имкониятини яратиш 52. «Рақамли суд» концепцияси асосида суд ишларини юритишда қоғоз шаклидан воз кечиш, суд ишларининг юритилиши, ҳужжат айланмасини тўлиқ электрон шаклга ўтказиш ва рақамли трансформацияни якунлаш. Электрон шаклда юритиладиган суд ишлари бўйича уларнинг қоғоз шаклини юритиш тартибини бекор қилиш (тарафлар илтимосномасига асосан қоғоз шаклида юритиладиган ҳоллар бундан мустасно). Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2027 йил октябрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Барча суд мажлисларини аудиоёзув орқали мажбурий қайд этиш амалиётини босқичма-босқич жорий этиш. Жумладан: 2027 йил якунига қадар — маъмурий ва иқтисодий судларда; 2028 йил якунига қадар жиноят ва фуқаролик ишлари бўйича судларда. Бунда суд мажлисининг ёзма баённомасида фақат унинг процессуал бориши акс эттирилади. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2028 йил якунига қадар Ахборот тизимларини идоралараро интеграция қилиш орқали суд ишларини юритиш иштирокчиларига суд хабарномаларини гибрид почта хизматидан босқичма-босқич воз кечган ҳолда электрон шаклда (СМС ёки электрон почта) юбориш амалиётини йўлга қўйиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2028 йил якунига қадар Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишлар бўйича судларга тақдим этилиши лозим бўлган ҳужжатлар рўйхатини идоралараро электрон маълумот алмашинуви имкониятларидан фойдаланган ҳолда мақбуллаштириш. Жумладан, шахсни тасдиқловчи ҳужжатлар, мулк ва бошқа ҳуқуқларга доир маълумотлар нусхасини тақдим этиш амалиётини бекор қилиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар дастури 2026 йил декабрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар Олий суд ва Бош прокуратуранинг ахборот тизимларини интеграция қилиш ишларини якунлаш ва маълумот алмашинувини электрон шаклга ўтказиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Олий суд, Бош прокуратура 53. Судлар фаолиятида рақамлаштириш жараёнларини янада жадаллаштириш орқали жисмоний ва юридик шахсларга одил судловдан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш. «Адолат» ахборот тизимлари комплекси самарадорлигини ошириш, жумладан: (а) судьялар учун унинг мобил иловасини ишга тушириш; (б) тизимда тарафларнинг профилини комплекс акс эттирувчи «Smart card» модулини жорий этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги Суд раҳбарияти қабули жараёнларини рақамлаштириш орқали фуқаро ва юридик шахслар вакилларининг қабулга ёзилишини онлайн форматга ўтказиш, шунингдек, уларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартибининг шаффофлигини таъминлаш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил январь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги Олий суднинг интерактив хизматлар порталида (my.sud.uz) фуқаро ва юридик шахслар учун қулайликларни кенгайтириш, жумладан: (а) порталнинг янгиланган мобил иловасини ишга тушириш; (б) порталда «судга мурожаат намуналари» интерактив хизматини такомиллаштириш. Бунда даъво аризалари ва бошқа ҳужжатларни тайёрлаш орқали судга мурожаат қилишни осонлаштириш; (в) фуқаро ва юридик шахслар вакиллари сўровига кўра муайян масала бўйича қабул қилинган суд қарорларини интерактив тарзда излаш имкониятини яратиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил декабрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги 54. Судьянинг одил судловни амалга ошириш бўйича мутлақ ваколатини сақлаб қолган ҳолда сунъий интеллект технологияларидан хавфсиз, масъулиятли ва мақсадли фойдаланишни таъминлаш. Судьялар ва суд аппарати ходимлари суд ишларини юритишда ахборот тизимларидан фойдаланишларининг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш. Раёсат қарори 2027 йил ноябрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги Суд соҳасида сунъий интеллектни қўллашни тартибга солишни таъминлаш. Жумладан: (а) суд амалиётини таҳлил қилиш ва ўрганиш, рақамли хизматларни кўрсатиш жараёнларига сунъий интеллектни босқичма-босқич жорий этиш; (б) суд амалиётини таҳлил қилиш ва ягона суд амалиётини таъминлаш бўйича таклифларни тайёрлашда сунъий интеллектдан фойдаланишни йўлга қўйиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2027 йил декабрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги Фуқаролик ва иқтисодий судларда мураккаб бўлмаган ишларни инсон омилисиз ва сунъий интеллектдан фойдаланган ҳолда автоматлаштирилган алгоритм орқали ҳал қилувчи рақамли модулни босқичма-босқич жорий этиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2028 йил декабрь Олий суд, Рақамли технологиялар вазирлиги VI. «Халқаро эътироф» — инсон ҳуқуқлари соҳасидаги илғор халқаро стандартларни миллий суд амалиётига имплементация қилиш ва мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузини юксалтириш 55. Суд ва судьялар ҳамжамияти органларининг хорижий давлатларнинг тегишли органлари билан ҳамкорлик алоқаларини янада мустаҳкамлаш ва ўзаро манфаатли муносабатларни янги босқичга олиб чиқиш . Хорижий, айниқса қўшни мамлакатлар судлари ўртасида долзарб масалалар юзасидан суд амалиётини умумлаштириш, судда чет давлатларнинг ҳуқуқини қўллаш бўйича тушунтиришларни жойлаштириш, суд қарорлари ижросини таъминлашга мўлжалланган ягона электрон платформани яратиш ташаббусини илгари суриш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил якунига қадар Олий суд, Ташқи ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги 56. Ўзбекистон фуқаролари кўп бўлган ва иқтисодий ҳамкорлик жадал ривожланаётган давлатларнинг суд ва адлия органлари билан ҳамкорликни кучайтириш. 1. Ўзбекистон Республикаси судларининг топшириқлари бажарилиши ҳамда суд қарорларининг тан олиниши ва ижрога қаратилиши билан боғлиқ муаммолар мавжуд мамлакатларни хатловдан ўтказиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Ташқи ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги, Олий суд, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Хатлов натижасида Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалар (конвенциялар)га қўшилиши ёки янги халқаро шартномаларни тузиш юзасидан ташаббусларни илгари суриш. Режа-график 2027 йил январь 3. Халқаро шартномалар доирасида келиб тушган мурожаатлар бўйича электрон иш юритувни йўлга қўйиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2027 йил декабрь Одил судловга оид ва Ўзбекистон томонидан ратификация қилинмаган халқаро шартномалар (конвенциялар)ни хатловдан ўтказиб, уларга қўшилиш масаласи юзасидан асослантирилган таклифларни киритиш. Жумладан: «Фуқаролик ва савдо ишлари бўйича чет элда далилларни олиш тўғрисида»ги Конвенцияга (Гаага); БМТнинг «Товарларнинг халқаро олди-сотдисида даъво муддати тўғрисида»ги конвенцияси ва бошқалар. Асослантирилган таклифлар 2027 йил декабрь Олий суд, Ташқи ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги, Бош прокуратура 57 . Одил судлов ва судьялар ҳамжамиятининг етакчи халқаро ва минтақавий ташкилотлар билан ҳамкорлигини фаоллаштириш, ушбу ташкилотларга, шу жумладан, уларнинг бошқарув органларига Ўзбекистон вакилларини илгари суриш. Халқаро судьялар ассоциацияси, Жаҳон тижорат судларининг глобал форуми, Суд маъмурчилиги халқаро ассоциацияси, Осиё ва Тинч океани мамлакатлари Олий судларининг конференциялари, Олий маъмурий судлар халқаро ассоциацияси ва бошқа хорижий ва халқаро ташкилотлар билан алоқаларни йўлга қўйиш, шу жумладан, уларда аъзо ёки кузатувчи мақомини олишга эришиш. Асослантирилган таклифлар 2026-2027 йиллар давомида Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Ташқи ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги, Судьялар ассоциациялари 1. Шанхай ҳамкорлик ташкилоти, Туркий давлатлар ташкилоти, БРИКСга аъзо давлатларнинг суд ва судьялар ҳамжамияти органлари билан ўзаро манфаатли ҳамкорликни янада кенгайтириш. 2. Европа Иттифоқи, умумий ҳуқуқ тизимига мансуб давлатларнинг суд ва судьялар ҳамжамияти органлари билан ўзаро манфаатли ҳамкорликни йўлга қўйиш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий равишда Олий суд, Судьялар олий кенгаши, Ташқи ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Конституциявий судининг Осиё конституциявий судлари ва эквивалент институтлари ассоциациясида раҳбарлиги доирасида: Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар Конституциявий суд, Самарқанд вилояти ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари (а) Самарқанд шаҳрида Ассоциациянинг VII Конгресси, аъзолари Кенгаши, Бош котиблари йиғилишини ўтказиш; 2026 йил октябрь (б) Тошкент шаҳрида Ассоциациянинг халқаро симпозиуми, аъзолари Кенгаши, Бош котиблари йиғилишини ўтказиш. 2027 йил ноябрь

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 14 августдаги ПФ-160-сон Фармонига 3-ИЛОВА

«Одил судлов — 2030»: Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилувчи халқчил ва адолатли суд тизимини барпо этиш стратегияси доирасида эришиладиган

Т/р Устунлар 2030 йилга қадар эришилиши лозим бўлган асосий мақсадлар 1. «Халқчил суд» — судлар фаолиятининг шаффофлиги, суд жараёнлари ва суд фаолиятига оид ахборотдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш орқали суд тизимининг очиқлигини таъминлаш ва жамиятда судга бўлган мутлақ ишончни қарор топтириш, судларни бюрократиядан бутунлай холи тизимга айлантириш Суд тизимига ишонч билдирадиган аҳоли улушини 80 фоизга етказиш «Очиқлик индекси»да Олий суд ва Судьялар олий кенгашининг биринчи 30 таликка кириши Суд биноларида фуқаро ва юридик шахслар вакилларини «ягона дарча» тамойили асосида хизмат кўрсатиш офисларида қабул қилиш даражасини 100 фоизгача етказиш Судга мурожаат этувчи фуқаролар ва юридик шахсларнинг вакилларига хизмат ва ёрдам кўрсатишни 100 фоиз «ягона дарча» тамойили асосида амалга ошириш 2. «Адолат қўрғони» — инсон ҳуқуқлари устуворлигини сўзсиз таъминлайдиган, ҳар қандай таъсир ва аралашувлардан холи, мустақил одил судлов тизимини мустаҳкамлаш Соддалаштирилган тартибда кўриб чиқиладиган иқтисодий ва фуқаролик ишларининг улушини 30 фоизга етказиш Жузъий (формал) камчиликлар билан берилган даъво аризаларини қайтариш ҳолатларини 100 фоиз бартараф этиш Олий суд Раёсатининг муайян тоифадаги иш бўйича якуний позицияни шакллантирувчи қарорлари («прецедентлар») сонини камида 15 тага етказиш Камида 5 та йўналишга ихтисослаштирилган судьялар фаолиятини йўлга қўйиш Судья ёрдамчиларига камида 5 та процессуал ва ташкилий ваколатларни тақдим этиш Судьяларни одил судловни амалга ошириш билан бевосита боғлиқ бўлмаган ташкилий вазифалардан 100 фоиз озод этиш Судьялар ва суд аппарати ходимларининг иш юкламасини камида 20 фоизга камайтириш Барча суд биноларида одил судловни амалга ошириш учун зарур шароитлар, шу жумладан, ногиронлиги бўлган шахслар учун имкониятлар 100 фоиз яратилишига эришиш 3. «Кафолатланган адолат» — қонуний, адолатли ва асослантирилган суд қарорларини қабул қилиш, уларнинг сифати ва барқарорлигини таъминлаш орқали фуқароларнинг бузилган ҳуқуқларини судда тиклаш кафолатларини кучайтириш Судларда халқ вакиллари ҳайъати иштирокида кўриб чиқиладиган жиноят таркиблари сонини камида 3 тага етказиш Жиноят ишлари бўйича ярашув институти қўлланган ишлар улушини 20 фоизга ошириш Жиноят ишлари бўйича судга қадар иш юритувида келишув қўлланган ишларнинг улушини камида 10 фоизгача етказиш Маъмурий суд томонидан ноқонунийлиги тасдиқланган маъмурий актларнинг очиқ реестр билан қамровини 100 фоизга етказиш Фуқаролик ва иқтисодий судларда медиация орқали ҳал этиладиган ишлар сонини камида 30 фоизга ошириш Судгача ҳал қилинадиган фуқаролик ва иқтисодий низолар сонини камида 20 фоизга ошириш 4. «Адолат посбонлари» — халқ хизматида бўлган, юксак маънавий ва профессионал фазилатларга эга, адолат мезонларига қатъий риоя қилувчи судьялар корпусини шакллантириш Одил судлов академиясининг камида 2 та халқаро рейтингда топ-1000 та энг яхши таълим муассасалари қаторига кириши Одил судлов академиясидаги таълим жараёнига қамраб олинган контингент сонини 500 нафарга етказиш Одил судлов академиясининг барча битирувчиларини ассоциацияга (Alumni Association) бирлаштириш Судьяликка номзодлар, судьялар ва суд аппарати ходимларини тўлиқ (100 фоиз) касбий компетенциялар профили билан қамраб олиш Судья ва суд аппарати ходимларининг камида 10 фоизини хорижий мамлакатларда малакасини ошириш дастурлари билан қамраб олиш Судьялар ва суд аппарати ходимларининг фаолиятини коррупциявий хавф-хатарларни бошқариш тизими билан тўлиқ қамраб олиш Тегишли меъёрларга мувофиқ суд тизими фаолиятининг моддий-техник таъминоти даражасини 100 фоизга етказиш Коррупцияга қарши курашиш бўйича ўқитиш дастури билан судьялар ва суд аппарати ходимларини 100 фоиз қамраб олиш 5. «Рақамли одил судлов» — суд иш юритувини тўлиқ рақамлаштириш ва замонавий технологияларни жорий этиш орқали фуқаролар учун ортиқча оворагарчиликларсиз, қулай ва тезкор суд муҳокамаси имкониятини яратиш Суд мажлисларини тўлиқ аудиоёзув орқали қайд этишга эришиш Суд хабарномалари тўлиқ электрон шаклда юборилишини таъминлаш Суд раҳбарияти қабулига ёзилишни тўлиқ электрон шаклга ўтказиш Судларга мурожаатларнинг камида 50 фоизи электрон шаклда берилишига эришиш Олий суднинг ахборот тизимларидан фойдаланувчилар сонини камида 5 бараварга ошириш 6. «Халқаро эътироф» — инсон ҳуқуқлари соҳасидаги илғор халқаро стандартларни миллий суд амалиётига имплементация қилиш ва мамлакатнинг халқаро майдондаги нуфузини юксалтириш Одил судлов ва судьяларнинг ўзини ўзи бошқариш соҳасидаги камида 6 та халқаро ташкилот билан ҳамкорликни (аъзо ёки кузатувчи мақомини олиш) йўлга қўйиш Судларнинг топшириқлари бажарилиши ҳамда суд қарорларининг тан олиниши ва ижрога қаратилиши соҳасида камида 10 та давлат билан халқаро шартномалар тузишга эришиш

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 14 августдаги ПФ-160-сон Фармонига 4-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим фармонларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги «Судлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва одил судлов самарадорлигини оширишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПФ-6034-сон Фармонида :

(а) 9-банднинг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар умумюрисдикция судларининг намунавий тузилмаси, ҳудудлараро судларнинг намунавий тузилмаси ва уларнинг юрисдикцияси 2, 2 1 — 2 4 -иловаларга мувофиқ»;

(б) 1 ва 2-иловалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Олий Судининг

Раис маслаҳатчиси Раис Раис котибияти (бош консультант, катта консультант) 2 Раиснинг биринчи ўринбосари — судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — судлов ҳайъати раиси Пленум котиби Комплаенс назорат хизмати 18 Ички аудит бўлими 1 Маъмурий ишлар бўйича судлов ҳайъати 12 Фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати 20 Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати 22 Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати 14 Олий суд ҳузуридаги Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти ва унинг ҳудудий бўлимлари Ҳайъат котибияти 6 Ҳайъат котибияти 12 Ҳайъат котибияти 15 Ҳайъат котибияти 7 Ижро аппарати Аппарат раҳбари Одил судлов соҳасидаги қонунчиликни таҳлил қилиш департаменти 15 Рақамли технологиялар ва сунъий интеллект департаменти 27 Жамоатчилик билан ҳамкорлик маркази 6 Пленум ва Раёсат котибияти 2 Суд амалиётини таҳлил қилиш бошқармаси 6 Биринчи бўлим 1 Мурожаатлар билан ишлаш бошқармаси 14 Ташкилий-назорат бошқармаси 10 «Ўзбекистон Республикаси Олий суди Ахборотномаси» ҳамда «Куч адолатда» газетасининг бирлашган таҳририяти Халқаро-ҳуқуқий ҳамкорлик бошқармаси 5 Ишлар бошқармаси 10 Инсон ресурслари бошқармаси 7 Девонхона 5 «Одил судлов» («Правосудие») журнали таҳририяти

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 2-ИЛОВА

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар умумюрисдикция судларининг

Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бўйича бош консультант 1 Раис Раис ўринбосари — фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати раиси Фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати 5 — 16 Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати 6 — 18 Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати 5 — 10 Судья катта ёрдамчиси 6 — 17 Судья катта ёрдамчиси 7 — 19 Судья катта ёрдамчиси 6 — 11 Суд ҳужжатлари ижроси мониторинги бўлими 0 — 2 Малака ҳайъати котиби 1 Девонхона 3 Суд статистикасини тизимли таҳлил қилиш бўлими 1 — 3 Архив 3 Ахборот-коммуникация технологиялари бўлими 1-2 Кадрлар бўлими 1 Биринчи бўлим 1 Катта мутахассис 0-1

(в) қуйидаги мазмундаги 2 1 — 2 4 -иловалар билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 2 1 -ИЛОВА

Ҳудудлараро судларнинг

Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бўйича бош консультант 1 Раис Раис ўринбосари — фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати раиси Раис ўринбосари — иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати раиси Фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати 6 — 9 Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати 6 — 9 Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати 4-5 Судья катта ёрдамчиси 7 — 10 Судья катта ёрдамчиси 7 — 10 Судья катта ёрдамчиси 5-6 Ахборот-коммуникация технологиялари бўлими 1 Девонхона 1

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 2 2 -ИЛОВА

Ҳудудлараро судларнинг юрисдикция

Судлар номи Бириктирилган ҳудудлар Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудлараро суди Қорақалпоғистон Республикаси Хоразм вилояти Қашқадарё ҳудудлараро суди Қашқадарё вилояти Бухоро вилояти Сурхондарё вилояти Самарқанд ҳудудлараро суди Самарқанд вилояти Навоий вилояти Жиззах вилояти Тошкент ҳудудлараро суди Тошкент шаҳри Тошкент вилояти Сирдарё вилояти Фарғона ҳудудлараро суди Фарғона вилояти Андижон вилояти Наманган вилояти

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 2 3 -ИЛОВА

Ҳудудлараро маъмурий судларнинг

Раис Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бўйича бош консультант 1 Раис ўринбосари — маъмурий ишлар бўйича судлов ҳайъати раиси 1 Девонхона 1 Маъмурий ишлар бўйича судлов ҳайъати 4 — 9 Судья катта ёрдамчиси 5 — 10

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 2 4 -ИЛОВА

Ҳудудлараро маъмурий судларнинг юрисдикция

Судлар номи Бириктирилган ҳудудлар Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудлараро маъмурий суди Қорақалпоғистон Республикаси Хоразм вилояти Қашқадарё ҳудудлараро маъмурий суди Қашқадарё вилояти Бухоро вилояти Сурхондарё вилояти Самарқанд ҳудудлараро маъмурий суди Самарқанд вилояти Навоий вилояти Жиззах вилояти Тошкент ҳудудлараро маъмурий суди Тошкент шаҳри Тошкент вилояти Сирдарё вилояти Фарғона ҳудудлараро маъмурий суди Фарғона вилояти Андижон вилояти Наманган вилояти

»;

(г) 3 , 4 , 6 , 7 , 8 ва 9-иловалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 3-ИЛОВА

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судларининг

Раис Девонхона 1 Раис ўринбосари 0-1 Ахборот-коммуникация технологиялари бўлими 1 Архив 1 Судья 4 — 7 Суд статистикасини тизимли таҳлил қилиш бўлими 1 Судья катта ёрдамчиси 5 — 9 Суд ҳужжатлари ижроси мониторинги бўлими 1

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 4-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг

Раис Раис ўринбосари 1 Биринчи бўлим бошлиғи 1 Судья 5 Девонхона мудири 1 Судьянинг катта ёрдамчиси 7 Малака ҳайъати котиби 1 Архив мудири 1

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 6-ИЛОВА

Жиноят ишлари бўйича туман, шаҳар судларининг

Раис Раис ўринбосари 0-1 Девонхона мудири 1 Судья 1 — 10 Архив мудири 0-1 Судья ёрдамчиси 2 — 11

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 7-ИЛОВА

Фуқаролик ишлари бўйича туманлараро, туман, шаҳар судларининг

Раис Раис ўринбосари 0-1 Девонхона мудири 1 Судья 0 — 12 Архив мудири 0-1 Судья ёрдамчиси 1 — 14

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 8-ИЛОВА

Туманлараро маъмурий судларнинг

Раис Раис ўринбосари 0-1 Девонхона мудири 1 Судья 2 — 9 Архив мудири 1 Судья ёрдамчиси 3 — 11

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 июлдаги ПФ-6034-сон Фармонига 9-ИЛОВА

Туманлараро Иқтисодий судларининг

Раис Раис ўринбосари 0 — 2 Девонхона мудири 1 Судья 5 — 25 Архив мудири 1 Судья ёрдамчиси 6 — 28

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 13 январдаги «Суд органлари фаолиятини молиялаштириш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-6134-сон Фармонига 3-иловада :

(а) «Матбуот хизмати раҳбари», «Суд аппарати раҳбари, Департамент директори» ва «Бошқарма бошлиғи, Департамент директорининг ўринбосари, бош бухгалтер, раис маслаҳатчиси» позициялари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« Суд аппарати раҳбари, Матбуот хизмати раҳбари 19 17,276 Департамент бошлиғи, раис маслаҳатчиси, Комплаенс назорат хизмати бошлиғи 18 — 3% Бошқарма бошлиғи, Департамент бошлиғининг ўринбосари 17 9,965 »;

(б) «Бўлим бошлиғи, Олий суд Пленуми ва Раёсати котибияти бошлиғи, малака ҳайъати котибияти бошлиғи» позицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« Бўлим бошлиғи, котибият бошлиғи 16 6,490 »;

(в) «Бош консультант, бош мутахассис» позицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« Бош консультант, бош мутахассис, бош инспектор (инспектор), бош юрисконсульт 14 5,810 ».

3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 15 ноябрдаги «Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясини амалга ошириш бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясининг фаолияти самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-247-сон Фармони 8-бандининг бешинчи хатбошиси чиқариб ташлансин.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 14 август,

ПФ-160-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 15.08.2026 й., 06/26/160/0845-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

STRATEGIYASI

HARAKATLAR DASTURI

ASOSIY MAQSADLAR

TUZILMASI

NAMUNAVIY TUZILMASI

NAMUNAVIY TUZILMASI

HUDUDLARI

NAMUNAVIY TUZILMASI

HUDUDLARI

NAMUNAVIY TUZILMASI

TUZILMASI

NAMUNAVIY TUZILMASI

NAMUNAVIY TUZILMASI

NAMUNAVIY TUZILMASI

NAMUNAVIY TUZILMASI

“Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi toʻgʻrisida

Yangi Oʻzbekistonda inson qadrini ulugʻlash, uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini sud orqali himoya qilishni sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish hamda sud protsessiga zamonaviy huquqiy mexanizm va institutlarni joriy qilish orqali xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish, shuningdek, “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasida belgilangan odil sudlovga oid strategik maqsadlarni izchil amalga oshirish maqsadida qaror qilaman:

I. Ustuvor yoʻnalishlar

1. Sud tizimini isloh qilish quyidagi ustunlar asosida amalga oshirilishi belgilansin:

(a) “xalqchil sud” — sudlar faoliyatining shaffofligi, sud jarayonlari va sud faoliyatiga oid axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish orqali sud tizimining ochiqligini taʼminlash va jamiyatda sudga boʻlgan mutlaq ishonchni qaror toptirish, sudlarni byurokratiyadan butunlay xoli tizimga aylantirish;

(b) “adolat qoʻrgʻoni” — inson huquqlari ustuvorligini soʻzsiz taʼminlaydigan, har qanday taʼsir va aralashuvlardan xoli, mustaqil odil sudlov tizimini mustahkamlash;

(v) “kafolatlangan adolat” — qonuniy, adolatli va asoslantirilgan sud qarorlarini qabul qilish, ularning sifati va barqarorligini taʼminlash orqali fuqarolarning buzilgan huquqlarini sudda tiklash kafolatlarini kuchaytirish;

(g) “adolat posbonlari” — xalq xizmatida boʻlgan, yuksak maʼnaviy va professional fazilatlarga ega, adolat mezonlariga qatʼiy rioya qiluvchi sudyalar korpusini shakllantirish;

(d) “raqamli odil sudlov” — sud ish yurituvini toʻliq raqamlashtirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali fuqarolar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarsiz, qulay va tezkor sud muhokamasi imkoniyatini yaratish;

(j) “xalqaro eʼtirof” — inson huquqlari sohasidagi ilgʻor xalqaro standartlarni milliy sud amaliyotiga implementatsiya qilish va mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini yuksaltirish.

II. Strategiyani tasdiqlash va uni amalga oshirish

2. Quyidagilar:

(a) “Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi 1-ilovaga muvofiq;

(b) “Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasini 2026 — 2028-yillarda amalga oshirish boʻyicha harakatlar dasturi 2-ilovaga muvofiq;

(v) “Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi doirasida erishiladigan asosiy maqsadlar 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

III. Odil sudlovga erishish imkoniyatlari va quyi sudlar qarorlarini qayta koʻrib chiqishda xolislik darajasini yanada oshirish

3. Sud qarorlarini qayta koʻrib chiqishning xolisligi va samaradorligini yanada oshirish maqsadida 2027-yil 1-iyuldan boshlab jami 319 ta boshqaruv xodimlari shtat birligidan iborat umumyurisdiksiya va maʼmuriy sud yoʻnalishlarida ishlarni qayta koʻrib chiqish vakolatiga ega boʻlgan, yurisdiksiya hududi bir nechta maʼmuriy-hududiy birliklarni qamrab oladigan hududlararo sudlar tashkil etilsin. Bunda:

(a) 227 ta boshqaruv xodimlari shtat birliklari sudlarning amaldagi shtat birliklari doirasida shakllantiriladi;

(b) qoʻshimcha 92 ta boshqaruv xodimlari shtat birliklari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-iyundagi PF-105-son Farmoniga muvofiq 2026-yilda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasi hamda budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining qisqartirilgan shtat birliklari hisobidan ajratiladi.

4. Oliy sud 2026-yil yakuniga qadar belgilangan tartibda quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihalarini kiritsin:

(a) hududlararo sudlarga viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar tomonidan apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrilgan ishlarni taftish tartibida, mazkur sudlar tomonidan birinchi instansiyada koʻrilgan ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida qayta koʻrib chiqish vakolatini berish;

(b) Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlarining ishlarni taftish instansiyasida koʻrish vakolatini hamda oʻzlari tomonidan birinchi instansiyada koʻrilgan ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida qayta koʻrib chiqish vakolatini tugatish;

(v) hududlararo sudlarda taftish tartibida koʻrilgan ishlarni Oliy sudda qayta koʻrish tartibini belgilash.

5. Oliy sud Bosh prokuratura hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining buzilgan huquqlarini oʻz vaqtida tiklash maqsadida 2027-yil 1-aprelga qadar ilgʻor xorijiy tajriba va huquqni qoʻllash amaliyoti tahlilidan kelib chiqqan holda Oliy sudda qayta koʻriladigan ishlar mezonlarini belgilash yuzasidan asoslantirilgan takliflar kiritsin.

6. Oliy sudning fuqarolarning odil sudlovga erishish darajasini yanada oshirish, ayniqsa, chekka hududlarda istiqomat qilayotgan aholiga sud himoyasidan foydalanish imkoniyatini kengaytirish maqsadida 2027 — 2030-yillarda barcha hududlarda fuqarolik ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlarini sud tizimining mavjud shtat birliklari doirasida tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

Bunda aholi soni, sudga kelib tushayotgan ishlar hajmi va dinamikasi, sudyalarning ish yuklamasi, hududiy xususiyatlar hamda odil sudlovdan foydalanish imkoniyatlari inobatga olinadi.

7. Oliy sud Sudyalar oliy kengashi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda hududlarda fuqarolik ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlarini bosqichma-bosqich tashkil etib, ularning tuzilmasini tasdiqlasin.

8. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi Oliy sud bilan kelishilgan holda mazkur Farmonga muvofiq tashkil etilayotgan hududlararo sudlar va fuqarolik ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlarini joylashtirish choralarini koʻrib borsin.

IV. Jinoyat protsessining sudga qadar ish yuritish bosqichida sud nazoratini kuchaytirish

9. Oliy sud va Bosh prokuraturaning 2027-yil 1-iyuldan boshlab “asosli gumon” (Prima Facie) xalqaro standartiga muvofiq tergov sudyasiga tegishli protsessual majburlov choralarini qoʻllash (sanksiya berish) toʻgʻrisidagi iltimosnomani koʻrib chiqishda shaxsni ushlab turishning qonuniyligi va asosliligi, gumon qilish yoki ayblov eʼlon qilish uchun asoslar yetarliligini, shubha tugʻilgan taqdirda, tergov sirini taʼminlagan holda qoʻshimcha hujjatlar talab qilish yoʻli bilan tekshirish vakolatlarini berish haqidagi taklifi maʼqullansin.

10. Quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar yuzasidan qonun loyihalari uch oy muddatda kiritilsin:

(a) Oliy sud tomonidan Bosh prokuratura va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda — mazkur Farmon 9-bandida nazarda tutilgan vakolatlarni tergov sudyalariga berish;

(b) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Qonunchilik va huquqiy siyosat instituti tomonidan Oliy sud, Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda — “Tezkor-qidiruv faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonunda shaxsning konstitutsiyaviy huquqlarini bevosita cheklash bilan bogʻliq tadbirlarni oʻtkazishga sanksiya sudlar tomonidan berilishini belgilash.

11. Quyidagilar:

(a) Adliya vazirligi Oliy sud va Bosh prokuratura bilan birgalikda 2027-yil 1-aprelga qadar yangi tahrirdagi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks loyihasini ishlab chiqish doirasida ilgʻor xorijiy tajriba asosida ayrim maʼmuriy huquqbuzarliklarni koʻrib chiqish vakolatlarini maʼmuriy organlarga oʻtkazish;

(b) Oliy sud Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda 2027-yil 1-iyunga qadar tergov sudyalarining amaldagi ish yuklamasi va yangi berilayotgan vakolatlardan kelib chiqib, ularning shtat birliklarini qayta koʻrib chiqish yuzasidan asoslantirilgan takliflarni kiritsin.

V. Yagona sud amaliyotini shakllantirish hamda sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatining ochiqligini oshirish

12. Odil sudlov sifatini yaxshilash va mamlakatda qonun hujjatlarini qoʻllash boʻyicha yagona sud amaliyotiga erishish maqsadida Oliy sud:

(a) 2027-yil 1-avgustdan boshlab yagona sud amaliyotini shakllantiruvchi Oliy sud Rayosati qarorlarini belgilangan tartibda ochiq eʼlon qilish va yangilab borish amaliyotini (“Pretsedentlar” reyestri) joriy etsin;

(b) yagona sud amaliyotini shakllantirish jarayoniga ilmiy doiralar, malakali mutaxassislar, fuqarolik jamiyati institutlari vakillarini keng jalb etish maqsadida jamoatchilik asosidagi ekspertlar kengashlarini tashkil etish choralarini koʻrib borsin;

(v) uch oy muddatda ekspertlar kengashlarini tashkil etish tartibini belgilasin.

13. Oliy sud Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda 2027-yil 1-martga qadar sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatida shaffoflikni oshirish, ularning faoliyatiga oid axborotni qonunga muvofiq erkin olishni taʼminlash maqsadida sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyati ochiqligini taʼminlashga qaratilgan qonun loyihasini kiritsin.

14. Oliy sudning sudlarga murojaat qilgan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlariga zamonaviy standartlar asosida qulayliklar yaratish, sudlar faoliyatida byurokratiyani kamaytirish va ochiqlikni taʼminlash maqsadida sud binolarining kirish qismida 2030-yilga qadar bosqichma-bosqich “yagona darcha” tamoyili asosida xizmat koʻrsatish ofislari faoliyatini yoʻlga qoʻyish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

15. Belgilansinki, sudlarning “yagona darcha” tamoyili asosida xizmat koʻrsatish ofislari tomonidan aholiga zarur axborotlarni bir joyning oʻzida taqdim etish, protsessual murojaatlar yuzasidan tashkiliy yordam koʻrsatish, murojaatlarni tezkor qabul qilish va raqamli sud xizmatlaridan foydalanishda amaliy koʻmaklashish choralari koʻriladi.

16. Oliy sud Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda 2027-yil yakuniga qadar sudlarga murojaat qilishda qoʻshimcha imkoniyat va qulayliklarni yaratish maqsadida Oliy sudning interaktiv xizmatlar portalini (my.sud.uz) quyidagilarni inobatga olgan holda takomillashtirish choralarini koʻrsin:

(a) portalning yangilangan mobil ilovasini ishga tushirish;

(b) portalda “Sudga murojaat namunalari” interaktiv xizmatini takomillashtirish. Bunda daʼvo arizalari va boshqa hujjatlarni tayyorlash orqali sudga murojaat qilishni osonlashtirish;

(v) jismoniy va yuridik shaxslar soʻroviga koʻra sud hujjatlarini interaktiv tarzda izlash imkoniyatini kengaytirish.

VI. “Sudning faol ishtiroki” tamoyilini qoʻllash doirasini kengaytirish orqali sudga murojaat qilishda qulayliklar yaratish

17. Iqtisodiy nizolarni tezkor va adolatli hal etish, tadbirkorlik subyektlari va investorlarning vaqti hamda xarajatlarini tejash maqsadida 2028-yil 1-yanvardan boshlab sudyaga ishlarni koʻrish jarayonida juzʼiy (formal) kamchiliklar aniqlangan taqdirda, ularni bartaraf etish choralarini koʻrish majburiyatini yuklashni nazarda tutuvchi “iqtisodiy ishlarni proaktiv boshqarish” (Proactive Case Management) standarti joriy etilsin.

18. Oliy sudning “yagona darcha” tamoyili asosida daʼvo arizasini (arizani) qaytarish institutini isloh qilish orqali sudga murojaat qilishni soddalashtirish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflari maʼqullansin:

(a) fuqarolik, iqtisodiy va maʼmuriy sud ishlarini yuritishda arizani qaytarishning “ish mazkur sudning sudloviga tegishli boʻlmasligi” asosini bekor qilish va arizani shu sudning oʻzi tomonidan tegishliligi boʻyicha boshqa sudga oʻtkazish;

(b) juzʼiy (formal) talablarga rioya etmasdan berilgan daʼvo arizasini (arizani) qabul qilgan holda kamchiliklarni sudning faol koʻmagi yordamida bartaraf etish tartibini joriy etish.

VII. Sudyalarni odil sudlov bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalardan ozod etish

19. Oliy sud va Sudyalar oliy kengashining 2028-yil 1-yanvardan boshlab xalqaro standartlar asosida sudyalar mustaqilligini taʼminlash va ularni odil sudlovga daxldor boʻlmagan vazifalardan ozod etish maqsadida quyidagi takliflari maʼqullansin:

(a) sud maʼmurchiligi (Court Administration) institutini joriy etish;

(b) sudyalar faoliyatini tashkiliy, moddiy-texnik, moliyaviy va axborot-tahlil jihatidan taʼminlash hamda raqamlashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish, shuningdek, sud apparati xodimlari bilan ishlash uchun masʼul boʻlgan sud maʼmuriyatini tashkil etish;

(v) sudlarda boshqaruv lavozimlarini maqbullashtirish va ortiqcha boʻgʻinlarni qisqartirish.

20. Oliy sud va Sudyalar oliy kengashi:

(a) 2027-yil 1-aprelga qadar mazkur Farmonning 18-bandida nazarda tutilgan takliflarni;

(b) 2027-yil noyabrga qadar sud maʼmurchiligi boʻyicha ilgʻor xorijiy amaliyotni joylarga chiqqan holda oʻrganish asosida mazkur Farmonning 19-bandida nazarda tutilgan vazifalarni amalga oshirish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini kiritsin.

VIII. Farmon ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat

21. Oliy sud va Oliy Majlis palatalarining sud amaliyotini umumlashtirish asosida qonunchilik va huquqni qoʻllash amaliyotidagi tizimli muammolarni aniqlash va ularning yechimi boʻyicha takliflarni har yili tegishliligi boʻyicha Oliy Majlis palatalari va Vazirlar Mahkamasiga kiritib borish tartibini joriy etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

22. Oliy sud Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda 2027-yil yakuniga qadar ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish natijalari asosida odil sudlov sifatini baholash indikatorlari tizimini ishlab chiqish va har yili Oʻzbekistonda odil sudlov sifati indeksini eʼlon qilish amaliyotini yoʻlga qoʻyish boʻyicha takliflar kiritsin.

23. Oliy sud Sudyalar oliy kengashi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Ommaviy axborot vositalari uchun kontent tayyorlash markazi va boshqa idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda mazkur Farmon mazmun-mohiyatini keng yoritib borish boʻyicha mediarejani tasdiqlab, uning samarali amalga oshirilishini taʼminlasin.

24. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim farmonlariga 4-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

25. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsan javobgar etib Oliy sud raisi R.A. Maxmudova va Sudyalar oliy kengashi raisi X.B. Yodgorov belgilansin.

26. Farmon ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbarining sud tizimini isloh qilish boʻyicha oʻrinbosari N.J. Xakimova zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 14-avgustdagi PF-160-son Farmoniga 1-ILOVA

“Odil sudlov – 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish

“Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) sud-huquq islohotlarining izchil davom ettirilishini taʼminlash, qonun ustuvorligi talablariga, mustaqillik, ochiqlik va samaradorlik tamoyillariga javob beradigan zamonaviy sud tizimini shakllantirish, sudlar imijini yanada yaxshilash, aholining sudlarga boʻlgan ishonchini mustahkamlash maqsadida “Sudlar — xalqchil va adolatli odil sudlov qoʻrgʻoni va Yangi Oʻzbekistonning haqiqat ustuni” shiori ostida ishlab chiqilgan.

Strategiya Yangi Oʻzbekistonda sud hokimiyatini rivojlantirishning strategik maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlari hamda islohotlar natijasida erishiladigan maqsadlarni belgilaydi.

2030-yildagi Yangi Oʻzbekistonning xalqchil va adolatli sud tizimi

Oʻzbekiston Respublikasi sud tizimi 2030-yilga kelib aholining ishonchiga sazovor boʻlgan, sifatli va barqaror odil sudlovni amalga oshiradigan, inson huquqlari va erkinliklarini samarali himoya qiladigan, zamonaviy raqamli texnologiyalar hamda sunʼiy intellekt asosida faoliyat yuritadigan, shuningdek, davlat hokimiyatining korrupsiyaga nisbatan mutlaqo murosasizlik, yuksak professionalizm va ochiqlik namunasi boʻlgan boʻgʻiniga aylanishi lozim.

Yangi Oʻzbekiston sud hokimiyatining yangilangan qiyofasini shakllantirishga qaratilgan islohotlar quyidagi 6 ta ustun asosida amalga oshiriladi:

I. “Xalqchil sud” — sudlar faoliyatining shaffofligi, sud jarayonlari va sud faoliyatiga oid axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish orqali sud tizimining ochiqligini taʼminlash va jamiyatda sudga boʻlgan mutlaq ishonchni qaror toptirish, sudlarni byurokratiyadan butunlay xoli tizimga aylantirish

1.1. Sudlarning jamoatchilik bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirish, aholi bilan qayta aloqani samarali yoʻlga qoʻyish.

1.2. Sudlar faoliyatiga oid dolzarb masalalarni muhokama qilish va ularning yechimini ishlab chiqishda jamoatchilik vakillari ishtirokini yoʻlga qoʻyish.

1.3. Sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatining shaffofligini oshirish, har kim ularning faoliyatiga oid har qanday axborotni qonunga muvofiq olishini taʼminlash.

1.4. Odil sudlov va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatiga oid milliy va xalqaro reyting hamda indekslardagi koʻrsatkichlarni yaxshilash, ularda yuqori pogʻonalarga erishish.

1.5. Sud-huquq sohasida muhim ahamiyatga ega sana va voqea-hodisalarni nishonlash, sud tizimi rivojlanishida chuqur iz qoldirgan shaxslarning hayotiy va kasbiy tajribasini oʻrganish hamda yosh avlodga yetkazish amaliyotini yoʻlga qoʻyish.

1.6. Sudlarga murojaat qilgan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlariga zamonaviy standartlarga muvofiq qulayliklar yaratish.

II. “Adolat qoʻrgʻoni” — inson huquqlari ustuvorligini soʻzsiz taʼminlaydigan, har qanday taʼsir va aralashuvlardan xoli, mustaqil odil sudlov tizimini mustahkamlash

1. Odil sudlovga erishish darajasini yangi bosqichga olib chiqish

2.1.1. Har bir tuman, shaharda fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarni tashkil etish orqali fuqarolarning odil sudlovga erishish imkoniyatlarini kengaytirish.

2.1.2. Fuqarolik va iqtisodiy sudlarda ortiqcha byurokratik protsessual qoidalarni maqbullashtirish orqali fuqaro va yuridik shaxslarning buzilgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini tezkorlik bilan tiklashga erishish.

2.1.3. “Yagona darcha” tamoyili asosida daʼvo arizasi (ariza)ni qaytarish institutini isloh qilish orqali sudga murojaat qilish tartibini soddalashtirish.

2.1.4. Iqtisodiy sudlarda transchegaraviy nizolarni koʻrib chiqishning protsessual asoslarini xalqaro standartlar bilan uygʻunlashtirish.

2.1.5. Iqtisodiy sud ishlari yurituviga “iqtisodiy ishlarni proaktiv boshqarish” (Proactive Case Management) standartini joriy etish.

2.1.6. Sud xarajatlarini toʻlash va taqsimlash tartibini yanada takomillashtirish.

2.1.7. Sud ishlarini qayta koʻrib chiqish tartibini takomillashtirish orqali buzilgan huquqlar tezkorlik bilan tiklanishini taʼminlash.

2.1.8. Sud hujjatlarining soʻzsiz va oʻz vaqtida ijro etilishini taʼminlash, majburiy ijro organlari bilan samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻyish.

2. Sud amaliyotining yagonaligi va barqarorligini taʼminlash

2.2.1. Sud qarorlarini qabul qilishda nafaqat qonun talablariga, balki adolat, mutanosiblik va oqilonalik kabi prinsiplarga rioya etishni taʼminlashga qaratilgan yondashuvlarni ishlab chiqish.

2.2.2. Qonunchilikning aniq va bir xilda qoʻllanishini taʼminlash maqsadida sud amaliyotini doimiy ravishda tahlil qilishning institutsional tizimini shakllantirish.

2.2.3. Sud hujjatlarini tayyorlashning “soddalashtirilgan sud hujjati” modeliga asoslangan yangi standartlarini joriy qilish, ularning barcha uchun mantiqan tushunarli, qisqa va loʻnda, shuningdek, ijro etish uchun qulay boʻlishini taʼminlash.

2.2.4. Sud ishlarini yuritishda oqilona muddat tamoyili asosida ishning imkon qadar qisqa muddatda koʻrib chiqilishini taʼminlash.

2.2.5. Sud protsessida taraflar tengligi tamoyilining toʻlaqonli amalga oshirilishini taʼminlash.

3. Sud tizimining institutsional asoslarini takomillashtirish

2.3.1. Milliy sud-huquq tizimiga odil sudlov sifatini oshirish boʻyicha xalqaro standartlarni implementatsiya qilish.

2.3.2. Sud nazoratini kuchaytirgan holda ayrim toifadagi ishlarni koʻrib chiqish vakolatini sudlardan tegishli davlat organlariga oʻtkazish.

2.3.3. Jamiyatdagi ehtiyoj va zamon talablaridan kelib chiqqan holda sudyalarni muayyan yoʻnalishlar boʻyicha ixtisoslashtirish.

2.3.4. Sudya yordamchisi va sud majlisi kotibining huquqiy maqomini mustahkamlash, ularning tashkiliy va protsessual funksiyalarini ajratish.

4. Sudyalarning oʻzini oʻzi boshqarish doirasini kengaytirish va sudlarni odil sudlov bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalardan ozod qilish

2.4.1. Sudlarni odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalardan ozod qilish va sud boshqaruvining zamonaviy modeli — sud maʼmurchiligi institutini joriy etish.

2.4.2. Tuman, shahar sudlarida boshqaruv tizimini maqbullashtirish orqali sudyalarga taʼsir oʻtkazish omillarini bartaraf etish.

2.4.3. Sudyalarga nisbatan intizomiy ishlarni yuritish tartibini xalqaro standartlar asosida yanada takomillashtirish.

2.4.4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining Rayosatiga sudlov hayʼatlari tarkibini mustaqil shakllantirish vakolatini berish.

2.4.5. Sud hokimiyatining mustaqilligini taʼminlashga toʻsqinlik qilayotgan omillarni bartaraf etish.

III. “Kafolatlangan adolat” — qonuniy, adolatli va asoslantirilgan sud qarorlarini qabul qilish, ularning sifati va barqarorligini taʼminlash orqali fuqarolarning buzilgan huquqlarini sudda tiklash kafolatlarini kuchaytirish

1. Jinoyat ishlarini yuritishda inson huquqlari kafolatlarini yanada mustahkamlash

3.1.1. Jinoyat sud ishlarini yuritishda jamoatchilik ishtirokini kengaytirish maqsadida xalq vakillari hayʼati institutini (jury) joriy etish.

3.1.2. Shaxsning huquqlarini cheklash va unga nisbatan protsessual majburlov choralarini qoʻllash ustidan sud nazoratini kengaytirish.

3.1.3. “Xabeas korpus” instituti doirasini kengaytirish maqsadida tezkor-qidiruv tadbirlari hamda tergovga qadar, surishtiruv va tergov harakatlarini oʻtkazish ustidan sud nazoratini kuchaytirish.

3.1.4. Ayblanuvchiga nisbatan muqobil ehtiyot choralarini qoʻllash amaliyotini kengaytirish.

3.1.5. Jinoyat sud ishlarini yuritish tizimini yanada liberallashtirish maqsadida yarashuv va aybga iqrorlik kelishuvi institutlarini qoʻllash tartibini takomillashtirish hamda ularning doirasini kengaytirish.

3.1.6. Jinoyat sud ishlarini yuritishda xalqaro standartlar asosida inson huquqlarining himoyasini yanada kuchaytirish.

3.1.7. Sud qarorlarining ijrosini taʼminlash mexanizmlarini yanada takomillashtirish.

2. Maʼmuriy organlar faoliyati ustidan samarali va taʼsirchan sud nazoratini oʻrnatish

3.2.1. Davlat organlari faoliyatida fuqaro va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishining oldini olish ustidan sud nazoratini kuchaytirish.

3.2.2. Maʼmuriy sudlarga taalluqli boʻlgan nizolar doirasini kengaytirish orqali fuqarolar va yuridik shaxslarning sud himoyasidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish.

3.2.3. Fuqaro va yuridik shaxslarning davlat bilan munosabatlarida oʻz huquqlarini samarali himoya qilishini taʼminlashning zamonaviy institutlarini joriy etish.

3.2.4. Maʼmuriy sud hujjatlarining soʻzsiz va belgilangan muddatlarda majburiy ijrosini taʼminlashga qaratilgan taʼsirchan mexanizmni joriy etish.

3. Nizoni hal qilishning muqobil usullaridan foydalanishni keng joriy etish

3.3.1. Fuqarolik va iqtisodiy sudlarda taraflarni yarashtirish tartibining samaradorligini oshirish maqsadida sud tarkibida sud mediatsiyasi institutini joriy qilish.

3.3.2. Ayrim toifadagi ishlar boʻyicha nizoni sudgacha hal qilishning majburiy tartibini joriy etish.

IV. “Adolat posbonlari” — xalq xizmatida boʻlgan, yuksak maʼnaviy va professional fazilatlarga ega, adolat mezonlariga qatʼiy rioya qiluvchi sudyalar korpusini shakllantirish

1. Sud tizimini malakali kadrlar bilan toʻldirish

4.1.1. Odil sudlov tizimi uchun uzluksiz kadrlar tayyorlash zanjirini (Pipeline model) joriy etish.

4.1.2. Sudyalikka nomzodlar, sudyalar va sud apparati xodimlarining kasbiy kompetensiyalar profilini shakllantirish dasturini ishga tushirish.

4.1.3. Odil sudlov akademiyasini xalqaro standartlar va ilgʻor xorijiy tajriba asosida transformatsiya qilish orqali uni mamlakatimiz va xalqaro miqyosda tan olingan nufuzli taʼlim muassasasiga aylantirish.

4.1.4. Zamonaviy sharoitlarda dolzarb masalalar boʻyicha sudyalar va sud apparati xodimlarining bilim hamda koʻnikmalarini oshirish tizimini yoʻlga qoʻyish.

4.1.5. Odil sudlov va sudyalar hamjamiyati yoʻnalishida rivojlangan xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini tizimli va izchil oʻrganish hamda uni milliy qonunchilikka implementatsiya qilish ishlarini yoʻlga qoʻyish.

4.1.6. Sudyalar, ayniqsa, quyi sudlarda faoliyat yuritadigan sudyalar va sud apparati xodimlarini xorijiy mamlakatlarning sud kadrlarini tayyorlovchi taʼlim muassasalari, sohaviy ilmiy-tadqiqot institutlari, sudlar va sudyalar hamjamiyati organlarida stajirovkadan oʻtkazish va malakasini oshirish amaliyotini tizimli ravishda tashkil etish.

4.1.7. Odil sudlov sifatini tubdan oshirish maqsadida sud tizimiga yuqori malakali kadrlarni jalb etish mexanizmlarini takomillashtirish.

4.1.8. BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 2025-yil 4-martda qabul qilingan “Sudyalar va sud xodimlari farovonligi xalqaro kuni toʻgʻrisida”gi rezolyutsiyadagi tavsiyalarni bosqichma-bosqich amalga oshirish maqsadida sudyalar va sud apparati xodimlarining farovonligini taʼminlash, sogʻligʻini muhofaza qilish choralarini koʻrish.

2. Halollik standartlari va korrupsiyaga nisbatan mutlaqo murosasizlikka asoslangan sud tizimini yaratish

4.2.1. Sudyalar va sud apparati xodimlari faoliyatida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni baholash va bartaraf etish, manfaatlar toʻqnashuvi va korrupsiyaning boshqa koʻrinishlariga qarshi kurashish boʻyicha zamonaviy va samarali tizimni joriy etish.

4.2.2. Sud hokimiyatida komplayens nazorat tizimi va halollik standartlarini keng joriy etish, sudyalar va sud apparati xodimlarining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi bilim va koʻnikmalarini doimiy ravishda oshirib borish.

V. “Raqamli odil sudlov” — sud ish yurituvini toʻliq raqamlashtirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali fuqarolar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarsiz, qulay va tezkor sud muhokamasi imkoniyatini yaratish

5.1. “Raqamli sud” konsepsiyasi asosida sud ishlarini yuritishda qogʻoz shaklidan voz kechish, sud ishlarining yuritilishi, hujjat aylanmasini toʻliq elektron shaklga oʻtkazish va raqamli transformatsiyani yakunlash.

5.2. Sudlar faoliyatida raqamlashtirish jarayonlarini yanada jadallashtirish orqali jismoniy va yuridik shaxslarga odil sudlovdan foydalanish imkoniyatini kengaytirish.

5.3. Sudyaning odil sudlovni amalga oshirish boʻyicha mutlaq vakolatini saqlab qolgan holda sunʼiy intellekt texnologiyalaridan xavfsiz, masʼuliyatli va maqsadli foydalanishni taʼminlash.

VI. “Xalqaro eʼtirof” — inson huquqlari sohasidagi ilgʻor xalqaro standartlarni milliy sud amaliyotiga implementatsiya qilish va mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini yuksaltirish

6.1. Sud va sudyalar hamjamiyati organlarining xorijiy davlatlarning tegishli organlari bilan hamkorlik aloqalarini yanada mustahkamlash va oʻzaro manfaatli munosabatlarni yangi bosqichga olib chiqish.

6.2. Oʻzbekiston fuqarolari koʻp boʻlgan va iqtisodiy hamkorlik jadal rivojlanayotgan davlatlarning sud va adliya organlari bilan hamkorlikni kuchaytirish.

6.3. Odil sudlov va sudyalar hamjamiyatining yetakchi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar bilan hamkorligini faollashtirish, ushbu tashkilotlarga, shu jumladan, ularning boshqaruv organlariga Oʻzbekiston vakillarini ilgari surish.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 14-avgustdagi PF-160-son Farmoniga 2-ILOVA

“Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasini 2026 — 2028-yillarda amalga oshirish boʻyicha

T/r Ustunlar, maqsad va vazifalar Amalga oshirish mexanizmi Amalga oshirish shakli Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. “Xalqchil sud” — sudlar faoliyatining shaffofligi, sud jarayonlari va sud faoliyatiga oid axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish orqali sud tizimining ochiqligini taʼminlash va jamiyatda sudga boʻlgan mutlaq ishonchni qaror toptirish, sudlarni byurokratiyadan butunlay xoli tizimga aylantirish 1. Sudlarning jamoatchilik bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirish, aholi bilan qayta aloqani samarali yoʻlga qoʻyish. Oliy sud va quyi sudlarning matbuot xizmatlari faoliyatini tubdan takomillashtirish. Jumladan: (a) matbuot xizmatining OAV va ijtimoiy tarmoqlardagi faolligini oshirish, axborotni yoritishning zamonaviy kreativ shakllarini joriy etish; (b) odil sudlovga oid muhim voqea va yangiliklar yuzasidan tezkor munosabat bildirish, dolzarb masalalar yuzasidan aholi orasida keng targʻibot-tashviqot ishlarini faollashtirish; (v) OAV va blogerlar bilan samarali hamkorlik va qayta aloqani yoʻlga qoʻyish; (g) sud faoliyatiga oid tezkor va xolis axborotni yetkazish boʻyicha “inqirozli kommunikatsiya” tizimini joriy etish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2026-yil noyabr Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 1. Oliy sud huzurida sudlar faoliyatini yoritish, aholining huquqiy ongi va madaniyatini yuksaltirish, sud himoyasi imkoniyatlari va sohadagi islohotlar mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka interaktiv va ommabop tarzda yetkazish uchun mediamarkaz tashkil etish. 2. Sud faoliyatini mediamakonda professional yoritishga ixtisoslashgan sud reportyorlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Oliy sud, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Ommaviy axborot vositalari uchun kontent tayyorlash markazi Sud faoliyatiga oid axborotni yoritishni zamonaviy va kreativ yondashuvlar asosida joriy etish, jumladan: (a) aholining huquqiy madaniyatini va savodxonligini oshirishga qaratilgan “Sudya tushuntiradi” medialoyihasini; (b) jamoatchilik orasida notoʻgʻri qarashlar va stereotiplarni bartaraf etishga qaratilgan “Rost yoki yolgʻon” ruknini; (v) sud faoliyatini yoritishga qaratilgan “Sudyaning bir ish kuni” ijtimoiy tarmoqdagi loyihasini; (g) sud-huquq sohasida dolzarb mavzularga bagʻishlangan “Adolat” podkastini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil sentabr Oliy sud, OʻzMTRK Mamlakatimizda odil sudlovga erishish boʻyicha yaratilayotgan imkoniyatlar, shu jumladan, sudlardagi interaktiv xizmatlardan foydalanish afzalliklari yuzasidan har bir olis hudud va aholining barcha qatlamini qamrab oluvchi mediakampaniyani tashkil etish. Mediareja 2026-yil sentabr, keyinchalik har yili yanvar oyida Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, OʻzMTRK, Ommaviy axborot vositalari uchun kontent tayyorlash markazi, Oʻzbekiston milliy media birlashmasi, “Oʻzbekiston mahallalari” uyushmasi Yangi Oʻzbekistonda amalga oshirilayotgan sud islohotlari doirasida erishilgan yutuqlar va yangi dolzarb vazifalarga bagʻishlangan xalqaro konferensiyani oʻtkazish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil oktabr Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud 2. Sudlar faoliyatiga oid dolzarb masalalarni muhokama qilish va ularning yechimini ishlab chiqishda jamoatchilik vakillari ishtirokini yoʻlga qoʻyish. Oliy sud huzurida: (a) odil sudlovning muammolarini muhokama qilish va ularning yechimi boʻyicha takliflarni ilgari surish maqsadida jamoatchilik faollari, nodavlat notijorat tashkilotlar va OAV vakillari, blogerlar, tadbirkorlar, olimlardan iborat Jamoatchilik kengashi; (b) sud tizimiga xalqaro standartlar va ilgʻor xorijiy amaliyotlarni joriy etish maqsadida xorijiy sudyalar, sud-huquq sohasidagi nufuzli mutaxassislar, ilmiy doiralar vakillari ishtirokida Xalqaro maslahat kengashini tashkil etish; (v) Oliy sud, Konstitutsiyaviy sud va Sudyalar oliy kengashi vakillaridan iborat sud tizimi oldida turgan eng muhim vazifalarni tahlil qilib borish, istiqboldagi rejalarni ishlab chiqish boʻyicha Maslahat kengashi faoliyatini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Oliy sud, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi 3. Sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyati shaffofligini oshirish, har kim ularning faoliyatiga oid har qanday axborotni qonunga muvofiq olishini taʼminlash. Sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyati ochiqligini taʼminlashning qonuniy asoslarini belgilash. Bunda: (a) sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatiga oid ochiq maʼlumotlar roʻyxati, ulardan foydalanish tartibi, rasmiy veb-saytda joylashtirish majburiy boʻlgan axborot toifalari; (b) sudlar va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatining ochiqligini baholash tartibi nazarda tutiladi. Qonun loyihasi 2027-yil mart Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi Oliy sud Plenumi va Sudyalar oliy kengashining ilk bor sudyalikka tayinlash boʻyicha majlislarini jonli efirga uzatish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil yanvar oyidan boshlab doimiy ravishda 4. Odil sudlov va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatiga oid milliy va xalqaro reyting hamda indekslardagi koʻrsatkichlarni yaxshilash, ularda yuqori pogʻonalarga erishish. Odil sudlov va sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatiga oid milliy va xalqaro reyting hamda indekslardagi koʻrsatkichlarni xatlovdan oʻtkazish, salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarni tizimli ravishda tahlil qilish va bartaraf etish boʻyicha takliflarni taqdim etib borish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar Tegishli reyting va indeks eʼlon qilingan paytdan boshlab ikki oy muddatda Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, manfaatdor vazirlik va idoralar 5. Sud-huquq sohasida muhim ahamiyatga ega sana va voqea-hodisalarni nishonlash, sud tizimi rivojlanishida chuqur iz qoldirgan shaxslarning hayotiy va kasbiy tajribasini oʻrganish hamda yosh avlodga yetkazish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Har yili sud-huquq sohasidagi voqealar va soha rivojlanishida chuqur iz qoldirgan shaxslarning nomini abadiylashtirish boʻyicha dasturlarni tasdiqlash va amalga oshirishni tashkil etish. Jumladan, Xalima Muxitdinova tavalludining 110 yilligi, Xadicha Sulaymonova tavalludining 115 yilligi, Mamlakat Vasikova tavalludining 105 yilligi, Boʻritosh Mustafayev tavalludining 80 yilligini nishonlash. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2026-yildan boshlab har yili dekabr oyida dasturni tasdiqlash Sudyalar oliy kengashi, Sudyalar assotsiatsiyalari, Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar Oʻzbekistonda maʼmuriy sudlar tashkil etilganligining 10 yilligiga bagʻishlangan chora-tadbirlar dasturini Sud hokimiyati organlarini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshirish. Vazirlar Mahkamasi farmoyishi loyihasi 2026-yil noyabr Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 6. Sudlarga murojaat qilgan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlariga zamonaviy standartlarga muvofiq qulayliklar yaratish. Sud binolarining kirish qismida “yagona darcha” tamoyili asosida xizmat koʻrsatish ofislari formati asosida fuqarolar va tadbirkorlik subyektlariga axborotlarni bir joyda taqdim etish, ularga zarur yordam koʻrsatish, murojaatlarni qabul qilish uchun sharoit yaratish. Bunda devonxona xodimlari faoliyati, shu jumladan, fuqaro va yuridik shaxslarning qabuli ofislarda tashkil etiladi. Tashkiliy chora-tadbirlar 2030-yilga qadar Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar II. “Adolat qoʻrgʻoni” — inson huquqlari ustuvorligini soʻzsiz taʼminlaydigan, har qanday taʼsir va aralashuvlardan xoli, mustaqil odil sudlov tizimini mustahkamlash 1. Odil sudlovga erishish darajasini yangi bosqichga olib chiqish 7. Har bir tuman, shaharda fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarni tashkil etish orqali fuqarolarning odil sudlovga erishish imkoniyatlarini kengaytirish . Hududlarda mavjud sud infratuzilmasi, kadrlar zaxirasi, sudyalar ish yuklamasi va aholining odil sudlovga erishish imkoniyatlarini tahlil qilish. Tahliliy maʼlumotnoma 2026-yil noyabr Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, hokimliklar Har bir tuman, shaharda fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarni bosqichma-bosqich tashkil etish yuzasidan takliflarni kiritish. Reja-grafiklarga asosan tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027 — 2030-yillar davomida Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 8. Fuqarolik va iqtisodiy sudlarda ortiqcha byurokratik protsessual qoidalarni maqbullashtirish orqali fuqaro va yuridik shaxslarning buzilgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini tezkorlik bilan tiklashga erishish . Fuqarolik va iqtisodiy sud ishlarini yuritishda ishni mazmunan hal etmaydigan hamda ishning keyingi harakatlanishiga toʻsqinlik qilmaydigan ajrimlarni qayta koʻrib chiqish instansiyalarini maqbullashtirish. Jumladan, bu kabi ajrimlar bir instansiyada qayta koʻrib chiqilishini nazarda tutish. Qonun loyihasi 2027-yil mart Oliy sud, Bosh prokuratura Fuqarolik va iqtisodiy sud ishlarini yuritishdagi sud buyrugʻi, sirtdan va soddalashtirilgan tartibda ish yuritish mexanizmlarini maqbullashtirib, ish koʻrishning yagona — soddalashtirilgan yozma tartibini joriy etish. Bunda: (a) sudya taraflardan zarur hujjatlarni talab qilgan holda ishni ularni chaqirtirmasdan va sud majlisini oʻtkazmasdan koʻrib chiqadi; (b) sud hujjati ustidan shikoyat qilingan taqdirda, u ishni koʻrgan sudyaning oʻzi tomonidan bekor qilinadi. Qonun loyihasi 2027-yil iyun Oliy sud, Bosh prokuratura, Advokatlar palatasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 9. “Yagona darcha” tamoyili asosida daʼvo arizasi (ariza)ni qaytarish institutini isloh qilish orqali sudga murojaat qilish tartibini soddalashtirish. Fuqarolik, iqtisodiy va maʼmuriy sud ishlarini yuritishda daʼvo arizasi (ariza), sud hujjati ustidan berilgan shikoyatni qaytarish asoslarini maqbullashtirish. Jumladan: (a) arizani qaytarishning “ish mazkur sudning sudloviga tegishli boʻlmasligi” asosini bekor qilish va arizani tegishliligi boʻyicha boshqa sudga oʻtkazish tartibini joriy qilish. Bunda dastlab toʻlangan davlat boji inobatga olinadi; (b) juzʼiy (formal) talablarga (masalan, sud nomini koʻrsatmaslik va arizaning mazmuniga qoʻyilgan boshqa talablarga rioya etmaslik, ariza, shikoyat nusxalarini ilova qilmaslik) rioya etmasdan berilgan daʼvo ariza (ariza)larni qabul qilish hamda kamchiliklarni sudning tashabbusiga koʻra bartaraf etish tartibini joriy etish. Qonun loyihasi 2027-yil aprel Oliy sud, Bosh prokuratura 10. Iqtisodiy sudlarda transchegaraviy nizolarni koʻrib chiqishning protsessual asoslarini xalqaro standartlar bilan uygʻunlashtirish. Iqtisodiy protsessual kodeksning chet el elementi bilan murakkablashgan nizolarni koʻrishga oid normalarini U N CITRAL qoidalari bilan uygʻunlashtirish yuzasidan takliflarni ishlab chiqish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil oktabr Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi 11. Iqtisodiy sud ishlari yurituviga “iqtisodiy ishlarni proaktiv boshqarish” (Proactive Case Management) standartini joriy etish. Iqtisodiy sudlarda ishlarni koʻrish jarayonida juzʼiy (formal) kamchiliklar aniqlangan taqdirda, ularni bartaraf etish choralarini koʻrish majburiyatini sudya zimmasiga yuklash. Qonun loyihasi 2027-yil oktabr Oliy sud, Bosh prokuratura Korporativ nizolarni koʻrib chiqishda iqtisodiy sudlarga oʻz tashabbusi bilan umumiy yigʻilishi bayonnomasi yoki qarorlari haqiqiy emasligi oqibatlarini (masalan, davlat reyestrida amalga oshirilishi lozim boʻlgan harakatlarni amalga oshirish) hal qilish vakolatini berish. 12. Sud xarajatlarini toʻlash va taqsimlash tartibini yanada takomillashtirish. 1. Quyidagilar: (a) sudlarga murojaat qilishda davlat boji toʻlovi boʻyicha berilgan imtiyozlarni xatlovdan oʻtkazish va maqbullashtirish; (b) davlat boji toʻlovi boʻyicha imtiyozdan insofsiz foydalanish holatlarining oldini olish mexanizmlarini joriy etish; (v) fuqarolik va iqtisodiy sudlarga murojaat qilganlik uchun davlat boji stavkalarini unifikatsiya qilish; (g) undirilgan davlat bojiga nisbatan qaytarma ijro tartibini joriy etish; (d) ishni mazmunan hal qilmaydigan sud ajrimlari ustidan shikoyat qilinganda, davlat bojining qatʼiy stavkalarini belgilash; (j) fuqarolik, iqtisodiy va maʼmuriy sudlarda kelishuv bitimini tasdiqlashda davlat bojini kamaytirish maqsadida ularning qatʼiy stavkalarini belgilash; (z) maʼnaviy zararni undirish boʻyicha daʼvo arizasini berishda daʼvogarni davlat bojini toʻlashdan ozod etish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2027-yil dekabr Oliy sud, Bosh prokuratura, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2. Iqtisodiy va maʼmuriy ishlar boʻyicha ekspertiza xarajatlarini dastlab sud depozitiga kiritish tartibini joriy etish. 3. Iqtisodiy sudlarda sud xarajatlari tarkibini qayta koʻrib chiqish, shu jumladan, pochta xarajatlari va sud majlisini videokonferensaloqa rejimida oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar uchun yagona toʻlovni joriy etish. 4. Davlat boji va boshqa sud xarajatlarini xalqaro toʻlov tizimlari orqali toʻlash imkonini yaratish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil mart Markaziy bank, Oliy sud 5. Davlat bojini taraflarga qaytarishdagi ovoragarchiliklarning oldini olish maqsadida sudlar va Sudlar faoliyatini taʼminlash departamentining ushbu yoʻnalishdagi faoliyatini raqamli platformaga oʻtkazish. 2026-yil oktabr Oliy sud 13. Sud ishlarini qayta koʻrib chiqish tartibini takomillashtirish orqali buzilgan huquqlar tezkorlik bilan tiklanishini taʼminlash . Ayrim maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni, shuningdek, jinoiy, maʼmuriy, iqtisodiy va fuqarolik ishlarini 3 bosqichdan iborat boʻlgan “tuman — viloyat — hududlararo sudlarda” koʻrib chiqish mezonlarini belgilash. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil aprel Oliy sud, Bosh prokuratura Jinoyat ishlari boʻyicha chiqarilgan sud hukmi ustidan kassatsiya shikoyati berilganda, hukmning ijrosini toʻxtatib qoʻyish masalasini hal qilish vakolatini mazkur instansiya sudiga berish. Qonun loyihasi 2027-yil yanvar Oliy sud, Bosh prokuratura Sud hujjati ustidan Oliy sudga taftish tartibida berilgan shikoyatni tegishli sudlov hayʼatiga oʻtkazish (oʻtkazishni rad etish) masalasini kollegial tartibda hal etish tartibini joriy qilish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil sentabr Oliy sud, Bosh prokuratura Oliy sud Rayosatida ishni koʻrish tartibi va uning oʻziga xos xususiyatlari bilan bogʻliq qoidalarni takomillashtirish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil dekabr Oliy sud 14. Sud hujjatlarining soʻzsiz va oʻz vaqtida ijro etilishini taʼminlash, majburiy ijro organlari bilan samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻyish . Majburiy ijro organlari tomonidan sud hujjatlarini juzʼiy (formal) asoslarga koʻra qaytarish amaliyotiga barham berish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil noyabr Oliy sud, Bosh prokuratura Ayrim toifadagi fuqarolik ishlari boʻyicha undirilgan summalarga qaytarma ijro qilish tartibini joriy etish. Qonun loyihasi 2027-yil oktabr Oliy sud, Bosh prokuratura, Iqtisodiyot va moliya vazirligi Sud hujjatlarini ijro etmaslik uchun javobgarlik choralarini qayta koʻrib chiqish, qarzdorlar va mansabdor shaxslarning masʼuliyatini yanada oshirish. Qonun loyihasi 2028-yil aprel Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi Majburiy ijro organlariga toʻgʻridan-toʻgʻri yuboriladigan iqtisodiy sudlarning ijro hujjatlari roʻyxatini kengaytirish. Qonun loyihasi 2027-yil oktabr Oliy sud, Bosh prokuratura 2. Sud amaliyotining yagonaligi va barqarorligini taʼminlash 15. Sud qarorlarini qabul qilishda nafaqat qonun talablariga, balki adolat, mutanosiblik va oqilonalik kabi prinsiplarga rioya etishni taʼminlashga qaratilgan yondashuvlarni ishlab chiqish. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va Oliy xoʻjalik sudi Plenumining 1996-yil 20-dekabrdagi “Sud hokimiyati toʻgʻrisida”gi qarori va Oliy sud Plenumining 2019-yil 24-maydagi “Sudning hal qiluv qarori toʻgʻrisida”gi qarorida tegishli tushuntirishlar berish. Oliy sud Plenumi qarori loyihalari 2027-yil iyun Oliy sud 16. Qonunchilikning aniq va bir xilda qoʻllanishini taʼminlash maqsadida sud amaliyotini doimiy ravishda tahlil qilishning institutsional tizimini shakllantirish . Oliy sud tuzilmasida sud tizimining mavjud shtat birliklari doirasida sud amaliyotini tizimli ravishda tahlil qilish boʻlinmasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish. Ushbu boʻlinma zimmasiga sud amaliyotini tahlil qilish va sud qarorlarining huquqiy, institutsional, iqtisodiy va ijtimoiy taʼsirini baholash (Judicial Decision Impact Assessment) vazifasini ham yuklash. Bunda ushbu boʻlinmada ishga jalb qilingan va malaka darajalariga ega boʻlgan sudyalar va ularga tenglashtirilgan shaxslarda sudya maqomi, barcha ustamalar va qoʻshimcha toʻlovlar, imtiyozlar va tibbiy taʼminot sharoitlari saqlab qolinadi, ularning boʻlinmada ishlagan vaqti sudyalik stajiga qoʻshiladi. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2026-yil sentabr Oliy sud, Iqtisodiyot va moliya vazirligi Sudga taalluqlilikni belgilashda mavjud nomuvofiqliklarni (masalan, litsenziyalash, xususiylashtirish, soliqqa tortish, himoya orderini berish va uzaytirish, harbiy xizmatchilar faoliyatida vujudga keladigan nizolar) tegishli munosabatning huquqiy tabiatidan kelib chiqqan holda bartaraf etish orqali sudga murojaat qilgan fuqarolar va tadbirkorlar sarsongarchiligining oldini olish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil iyun Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar Yagona sud amaliyotini shakllantirish jarayoniga ilmiy doiralar, malakali mutaxassislar, fuqarolik jamiyati institutlari vakillarini keng jalb etish maqsadida jamoatchilik asosidagi ekspertlar kengashlarini tashkil etish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil iyun Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 17. Sud hujjatlarini tayyorlashning “soddalashtirilgan sud hujjati” modeliga asoslangan yangi standartlarini joriy qilish, ularning barcha uchun mantiqan tushunarli, qisqa va loʻnda, shuningdek, ijro etish uchun qulay boʻlishini taʼminlash. Sud hujjatlariga qoʻyilgan talablarni ilgʻor xorijiy tajribadan kelib chiqib, qayta koʻrib chiqish va maqbullashtirish. Bunda murakkab boʻlmagan va nizosiz ishlar boʻyicha sud hujjatining qisqartirilgan shaklini joriy etish. Qonun loyihasi 2027-yil may Oliy sud, Bosh prokuratura, Odil sudlov akademiyasi Sud hujjatlarini tuzishning yangilangan yagona standartlarini ishlab chiqish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil iyun Oliy sud, Odil sudlov akademiyasi 18. Sud ishlarini yuritishda oqilona muddat tamoyili asosida ishning imkon qadar qisqa muddatda koʻrib chiqilishini taʼminlash. Protsessual qonun hujjatlarida sudda ishni koʻrish muddatlarini qayta koʻrib chiqish. Bunda muayyan ishni koʻrish va protsessual harakatlarni (masalan, ekspertiza oʻtkazish) amalga oshirishning oqilona muddatini belgilash vakolatini sudya ixtiyorida qoldirish. Asoslantirilgan takliflar 2028-yil mart Oliy sud, Bosh prokuratura 19. Sud protsessida taraflar tengligi tamoyilining toʻlaqonli amalga oshirilishini taʼminlash. Fuqarolik protsessual va Iqtisodiy protsessual kodekslarda taraflar tengligi tamoyilini buzadigan normalarni qayta koʻrib chiqish. Qonun loyihasi 2028-yil aprel Oliy sud, Bosh prokuratura Sud ishlarini yuritishda fuqaro va tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va manfaatlarini himoya qilishga ixtisoslashgan maxsus tashkilotlar ishtirokining protsessual-huquqiy asoslarini takomillashtirish. Asoslantirilgan takliflar 2028-yil sentabr Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Sud tizimining institutsional asoslarini takomillashtirish 20. Milliy sud-huquq tizimiga odil sudlov sifatini oshirish boʻyicha xalqaro standartlarni implementatsiya qilish. Sud amaliyotini shakllantiruvchi Oliy sud Rayosati qarorlarini belgilangan tartibda ochiq eʼlon qilish va yangilab borish amaliyotini (“Pretsedentlar” reyestri) joriy etish. Bunda: (a) Oliy sudning muayyan toifadagi ishlar yuzasidan yakuniy huquqiy pozitsiyasini shakllantirish; (b) ushbu reyestrdagi qarorlardan quyi sudlarda oʻxshash ishlar boʻyicha foydalanish amaliyotini yoʻlga qoʻyish nazarda tutiladi. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil iyul Oliy sud 21. Sud nazoratini kuchaytirgan holda ayrim toifadagi ishlarni koʻrib chiqish vakolatini sudlardan tegishli davlat organlariga oʻtkazish . 1. Sudlarda koʻrilayotgan ishlarni xatlovdan oʻtkazib, ularning nizosiz toifalarini davlat organlari tomonidan koʻrib chiqish tartibini joriy etish. 2. Ayrim huquqiy taʼsir choralarini qoʻllash vakolatini davlat organlariga oʻtkazish. 3. Jismoniy shaxslarning soliq qarzdorligini undirish vakolatini davlat soliq organlariga yuklash. Asoslantirilgan takliflar 2028-yil aprel Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 22. Jamiyatdagi ehtiyoj va zamon talablaridan kelib chiqqan holda sudyalarni muayyan yoʻnalishlar boʻyicha ixtisoslashtirish . Sudyalarni mehnat, oila, voyaga yetmaganlar va ayollar, soliq, yoʻl-transport hodisalari, toʻlovga qobiliyatsizlik bilan bogʻliq ishlarni koʻrishga ixtisoslashtirish. Ixtisoslashtirilgan sudyalar shu sud sudyalari orasida almashtirib borilishini taʼminlash. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2030-yilga qadar Oliy sud Sud amaliyotini tahlil qilish asosida sudyalarni murakkab hamda maxsus bilim va koʻnikmalarni talab qiladigan ishlarni koʻrishga ixtisoslashtirish boʻyicha takliflarni kiritib borish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar Doimiy Oliy sud 23. Sudya yordamchisi va sud majlisi kotibining huquqiy maqomini mustahkamlash, ularning tashkiliy va protsessual funksiyalarini ajratish . Sudya yordamchisining huquqiy maqomi, shu jumladan, uning vazifa va vakolatlari, unga qoʻyiladigan talablar hamda masʼuliyat doirasini belgilash. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil sentabr Oliy sud, Bosh prokuratura Rivojlangan xorijiy davlatlar tajribasini inobatga olgan holda sudyaning ayrim protsessual va boshqa vakolatlarini (xususan, fuqarolar va yuridik shaxslarni qabul qilish, ish boʻyicha tegishli organlarga soʻrovnomalar rasmiylashtirish va yuborish, sud majlisi bayonnomasini mustaqil tasdiqlash, ijro varaqasini berish va boshq.) sudya yordamchisiga ham berish. Sud jarayonida belgilangan tartibga rioya etilishi, shu jumladan, sud topshiriqlari ijrosi, taraflar sud majlisiga kelishini taʼminlash mexanizmini takomillashtirish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil mart Oliy sud, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya 1. Sud majlislarini tashkillashtirish (shu jumladan, bayonnoma yuritish, taraflarni sud majlisiga chaqirish va boshqalar) uchun masʼul boʻlgan sud majlisi kotiblari shtat birliklarini mavjud shtat birliklari doirasida joriy etish. 2. Oliy sudda ishlarni sud muhokamasiga tayyorlash uchun zarur boʻlgan harakatlarni amalga oshirish uchun mavjud shtat birliklari doirasida sudya katta yordamchisi shtat birliklarini kiritish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil avgust Oliy sud, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 4. Sudyalarning oʻzini oʻzi boshqarish doirasini kengaytirish va sudlarni odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalardan ozod qilish 24. Sudlarni odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalardan ozod qilish va sud boshqaruvining zamonaviy modeli — sud maʼmurchiligi institutini joriy etish. Zamonaviy sud boshqaruvi yondashuvlariga asoslangan hamda sudlar faoliyatini tashkiliy, moliyaviy, texnik va axborot-tahliliy jihatdan taʼminlashga xizmat qiladigan sud maʼmuriyatini tashkil etish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2027-yil noyabr Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi 25. Tuman, shahar sudlarida boshqaruv tizimini maqbullashtirish orqali sudyalarga taʼsir oʻtkazish omillarini bartaraf etish. Sudlarda boshqaruv lavozimlarini maqbullashtirish va ortiqcha boʻgʻinlarni qisqartirish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil dekabr Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud 26. Sudyalarga nisbatan intizomiy ishlarni yuritish tartibini xalqaro standartlar asosida yanada takomillashtirish. 1. Sudyalarga intizomiy jazo qoʻllash tartibining shaffofligini taʼminlash uchun jamoatchilik asosida faoliyat yurituvchi intizomiy hayʼatni tashkil etish. Intizomiy hayʼatni sudyalar hamjamiyati vakillari, sud faxriylari, fuqarolik jamiyati institutlari vakillaridan iborat tarkibda shakllantirish. 2. Sudyalarni intizomiy javobgarlikka tortishning shaffof mezonlarini qonunchilik darajasida belgilash. Asoslantirilgan takliflar 2026-yil dekabr Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Konstitutsiyaviy sud Sudyalar oliy kengashi va Oliy sud Plenumining sudyaning jinoiy javobgarlikka tortilishi, qamoqqa olinishiga rozilik berish bilan bogʻliq takrorlovchi funksiyalarini qayta koʻrib chiqish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil mart Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi 27. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining Rayosatiga sudlov hayʼatlari tarkibini mustaqil shakllantirish vakolatini berish. Viloyat va unga tenglashtirilgan sudlarda sudyalarni ular faoliyat koʻrsatadigan yoʻnalishlarni koʻrsatmagan holda tayinlash amaliyotini joriy etish. Bunda sudyalarni sudlov hayʼatlari tarkibiga biriktirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining Rayosati tomonidan amalga oshiriladi. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil aprel Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud 28. Sud hokimiyatining mustaqilligini taʼminlashga toʻsqinlik qilayotgan omillarni bartaraf etish. Xalqaro standartlar asosida sudya va sud apparati xodimlarining ish yuklamasi meʼyorlarini belgilash. Idoraviy hujjat loyihasi 2027-yil dekabr Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, manfaatdor vazirlik va idoralar Adolatsiz hukm, hal qiluv qarori, ajrim yoki qaror chiqarganlik uchun javobgarlikni belgilovchi qonunchilik normalarini sud mustaqilligiga oid xalqaro standartlardan kelib chiqqan holda, qayta koʻrib chiqish. Qonun loyihasi 2027-yil yanvar Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati Sudyalar oliy kengashi raisi tomonidan sudyalarning daxlsizligini buzganlik va odil sudlovni amalga oshirishga aralashganlik holati yuzasidan prokuratura organlariga kiritilgan taqdimnoma, unda koʻrsatilgan vajlar oʻz tasdigʻini topgan taqdirda, Senatning tegishli qoʻmitalarida muhokama qilish tartibini joriy etish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar Doimiy Senat (kelishuv asosida), Sudyalar oliy kengashi, Bosh prokuratura III. “Kafolatlangan adolat” — qonuniy, adolatli va asoslantirilgan sud qarorlarini qabul qilish, ularning sifati va barqarorligini taʼminlash orqali fuqarolarning buzilgan huquqlarini sudda tiklash kafolatlarini kuchaytirish 1. Jinoyat ishlarini yuritishda inson huquqlari kafolatlarini yanada mustahkamlash 29. Jinoyat sud ishlarini yuritishda jamoatchilik ishtirokini kengaytirish maqsadida xalq vakillari hayʼati institutini (jury) joriy etish. Oʻta ogʻir toifadagi jinoyat ishlarini (masalan, ogʻirlashtiruvchi holatlarda odam oʻldirish) sudlanuvchining iltimosnomasiga asosan xalq vakillari hayʼati ishtirokida koʻrib chiqish tartibini belgilashga oid qonun loyihasini kiritish. Qonun loyihasi 2027-yil mart Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar Xalq vakillari hayʼati aʼzolarining faoliyatini tartibga solish, moddiy va tashkiliy jihatdan taʼminlash, ularning mustaqilligi va xolisligini taʼminlash mexanizmlarini belgilash. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi Qonun qabul qilinganidan keyin uch oy muddatda Oliy sud, Bosh prokuratura 30. Shaxsning huquqlarini cheklash va unga nisbatan protsessual majburlov choralarini qoʻllash ustidan sud nazoratini kengaytirish. Sudga qadar ish yuritish bosqichida qamoqqa olish va uy qamogʻi ehtiyot choralarini oʻzgartirish va bekor qilishni tergov sudyasi tomonidan amalga oshirish tartibini joriy etish. Qonun loyihasi 2026-yil noyabr Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar 2027-yil 1-iyuldan boshlab tergov sudyasi tomonidan qamoqqa olish va uy qamogʻi ehtiyot choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi iltimosnomani koʻrib chiqish tartibiga “asosli gumon” xalqaro standartini (Prima Facie) joriy qilish. 2027-yil fevral 31. “Xabeas korpus” instituti doirasini kengaytirish maqsadida tezkor-qidiruv tadbirlari hamda tergovga qadar, surishtiruv va tergov harakatlarini oʻtkazish ustidan sud nazoratini kuchaytirish . Shaxsning konstitutsiyaviy huquqlarini bevosita cheklash bilan bogʻliq tezkor qidiruv tadbirlarini oʻtkazish tartibini takomillashtirish, shu jumladan, bunday tadbirlarning oʻtkazilishi ustidan sud nazoratini oʻrnatish. Qonun loyihasi 2026-yil noyabr Qonunchilik va huquqiy siyosat instituti, Oliy sud, Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 32. Ayblanuvchiga nisbatan muqobil ehtiyot choralarini qoʻllash amaliyotini kengaytirish. Apellyatsiya instansiyasi sudiga tergov sudyasi tomonidan sudga qadar ish yuritish bosqichida qoʻllanilgan uy qamogʻi yoki qamoqqa olish ehtiyot choralarini boshqa ehtiyot chorasiga oʻzgartirish vakolatini berish. Qonun loyihasi 2027-yil iyul Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar 33. Jinoyat sud ishlarini yuritish tizimini yanada liberallashtirish maqsadida yarashuv va aybga iqrorlik kelishuvi institutlarini qoʻllash tartibini takomillashtirish hamda ularning doirasini kengaytirish. Apellyatsiya instansiyasi sudiga taraflarning yarashganligi munosabati bilan jinoyat ishini yuritishdan tugatish vakolatini berish. Qonun loyihasi 2027-yil sentabr Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar Aybga iqrorlik kelishuvi institutini takomillashtirish, shu jumladan, uning shartlarini qayta koʻrib chiqish, surishtiruv va tergov organlariga aybga iqrorlik toʻgʻrisidagi kelishuv institutidan foydalanish huquqini tushuntirish majburiyatini yuklash. Qonun loyihasi 2027-yil sentabr Bosh prokuratura, Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 34. Jinoyat sud ishlarini yuritishda xalqaro standartlar asosida inson huquqlarining himoyasini yanada kuchaytirish. Ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan va uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlar boʻyicha sud muhokamasining soddalashtirilgan tartibini joriy etish. Bunda tarafning iltimosnomasiga koʻra hukm ish boʻyicha toʻplangan dalillar asosida sud tergovini oʻtkazmasdan qabul qilinishi hisobiga tezkor odil sudlov taʼminlanadi. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil iyun Oliy sud, Bosh prokuratura Jinoyat sud ishlarini yuritishda: (a) xususiy ayblov institutini joriy etish; (b) dastlabki eshituv instituti samaradorligini oshirish, jumladan, uni oʻtkazish asoslarini qayta koʻrib chiqish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil oktabr Oliy sud, Bosh prokuratura Jinoyat ishlarini sudga qadar yuritish bosqichida koʻrsatuvlarni oldindan mustahkamlab qoʻyish (deponirovaniye) toʻgʻrisida iltimosnomalar kiritish vakolatini himoyachiga taqdim etish. Qonun loyihasi 2027-yil noyabr Advokatlar palatasi, Oliy sud, Bosh prokuratura Jinoyat protsessida xolislar institutini takomillashtirish maqsadida protsessual harakatlarni videoyozuv orqali majburiy va uzluksiz qayd etish tartibini bosqichma-bosqich joriy etish. Bunda protsessual harakatlarni videoyozuv orqali qayd etishda shaffoflikni taʼminlash hamda suiisteʼmolchiliklarni oldini olishning samarali mexanizmlarini belgilash. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil yanvar Oliy sud, Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar Jinoyat ishlari boʻyicha sudlarga shaxslarni qoʻriqlab olib borish (konvoy) tizimini takomillashtirish orqali jinoyat ishlari oʻz vaqtida koʻrib chiqilishini taʼminlash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2027-yil yanvar Ichki ishlar vazirligi, Oliy sud Jinoyat-protsessual qonunchilikda sud hukmi (qarori) nusxasini davlat ayblovchisiga taqdim etish tartibini aniqlashtirish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil fevral Bosh prokuratura, Oliy sud 35. Sud qarorlarining ijrosini taʼminlash mexanizmlarini yanada takomillashtirish . Hukmning ijrosi kechiktirilganda uni ijrosini nazorat etish mexanizmlarini takomillashtirish va tegishli jazoni ijro etuvchi organlar masʼuliyatini oshirish. Qonun loyihasi 2027-yil iyul Oliy sud, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar Sudlanuvchini yangi ayblov bilan javobgarlikka tortish yoki boshqa shaxsni ishda ayblanuvchi tariqasida ishtirok etishga jalb qilish toʻgʻrisidagi sud ajrimi ijrosini taʼminlash mexanizmlarini takomillashtirish. 2. Maʼmuriy organlar faoliyati ustidan samarali va taʼsirchan sud nazoratini oʻrnatish 36. Davlat organlari faoliyatida fuqaro va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishining oldini olish ustidan sud nazoratini kuchaytirish. Maʼmuriy sud tomonidan noqonuniyligi tasdiqlangan maʼmuriy aktlarning ochiq reyestrini yuritish hamda uni Internet tarmogʻida eʼlon qilib borish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2028-yil mart Oliy sud, Adliya vazirligi 37. Maʼmuriy sudlarga taalluqli boʻlgan nizolar doirasini kengaytirish orqali fuqarolar va yuridik shaxslarning sud himoyasidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish . Maʼmuriy sud ishlarini yuritishga daʼvo institutini joriy etgan holda, xalqaro tajribada oʻz samarasini koʻrsatgan klassik daʼvo turlarini (nizolashish, taqiqlash, majburiyat yuklash, tan olish toʻgʻrisidagi daʼvo turlari) belgilash. Qonun loyihasi 2026-yil dekabr Oliy sud, Adliya vazirligi 38. Fuqaro va yuridik shaxslarning davlat bilan munosabatlarida oʻz huquqlarini samarali himoya qilishini taʼminlashning zamonaviy institutlarini joriy etish . Maʼmuriy sud ishlarini yuritishda bir guruh fuqaro va tadbirkorlik subyektlari tomonidan birlashgan holda bitta masalada jamoaviy daʼvo arizasini kiritish imkonini berish. Qonun loyihasi 2026-yil dekabr Oliy sud, Adliya vazirligi 39. Maʼmuriy sud hujjatlarining soʻzsiz va belgilangan muddatlarda majburiy ijrosini taʼminlashga qaratilgan taʼsirchan mexanizmni joriy etish . 1. Maʼmuriy organlar tomonidan maʼmuriy sud qarorlari ijro etilishini taʼminlash darajasini aks ettiruvchi reytingni yuritish tartibini joriy etish. 2. Maʼmuriy sud qarorlari ijrosini monitoring qilish maqsadida maʼmuriy organlar axborot tizimlarini Oliy sud axborot tizimiga integratsiya qilish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2028-yil mart Oliy sud, Adliya vazirligi 3. Nizoni hal qilishning muqobil usullaridan foydalanishni keng joriy etish 40. Fuqarolik va iqtisodiy sudlarda taraflarni yarashtirish tartibining samaradorligini oshirish maqsadida sud mediatsiyasi institutini joriy qilish. Nizolarni tezkor va samarali hal etish, fuqaro va tadbirkorlik subyektlarining huquqlarini himoya qilishning samarali mexanizmlarini joriy etish hamda mediatsiya institutining rolini yanada oshirish. Bunda ushbu jarayonda mulkiy talablar boʻyicha erishilgan kelishuvning ijrosini taʼminlash mexanizmi takomillashtiriladi. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil iyun Oliy sud, Adliya vazirligi 41. Ayrim toifadagi ishlar boʻyicha nizoni sudgacha hal qilishning majburiy tartibini joriy etish. Quyidagi toifadagi iqtisodiy ishlar boʻyicha nizoni sudgacha hal qilishning majburiy tartibini belgilash: (a) davlat organi ishtirokidagi nizolar boʻyicha ishlar; (b) ayrim shartnomaviy nizolar boʻyicha ishlar; (v) intellektual mulk sohasida kelib chiqadigan nizolar boʻyicha ishlar va boshq. Qonun loyihasi 2027-yil iyun Oliy sud, Adliya vazirligi Maʼmuriy sudlarga murojaat qilishdan oldin nizoni sudgacha hal qilishning tartibiga (Adyudikatsiya) rioya qilish zarur boʻlgan ishlar toifasini belgilash. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil dekabr Adliya vazirligi, Oliy sud IV. “Adolat posbonlari” — xalq xizmatida boʻlgan, yuksak maʼnaviy va professional fazilatlarga ega, adolat mezonlariga qatʼiy rioya qiluvchi sudyalar korpusini shakllantirish 1. Sud tizimini malakali kadrlar bilan toʻldirish 42. Odil sudlov tizimi uchun uzluksiz kadrlar tayyorlash zanjirini (Pipeline model) joriy etish. Odil sudlov akademiyasida “magistratura — qayta tayyorlash — amaliy stajirovka — baholash (assessment) — sudya lavozimiga tavsiya etish — doimiy malaka oshirish — oliy taʼlimdan keyingi taʼlim” tamoyiliga asoslangan oʻquv jarayonini tashkil etish. Bunda: (a) taʼlim jarayonini nazariya va amaliyot uygʻunligi asosida tashkil etish, jumladan, dual taʼlim (dual education), amaliy sud ishlari asosida oʻqitish (case-based learning), muammoli vaziyatlarga asoslangan oʻqitish (problem-based learning) mexanizmlarini keng joriy etish; (b) sudyalar va sud tizimi xodimlarining uzluksiz kasbiy rivojlanishini taʼminlash; (v) Akademiya negizida tashkil etiladigan “oʻquv sudlari” doirasida sayyor sud majlislarini tashkil etib, unda tinglovchilarning ishtirokini taʼminlash; (g) sud tizimi xodimlari uchun masofaviy taʼlim shaklini joriy etish va magistratura mutaxassisliklarini kengaytirish; (d) zamonaviy oʻquv sharoitlarini yaratish; (j) tashkiliy va akademik jarayonlarda Akademiyaning vakolatlarini kengaytirish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2026-yil dekabr Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Bilim va malakalarni baholash agentligi, Odil sudlov akademiyasi 43. Sudyalikka nomzodlar, sudyalar va sud apparati xodimlarining kasbiy kompetensiyalar profilini shakllantirish dasturini ishga tushirish. Kasbiy kompetensiyalar profilini shakllantirish dasturi doirasida: (a) shaxsning intellektual salohiyati, emotsional intellekti, stressga chidamliligi, korrupsiyaga bardoshliligi; (b) sudyalikka nomzodlar tomonidan oʻquv jarayonida bilim va koʻnikmalarning oʻzlashtirilishi darajasini baholash imkoniyatini yaratish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Sudyalar oliy kengashi, Odil sudlov akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar Sudyalar va sud apparati xodimlari uchun stressni boshqarish, tanqidga bardoshlilik kabi koʻnikmalarni rivojlantirish boʻyicha seminar-treninglarni oʻtkazish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy, alohida reja-grafik asosida Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Odil sudlov akademiyasi, Sudyalar assotsiatsiyalari, Oʻzbekiston psixologlar assotsiatsiyasi 44. Odil sudlov akademiyasini xalqaro standartlar va ilgʻor xorijiy tajriba asosida transformatsiya qilish orqali uni mamlakatimiz va xalqaro miqyosda tan olingan nufuzli taʼlim muassasasiga aylantirish. Odil sudlov akademiyasi bitiruvchilarini birlashtiruvchi assotsiatsiya — “Alumni Association”ni tashkil etish va uning asosiy vazifasi etib bitiruvchilarning karyeraviy oʻsishini monitoring qilishni belgilash. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil aprel Sudyalar oliy kengashi, Odil sudlov akademiyasi Odil sudlov akademiyasi huzurida ilgʻor xorijiy tajriba asosida sud amaliyoti ehtiyojlarini oldindan bashorat qilish, sud-huquq tizimini rivojlantirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni tayyorlashga qaratilgan Forsayt markazi (ilmiy-tadqiqot markazi) faoliyatini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy huquqiy-choralar 2027-yil iyul Sudyalar oliy kengashi, Odil sudlov akademiyasi Odil sudlov akademiyasi muassisligida taʼlim va ilmiy-innovatsion loyihalarni amalga oshirishga koʻmaklashuvchi Endaument fond (Endowment Fund) tashkil etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil avgust Sudyalar oliy kengashi, Odil sudlov akademiyasi Odil sudlov akademiyasining ilgʻor xalqaro reytinglarga kirishiga erishish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy ravishda Odil sudlov akademiyasi 45. Zamonaviy sharoitlarda dolzarb masalalar boʻyicha sudyalar va sud apparati xodimlarining bilim hamda koʻnikmalarini oshirish tizimini yoʻlga qoʻyish . Sudyalarni murakkab toifadagi ishlarga ixtisoslashtirishda (kiberjinoyat, korrupsiyaga qarshi kurashish, elektron dalillar, sunʼiy intellekt, xalqaro arbitraj va boshqalar) ularni chuqurlashtirilgan tayyorgarlikdan oʻtkazish hamda milliy va xalqaro sertifikatsiya qilish tizimini joriy etish. Bunda sudyalarga ish taqsimoti sertifikatsiya asosida amalga oshiriladi. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil sentabr Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Odil sudlov akademiyasi 46. Odil sudlov va sudyalar hamjamiyati yoʻnalishida rivojlangan xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini tizimli va izchil oʻrganish hamda uni milliy qonunchilikka implementatsiya qilish ishlarini yoʻlga qoʻyish . Sud sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, sudyalar va sud apparati xodimlari, ayniqsa, quyi sudlarda faoliyat yurituvchi sudya va sud apparati xodimlar malakasini xorijiy davlatlarda oshirib borishni taʼminlash. Reja-jadvalni tasdiqlash 2026-yil avgust, keyinchalik har yili yanvar oyida Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi Sudyalarning xorijga chiqishi tartibini soddalashtirish. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil yanvar Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud 47. Sudyalar, ayniqsa, quyi sudlarda faoliyat yuritadigan sudyalar va sud apparati xodimlarini xorijiy mamlakatlarning sud kadrlarini tayyorlovchi taʼlim muassasalari, sohaviy ilmiy-tadqiqot institutlari, sudlar va sudyalar hamjamiyati organlarida stajirovkadan oʻtkazish va malakasini oshirish amaliyotini tizimli ravishda tashkil etish. Sudyalar va sud apparati xodimlarining odil sudlovni samarali amalga oshirish uchun zarur boʻlgan bilim va koʻnikmalarini (“case-management”, “time-management”, sud qarorlarini tushunarli, sodda tarzda tayyorlash, raqamli texnologiyalardan foydalanish va boshq.) rivojlantirib borish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy ravishda Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Odil sudlov akademiyasi 48. Odil sudlov sifatini tubdan oshirish maqsadida sud tizimiga yuqori malakali kadrlarni jalb etish mexanizmlarini takomillashtirish. Sud organlarida ishga qabul qilingan yuqori malakali mutaxassislarning mustaqilligini taʼminlovchi mehnat va ijtimoiy muhofazasiga oid normalarni takomillashtirish. Bunda: (a) sudya va sud xodimlari uchun avvalgi ish joyida harbiy va maxsus unvonlar (martaba darajalari, malaka toifalari) uchun berilgan ustamalar va qoʻshimcha toʻlovlar saqlab qolinishi; (b) sudya va sud xodimlarining sud organlaridagi uzoq muddatli xizmatlari uchun qoʻshimcha ustamalar belgilashda ularning boshqa tashkilotlardagi ish staji (xizmat davri) inobatga olinishi; (v) sudya va sud xodimlari avvalgi ish joyi boʻyicha xodimlar uchun belgilangan barcha imtiyozlar, moddiy va ijtimoiy himoya choralaridan sud organlarida amalda boʻlgan mehnat sharoitlari hisobga olingan holda foydalanishi. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2026-yil dekabr Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Konstitutsiyaviy sud, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 49. BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 2025-yil 4-martda qabul qilingan “Sudyalar va sud xodimlari farovonligi xalqaro kuni toʻgʻrisida”gi rezolyutsiyadagi tavsiyalarni bosqichma-bosqich amalga oshirish maqsadida sudyalar va sud apparati xodimlarining farovonligini taʼminlash, sogʻligʻini muhofaza qilish choralarini koʻrish. Oliy sud markaziy apparati rahbar xodimlarini (apparat rahbari, rais maslahatchisi, departament boshliqlari va ularning oʻrinbosarlari, tarkibiy tuzilmalar rahbarlari) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Tibbiyot bosh boshqarmasiga oila aʼzolarisiz biriktirish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil 1-yanvardan boshlab Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi Sud tizimida ilmiy salohiyatli kadrlar sonini oshirish, jumladan, fan nomzodi, falsafa doktori (PhD) yoki fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga ega sudya va sud xodimlariga qonunchilikda belgilangan har oylik qoʻshimcha ustama (PhD uchun lavozim maoshining 5 foizi, DSc uchun lavozim maoshining 10 foizi) toʻlash orqali ragʻbatlantirishni yoʻlga qoʻyish. 2026-yil 1-sentabrdan boshlab Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi Sudyalar va sud apparati xodimlarining ruhiy va jismoniy sogʻligini taʼminlash maqsadida ijodiy, madaniy-maʼrifiy va sport tadbirlarini tashkil etib borish. Doimiy Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi 2. Halollik standartlari va korrupsiyaga nisbatan mutlaqo murosasizlikka asoslangan sud tizimini yaratish 50. Sudyalar va sud apparati xodimlari faoliyatida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni baholash va bartaraf etish, manfaatlar toʻqnashuvi va korrupsiyaning boshqa koʻrinishlariga qarshi kurashish boʻyicha zamonaviy va samarali tizimni joriy etish. Sudyalar va sud apparati xodimlarining faoliyatida manfaatlar toʻqnashuvi va korrupsiyaning boshqa koʻrinishlarini sunʼiy intellektdan foydalangan holda aniqlash imkonini beruvchi “Sud tizimida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni boshqarish” elektron axborot tizimini ishga tushirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2028-yil dekabr Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Raqamli texnologiyalar vazirligi Sudyalar tomonidan qoʻllaniladigan qonunchilik hujjatlarini xatlovdan oʻtkazib, ularda korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash va bartaraf etish boʻyicha takliflarni tayyorlash. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil fevral Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Adliya vazirligi, Bosh prokuratura Sudyalar mustaqilligini taʼminlash, korrupsiyaviy xavf-xatarlarning oldini olish maqsadida odil sudlovni samarali amalga oshirish uchun zarur boʻlgan moddiy-texnik taʼminot meʼyorlarini belgilash va ularga rioya etilishini taʼminlash. Taʼminot meʼyorlarini tasdiqlash 2026-yil dekabr Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi Meʼyorlarga rioya etilishini monitoring qilish Doimiy Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi 51. Sud hokimiyatida komplayens nazorat tizimi va halollik standartlarini keng joriy etish, sudyalar va sud apparati xodimlarining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi bilim va koʻnikmalarini doimiy ravishda oshirib borish. Sudyalar va sud apparati xodimlari ongiga “halollik vaksinasi” tamoyili asosida halollik standartlarini singdirish, ularda poklik, vijdonlilik kabi fazilatlarini rivojlantirishda Oʻzbekiston xalqining urf-odatlari, milliy va umumbashariy qadriyatlardan keng foydalanishni taʼminlash. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy ravishda Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, Odil sudlov akademiyasi, Din ishlari boʻyicha qoʻmita, Oʻzbekiston musulmonlari idorasi, Islom sivilizatsiyasi markazi, “Nuroniy” jamgʻarmasi Sud apparati xodimlari kasb masʼuliyatini yanada chuqur his etishlarini taʼminlash maqsadida mansab darajasiga ega boʻlgan sud apparati xodimlari uchun ixtisoslashgan xizmat kiyimi namunalari va uni kiyish tartibini belgilash. Idoraviy hujjat loyihasi 2027-yil iyun Oliy sud V. “Raqamli odil sudlov” — sud ish yurituvini toʻliq raqamlashtirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali fuqarolar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarsiz, qulay va tezkor sud muhokamasi imkoniyatini yaratish 52. “Raqamli sud” konsepsiyasi asosida sud ishlarini yuritishda qogʻoz shaklidan voz kechish, sud ishlarining yuritilishi, hujjat aylanmasini toʻliq elektron shaklga oʻtkazish va raqamli transformatsiyani yakunlash. Elektron shaklda yuritiladigan sud ishlari boʻyicha ularning qogʻoz shaklini yuritish tartibini bekor qilish (taraflar iltimosnomasiga asosan qogʻoz shaklida yuritiladigan hollar bundan mustasno). Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2027-yil oktabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi Barcha sud majlislarini audioyozuv orqali majburiy qayd etish amaliyotini bosqichma-bosqich joriy etish. Jumladan: 2027-yil yakuniga qadar — maʼmuriy va iqtisodiy sudlarda; 2028-yil yakuniga qadar jinoyat va fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarda. Bunda sud majlisining yozma bayonnomasida faqat uning protsessual borishi aks ettiriladi. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2028-yil yakuniga qadar Axborot tizimlarini idoralararo integratsiya qilish orqali sud ishlarini yuritish ishtirokchilariga sud xabarnomalarini gibrid pochta xizmatidan bosqichma-bosqich voz kechgan holda elektron shaklda (SMS yoki elektron pochta) yuborish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2028-yil yakuniga qadar Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sudlarga taqdim etilishi lozim boʻlgan hujjatlar roʻyxatini idoralararo elektron maʼlumot almashinuvi imkoniyatlaridan foydalangan holda maqbullashtirish. Jumladan, shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar, mulk va boshqa huquqlarga doir maʼlumotlar nusxasini taqdim etish amaliyotini bekor qilish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar dasturi 2026-yil dekabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar Oliy sud va Bosh prokuraturaning axborot tizimlarini integratsiya qilish ishlarini yakunlash va maʼlumot almashinuvini elektron shaklga oʻtkazish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Oliy sud, Bosh prokuratura 53. Sudlar faoliyatida raqamlashtirish jarayonlarini yanada jadallashtirish orqali jismoniy va yuridik shaxslarga odil sudlovdan foydalanish imkoniyatini kengaytirish. “Adolat” axborot tizimlari kompleksi samaradorligini oshirish, jumladan: (a) sudyalar uchun uning mobil ilovasini ishga tushirish; (b) tizimda taraflarning profilini kompleks aks ettiruvchi “Smart card” modulini joriy etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi Sud rahbariyati qabuli jarayonlarini raqamlashtirish orqali fuqaro va yuridik shaxslar vakillarining qabulga yozilishini onlayn formatga oʻtkazish, shuningdek, ularning murojaatlarini koʻrib chiqish tartibining shaffofligini taʼminlash. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil yanvar Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi Oliy sudning interaktiv xizmatlar portalida (my.sud.uz) fuqaro va yuridik shaxslar uchun qulayliklarni kengaytirish, jumladan: (a) portalning yangilangan mobil ilovasini ishga tushirish; (b) portalda “sudga murojaat namunalari” interaktiv xizmatini takomillashtirish. Bunda daʼvo arizalari va boshqa hujjatlarni tayyorlash orqali sudga murojaat qilishni osonlashtirish; (v) fuqaro va yuridik shaxslar vakillari soʻroviga koʻra muayyan masala boʻyicha qabul qilingan sud qarorlarini interaktiv tarzda izlash imkoniyatini yaratish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil dekabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi 54. Sudyaning odil sudlovni amalga oshirish boʻyicha mutlaq vakolatini saqlab qolgan holda sunʼiy intellekt texnologiyalaridan xavfsiz, masʼuliyatli va maqsadli foydalanishni taʼminlash. Sudyalar va sud apparati xodimlari sud ishlarini yuritishda axborot tizimlaridan foydalanishlarining huquqiy asoslarini mustahkamlash. Rayosat qarori 2027-yil noyabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi Sud sohasida sunʼiy intellektni qoʻllashni tartibga solishni taʼminlash. Jumladan: (a) sud amaliyotini tahlil qilish va oʻrganish, raqamli xizmatlarni koʻrsatish jarayonlariga sunʼiy intellektni bosqichma-bosqich joriy etish; (b) sud amaliyotini tahlil qilish va yagona sud amaliyotini taʼminlash boʻyicha takliflarni tayyorlashda sunʼiy intellektdan foydalanishni yoʻlga qoʻyish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2027-yil dekabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi Fuqarolik va iqtisodiy sudlarda murakkab boʻlmagan ishlarni inson omilisiz va sunʼiy intellektdan foydalangan holda avtomatlashtirilgan algoritm orqali hal qiluvchi raqamli modulni bosqichma-bosqich joriy etish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2028-yil dekabr Oliy sud, Raqamli texnologiyalar vazirligi VI. “Xalqaro eʼtirof” — inson huquqlari sohasidagi ilgʻor xalqaro standartlarni milliy sud amaliyotiga implementatsiya qilish va mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini yuksaltirish 55. Sud va sudyalar hamjamiyati organlarining xorijiy davlatlarning tegishli organlari bilan hamkorlik aloqalarini yanada mustahkamlash va oʻzaro manfaatli munosabatlarni yangi bosqichga olib chiqish . Xorijiy, ayniqsa qoʻshni mamlakatlar sudlari oʻrtasida dolzarb masalalar yuzasidan sud amaliyotini umumlashtirish, sudda chet davlatlarning huquqini qoʻllash boʻyicha tushuntirishlarni joylashtirish, sud qarorlari ijrosini taʼminlashga moʻljallangan yagona elektron platformani yaratish tashabbusini ilgari surish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil yakuniga qadar Oliy sud, Tashqi ishlar vazirligi, Adliya vazirligi 56. Oʻzbekiston fuqarolari koʻp boʻlgan va iqtisodiy hamkorlik jadal rivojlanayotgan davlatlarning sud va adliya organlari bilan hamkorlikni kuchaytirish. 1. Oʻzbekiston Respublikasi sudlarining topshiriqlari bajarilishi hamda sud qarorlarining tan olinishi va ijroga qaratilishi bilan bogʻliq muammolar mavjud mamlakatlarni xatlovdan oʻtkazish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Tashqi ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Oliy sud, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Xatlov natijasida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalar (konvensiyalar)ga qoʻshilishi yoki yangi xalqaro shartnomalarni tuzish yuzasidan tashabbuslarni ilgari surish. Reja-grafik 2027-yil yanvar 3. Xalqaro shartnomalar doirasida kelib tushgan murojaatlar boʻyicha elektron ish yurituvni yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2027-yil dekabr Odil sudlovga oid va Oʻzbekiston tomonidan ratifikatsiya qilinmagan xalqaro shartnomalar (konvensiyalar)ni xatlovdan oʻtkazib, ularga qoʻshilish masalasi yuzasidan asoslantirilgan takliflarni kiritish. Jumladan: “Fuqarolik va savdo ishlari boʻyicha chet elda dalillarni olish toʻgʻrisida”gi Konvensiyaga (Gaaga); BMTning “Tovarlarning xalqaro oldi-sotdisida daʼvo muddati toʻgʻrisida”gi konvensiyasi va boshqalar. Asoslantirilgan takliflar 2027-yil dekabr Oliy sud, Tashqi ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Bosh prokuratura 57 . Odil sudlov va sudyalar hamjamiyatining yetakchi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar bilan hamkorligini faollashtirish, ushbu tashkilotlarga, shu jumladan, ularning boshqaruv organlariga Oʻzbekiston vakillarini ilgari surish. Xalqaro sudyalar assotsiatsiyasi, Jahon tijorat sudlarining global forumi, Sud maʼmurchiligi xalqaro assotsiatsiyasi, Osiyo va Tinch okeani mamlakatlari Oliy sudlarining konferensiyalari, Oliy maʼmuriy sudlar xalqaro assotsiatsiyasi va boshqa xorijiy va xalqaro tashkilotlar bilan aloqalarni yoʻlga qoʻyish, shu jumladan, ularda aʼzo yoki kuzatuvchi maqomini olishga erishish. Asoslantirilgan takliflar 2026-2027-yillar davomida Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Tashqi ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Sudyalar assotsiatsiyalari 1. Shanxay hamkorlik tashkiloti, Turkiy davlatlar tashkiloti, BRIKSga aʼzo davlatlarning sud va sudyalar hamjamiyati organlari bilan oʻzaro manfaatli hamkorlikni yanada kengaytirish. 2. Yevropa Ittifoqi, umumiy huquq tizimiga mansub davlatlarning sud va sudyalar hamjamiyati organlari bilan oʻzaro manfaatli hamkorlikni yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy ravishda Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, Tashqi ishlar vazirligi, Adliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Osiyo konstitutsiyaviy sudlari va ekvivalent institutlari assotsiatsiyasida rahbarligi doirasida: Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar Konstitutsiyaviy sud, Samarqand viloyati va Toshkent shahar hokimliklari (a) Samarqand shahrida Assotsiatsiyaning VII Kongressi, aʼzolari Kengashi, Bosh kotiblari yigʻilishini oʻtkazish; 2026-yil oktabr (b) Toshkent shahrida Assotsiatsiyaning xalqaro simpoziumi, aʼzolari Kengashi, Bosh kotiblari yigʻilishini oʻtkazish. 2027-yil noyabr

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 14-avgustdagi PF-160-son Farmoniga 3-ILOVA

“Odil sudlov — 2030”: Yangi Oʻzbekistonda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etish strategiyasi doirasida erishiladigan

T/r Ustunlar 2030-yilga qadar erishilishi lozim boʻlgan asosiy maqsadlar 1. “Xalqchil sud” — sudlar faoliyatining shaffofligi, sud jarayonlari va sud faoliyatiga oid axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish orqali sud tizimining ochiqligini taʼminlash va jamiyatda sudga boʻlgan mutlaq ishonchni qaror toptirish, sudlarni byurokratiyadan butunlay xoli tizimga aylantirish Sud tizimiga ishonch bildiradigan aholi ulushini 80 foizga yetkazish “Ochiqlik indeksi”da Oliy sud va Sudyalar oliy kengashining birinchi 30 talikka kirishi Sud binolarida fuqaro va yuridik shaxslar vakillarini “yagona darcha” tamoyili asosida xizmat koʻrsatish ofislarida qabul qilish darajasini 100 foizgacha yetkazish Sudga murojaat etuvchi fuqarolar va yuridik shaxslarning vakillariga xizmat va yordam koʻrsatishni 100 foiz “yagona darcha” tamoyili asosida amalga oshirish 2. “Adolat qoʻrgʻoni” — inson huquqlari ustuvorligini soʻzsiz taʼminlaydigan, har qanday taʼsir va aralashuvlardan xoli, mustaqil odil sudlov tizimini mustahkamlash Soddalashtirilgan tartibda koʻrib chiqiladigan iqtisodiy va fuqarolik ishlarining ulushini 30 foizga yetkazish Juzʼiy (formal) kamchiliklar bilan berilgan daʼvo arizalarini qaytarish holatlarini 100 foiz bartaraf etish Oliy sud Rayosatining muayyan toifadagi ish boʻyicha yakuniy pozitsiyani shakllantiruvchi qarorlari (“pretsedentlar”) sonini kamida 15 taga yetkazish Kamida 5 ta yoʻnalishga ixtisoslashtirilgan sudyalar faoliyatini yoʻlga qoʻyish Sudya yordamchilariga kamida 5 ta protsessual va tashkiliy vakolatlarni taqdim etish Sudyalarni odil sudlovni amalga oshirish bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan tashkiliy vazifalardan 100 foiz ozod etish Sudyalar va sud apparati xodimlarining ish yuklamasini kamida 20 foizga kamaytirish Barcha sud binolarida odil sudlovni amalga oshirish uchun zarur sharoitlar, shu jumladan, nogironligi boʻlgan shaxslar uchun imkoniyatlar 100 foiz yaratilishiga erishish 3. “Kafolatlangan adolat” — qonuniy, adolatli va asoslantirilgan sud qarorlarini qabul qilish, ularning sifati va barqarorligini taʼminlash orqali fuqarolarning buzilgan huquqlarini sudda tiklash kafolatlarini kuchaytirish Sudlarda xalq vakillari hayʼati ishtirokida koʻrib chiqiladigan jinoyat tarkiblari sonini kamida 3 taga yetkazish Jinoyat ishlari boʻyicha yarashuv instituti qoʻllangan ishlar ulushini 20 foizga oshirish Jinoyat ishlari boʻyicha sudga qadar ish yurituvida kelishuv qoʻllangan ishlarning ulushini kamida 10 foizgacha yetkazish Maʼmuriy sud tomonidan noqonuniyligi tasdiqlangan maʼmuriy aktlarning ochiq reyestr bilan qamrovini 100 foizga yetkazish Fuqarolik va iqtisodiy sudlarda mediatsiya orqali hal etiladigan ishlar sonini kamida 30 foizga oshirish Sudgacha hal qilinadigan fuqarolik va iqtisodiy nizolar sonini kamida 20 foizga oshirish 4. “Adolat posbonlari” — xalq xizmatida boʻlgan, yuksak maʼnaviy va professional fazilatlarga ega, adolat mezonlariga qatʼiy rioya qiluvchi sudyalar korpusini shakllantirish Odil sudlov akademiyasining kamida 2 ta xalqaro reytingda top-1000 ta eng yaxshi taʼlim muassasalari qatoriga kirishi Odil sudlov akademiyasidagi taʼlim jarayoniga qamrab olingan kontingent sonini 500 nafarga yetkazish Odil sudlov akademiyasining barcha bitiruvchilarini assotsiatsiyaga (Alumni Association) birlashtirish Sudyalikka nomzodlar, sudyalar va sud apparati xodimlarini toʻliq (100 foiz) kasbiy kompetensiyalar profili bilan qamrab olish Sudya va sud apparati xodimlarining kamida 10 foizini xorijiy mamlakatlarda malakasini oshirish dasturlari bilan qamrab olish Sudyalar va sud apparati xodimlarining faoliyatini korrupsiyaviy xavf-xatarlarni boshqarish tizimi bilan toʻliq qamrab olish Tegishli meʼyorlarga muvofiq sud tizimi faoliyatining moddiy-texnik taʼminoti darajasini 100 foizga yetkazish Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha oʻqitish dasturi bilan sudyalar va sud apparati xodimlarini 100 foiz qamrab olish 5. “Raqamli odil sudlov” — sud ish yurituvini toʻliq raqamlashtirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali fuqarolar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarsiz, qulay va tezkor sud muhokamasi imkoniyatini yaratish Sud majlislarini toʻliq audioyozuv orqali qayd etishga erishish Sud xabarnomalari toʻliq elektron shaklda yuborilishini taʼminlash Sud rahbariyati qabuliga yozilishni toʻliq elektron shaklga oʻtkazish Sudlarga murojaatlarning kamida 50 foizi elektron shaklda berilishiga erishish Oliy sudning axborot tizimlaridan foydalanuvchilar sonini kamida 5 baravarga oshirish 6. “Xalqaro eʼtirof” — inson huquqlari sohasidagi ilgʻor xalqaro standartlarni milliy sud amaliyotiga implementatsiya qilish va mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzini yuksaltirish Odil sudlov va sudyalarning oʻzini oʻzi boshqarish sohasidagi kamida 6 ta xalqaro tashkilot bilan hamkorlikni (aʼzo yoki kuzatuvchi maqomini olish) yoʻlga qoʻyish Sudlarning topshiriqlari bajarilishi hamda sud qarorlarining tan olinishi va ijroga qaratilishi sohasida kamida 10 ta davlat bilan xalqaro shartnomalar tuzishga erishish

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 14-avgustdagi PF-160-son Farmoniga 4-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim farmonlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi “Sudlar faoliyatini yanada takomillashtirish va odil sudlov samaradorligini oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-6034-son Farmonida :

(a) 9-bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar umumyurisdiksiya sudlarining namunaviy tuzilmasi, hududlararo sudlarning namunaviy tuzilmasi va ularning yurisdiksiyasi 2, 2 1 — 2 4 -ilovalarga muvofiq”;

(b) 1 va 2-ilovalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Sudining

Rais maslahatchisi Rais Rais kotibiyati (bosh konsultant, katta konsultant) 2 Raisning birinchi oʻrinbosari — sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — sudlov hayʼati raisi Plenum kotibi Komplayens nazorat xizmati 18 Ichki audit boʻlimi 1 Maʼmuriy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati 12 Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati 20 Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati 22 Iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati 14 Oliy sud huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti va uning hududiy boʻlimlari Hayʼat kotibiyati 6 Hayʼat kotibiyati 12 Hayʼat kotibiyati 15 Hayʼat kotibiyati 7 Ijro apparati Apparat rahbari Odil sudlov sohasidagi qonunchilikni tahlil qilish departamenti 15 Raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellekt departamenti 27 Jamoatchilik bilan hamkorlik markazi 6 Plenum va Rayosat kotibiyati 2 Sud amaliyotini tahlil qilish boshqarmasi 6 Birinchi boʻlim 1 Murojaatlar bilan ishlash boshqarmasi 14 Tashkiliy-nazorat boshqarmasi 10 “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Axborotnomasi” hamda “Kuch adolatda” gazetasining birlashgan tahririyati Xalqaro-huquqiy hamkorlik boshqarmasi 5 Ishlar boshqarmasi 10 Inson resurslari boshqarmasi 7 Devonxona 5 “Odil sudlov” (“Pravosudiye”) jurnali tahririyati

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 2-ILOVA

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar umumyurisdiksiya sudlarining

Jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalar boʻyicha bosh konsultant 1 Rais Rais oʻrinbosari — fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati raisi Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati 5 — 16 Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati 6 — 18 Iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati 5 — 10 Sudya katta yordamchisi 6 — 17 Sudya katta yordamchisi 7 — 19 Sudya katta yordamchisi 6 — 11 Sud hujjatlari ijrosi monitoringi boʻlimi 0 — 2 Malaka hayʼati kotibi 1 Devonxona 3 Sud statistikasini tizimli tahlil qilish boʻlimi 1 — 3 Arxiv 3 Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻlimi 1-2 Kadrlar boʻlimi 1 Birinchi boʻlim 1 Katta mutaxassis 0-1

(v) quyidagi mazmundagi 2 1 — 2 4 -ilovalar bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 2 1 -ILOVA

Hududlararo sudlarning

Jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalar boʻyicha bosh konsultant 1 Rais Rais oʻrinbosari — fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati raisi Rais oʻrinbosari — iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati raisi Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati 6 — 9 Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati 6 — 9 Iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati 4-5 Sudya katta yordamchisi 7 — 10 Sudya katta yordamchisi 7 — 10 Sudya katta yordamchisi 5-6 Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻlimi 1 Devonxona 1

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 2 2 -ILOVA

Hududlararo sudlarning yurisdiksiya

Sudlar nomi Biriktirilgan hududlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududlararo sudi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xorazm viloyati Qashqadaryo hududlararo sudi Qashqadaryo viloyati Buxoro viloyati Surxondaryo viloyati Samarqand hududlararo sudi Samarqand viloyati Navoiy viloyati Jizzax viloyati Toshkent hududlararo sudi Toshkent shahri Toshkent viloyati Sirdaryo viloyati Fargʻona hududlararo sudi Fargʻona viloyati Andijon viloyati Namangan viloyati

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 2 3 -ILOVA

Hududlararo maʼmuriy sudlarning

Rais Jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalar boʻyicha bosh konsultant 1 Rais oʻrinbosari — maʼmuriy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati raisi 1 Devonxona 1 Maʼmuriy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati 4 — 9 Sudya katta yordamchisi 5 — 10

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 2 4 -ILOVA

Hududlararo maʼmuriy sudlarning yurisdiksiya

Sudlar nomi Biriktirilgan hududlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududlararo maʼmuriy sudi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xorazm viloyati Qashqadaryo hududlararo maʼmuriy sudi Qashqadaryo viloyati Buxoro viloyati Surxondaryo viloyati Samarqand hududlararo maʼmuriy sudi Samarqand viloyati Navoiy viloyati Jizzax viloyati Toshkent hududlararo maʼmuriy sudi Toshkent shahri Toshkent viloyati Sirdaryo viloyati Fargʻona hududlararo maʼmuriy sudi Fargʻona viloyati Andijon viloyati Namangan viloyati

”;

(g) 3 , 4 , 6 , 7 , 8 va 9-ilovalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 3-ILOVA

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlarining

Rais Devonxona 1 Rais oʻrinbosari 0-1 Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻlimi 1 Arxiv 1 Sudya 4 — 7 Sud statistikasini tizimli tahlil qilish boʻlimi 1 Sudya katta yordamchisi 5 — 9 Sud hujjatlari ijrosi monitoringi boʻlimi 1

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 4-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining

Rais Rais oʻrinbosari 1 Birinchi boʻlim boshligʻi 1 Sudya 5 Devonxona mudiri 1 Sudyaning katta yordamchisi 7 Malaka hayʼati kotibi 1 Arxiv mudiri 1

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 6-ILOVA

Jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlarining

Rais Rais oʻrinbosari 0-1 Devonxona mudiri 1 Sudya 1 — 10 Arxiv mudiri 0-1 Sudya yordamchisi 2 — 11

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 7-ILOVA

Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudlarining

Rais Rais oʻrinbosari 0-1 Devonxona mudiri 1 Sudya 0 — 12 Arxiv mudiri 0-1 Sudya yordamchisi 1 — 14

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 8-ILOVA

Tumanlararo maʼmuriy sudlarning

Rais Rais oʻrinbosari 0-1 Devonxona mudiri 1 Sudya 2 — 9 Arxiv mudiri 1 Sudya yordamchisi 3 — 11

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-iyuldagi PF-6034-son Farmoniga 9-ILOVA

Tumanlararo Iqtisodiy sudlarining

Rais Rais oʻrinbosari 0 — 2 Devonxona mudiri 1 Sudya 5 — 25 Arxiv mudiri 1 Sudya yordamchisi 6 — 28

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-yanvardagi “Sud organlari faoliyatini moliyalashtirish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6134-son Farmoniga 3-ilovada :

(a) “Matbuot xizmati rahbari”, “Sud apparati rahbari, Departament direktori” va “Boshqarma boshligʻi, Departament direktorining oʻrinbosari, bosh buxgalter, rais maslahatchisi” pozitsiyalari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ Sud apparati rahbari, Matbuot xizmati rahbari 19 17,276 Departament boshligʻi, rais maslahatchisi, Komplayens nazorat xizmati boshligʻi 18 — 3% Boshqarma boshligʻi, Departament boshligʻining oʻrinbosari 17 9,965 ”;

(b) “Boʻlim boshligʻi, Oliy sud Plenumi va Rayosati kotibiyati boshligʻi, malaka hayʼati kotibiyati boshligʻi” pozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ Boʻlim boshligʻi, kotibiyat boshligʻi 16 6,490 ”;

(v) “Bosh konsultant, bosh mutaxassis” pozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ Bosh konsultant, bosh mutaxassis, bosh inspektor (inspektor), bosh yuriskonsult 14 5,810 ”.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 15-noyabrdagi “Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasini amalga oshirish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining faoliyati samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-247-son Farmoni 8-bandining beshinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 14-avgust,

PF-160-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 15.08.2026-y., 06/26/160/0845-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

СТРАТЕГИЯ

ОСНОВНЫЕ ЦЕЛИ,

СТРУКТУРА

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

ЗОНЫ

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

ЗОНЫ

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

СТРУКТУРА

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

ТИПОВАЯ СТРУКТУРА

О Стратегии «Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека

В целях возвеличивания чести и достоинства человека в Новом Узбекистане, выведения на качественно новый уровень судебной защиты его прав, свобод и законных интересов, построения народной и справедливой судебной системы посредством внедрения в судебный процесс современных правовых механизмов и институтов, а также последовательной реализации стратегических целей в сфере правосудия, определенных Стратегией «Узбекистан — 2030», постановляю:

I. Приоритетные направления

1. Установить, что реформирование судебной системы осуществляется на основе следующих приоритетов:

(а) «народный суд» — обеспечение открытости судебной системы посредством повышения прозрачности деятельности судов, расширения возможностей доступа к информации о судебных процессах и деятельности судов, утверждение в обществе безусловного доверия к суду, превращение судов в систему, полностью свободную от бюрократии;

(б) «оплот справедливости» — укрепление независимой системы правосудия, свободной от любого воздействия и вмешательства и безусловно обеспечивающей приоритет прав человека;

(в) «гарантированная справедливость» — усиление гарантий восстановления в суде нарушенных прав граждан посредством принятия законных, справедливых и обоснованных судебных решений, обеспечения их качества и стабильности;

(г) «стражи справедливости» — формирование корпуса судей, служащих народу, обладающих высокими нравственными и профессиональными качествами, строго соблюдающих критерии справедливости;

(д) «цифровое правосудие» — создание для граждан возможности удобного и оперативного судебного разбирательства без излишних затруднений и волокиты посредством полной цифровизации судопроизводства и внедрения современных технологий;

(ж) «международное признание» — имплементация передовых международных стандартов в области прав человека в национальную судебную практику и повышение авторитета страны на международной арене.

II. Утверждение и реализация Стратегии

2. Утвердить:

(а) Стратегию «Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека, согласно приложению № 1 ;

(б) Программу действий по реализации в 2026 — 2028 годах Стратегии «Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека, согласно приложению № 2 * ;

(в) Основные цели, достигаемые в рамках Стратегии «Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека, согласно приложению № 3 .

III. Дальнейшее расширение доступа к правосудию и повышение уровня беспристрастности при пересмотре решений нижестоящих судов

3. В целях дальнейшего повышения беспристрастности и эффективности пересмотра судебных решений образовать с 1 июля 2027 года межрегиональные суды общей численностью 319 штатных единиц управленческого персонала, наделенные полномочиями пересмотра дел по направлениям судов общей юрисдикции и административных судов, юрисдикция которых охватывает несколько административно-территориальных единиц. При этом:

(а) 227 штатных единиц управленческого персонала формируются в пределах действующих штатных единиц судов;

(б) дополнительные 92 штатные единицы управленческого персонала выделяются за счет штатных единиц Комитета казначейской службы и Внебюджетного пенсионного фонда при Министерстве экономики и финансов, сокращенных в 2026 году в соответствии с Указом Президента Республики Узбекистан от 26 июня 2025 года № УП-105.

4. Верховному суду до конца 2026 года внести в установленном порядке проекты законов, предусматривающие:

(а) наделение межрегиональных судов полномочиями по пересмотру в ревизионном порядке дел, рассмотренных областными и приравненными к ним судами в апелляционном или кассационном порядке, а также по пересмотру в апелляционном или кассационном порядке дел, рассмотренных указанными судами в первой инстанции;

(б) упразднение полномочий Суда Республики Каракалпакстан, судов областей и города Ташкента, Административного суда Республики Каракалпакстан, административных судов областей и города Ташкента по рассмотрению дел в ревизионной инстанции, а также по пересмотру в апелляционном или кассационном порядке дел, рассмотренных ими по первой инстанции;

(в) определение порядка пересмотра в Верховном суде дел, рассмотренных межрегиональными судами в ревизионном порядке.

5. Верховному суду совместно с Генеральной прокуратурой и другими заинтересованными министерствами и ведомствами до 1 апреля 2027 года внести обоснованные предложения по определению критериев дел, подлежащих пересмотру в Верховном суде, исходя из анализа передового зарубежного опыта и правоприменительной практики, в целях своевременного восстановления нарушенных прав граждан и субъектов предпринимательства.

6. Одобрить предложение Верховного суда о создании в 2027 — 2030 годах во всех регионах районных, городских судов по гражданским делам в пределах имеющихся штатных единиц судебной системы в целях дальнейшего повышения доступа граждан к правосудию, особенно расширения возможностей использования судебной защиты населением, проживающим в отдаленных регионах.

При этом будут учитываться численность населения, объем и динамика поступающих в суд дел, нагрузка судей, территориальные особенности и возможности доступа к правосудию.

7. Верховному суду совместно с Высшим судейским советом и Министерством экономики и финансов поэтапно создавать в регионах районные, городские суды по гражданским делам, с утверждением их структуры.

8. Агентству по управлению государственными активами по согласованию с Верховным судом принимать меры по размещению межрегиональных судов и районных, городских судов по гражданским делам, создаваемых в соответствии с настоящим Указом.

IV. Усиление судебного контроля на стадии досудебного производства уголовного процесса

9. Одобрить предложение Верховного суда и Генеральной прокуратуры о наделении следственного судьи начиная с 1 июля 2027 года в соответствии с международным стандартом «обоснованное подозрение» (Prima Facie) полномочиями при рассмотрении ходатайства о применении соответствующих мер процессуального принуждения (выдаче санкции) проверять законность и обоснованность задержания лица, а также достаточность оснований для подозрения или предъявления обвинения, при наличии сомнения, путем истребования дополнительных документов, с обеспечением тайны следствия.

10. Внести в трехмесячный срок проекты законов о внесении изменений и дополнений, предусматривающих:

(а) Верховному суду совместно с Генеральной прокуратурой и другими заинтересованными ведомствами — предоставление следственным судьям полномочий, предусмотренных пунктом 9 настоящего Указа;

(б) Институту законодательства и правовой политики при Президенте Республики Узбекистан совместно с Верховным судом, Генеральной прокуратурой, Службой государственной безопасности, Министерством внутренних дел и другими заинтересованными министерствами и ведомствами — установление в Законе «Об оперативно-розыскной деятельности» порядка санкционирования судами проведения мероприятий, непосредственно связанных с ограничением конституционных прав лица.

11. Нижеследующим внести обоснованные предложения:

(а) Министерству юстиции совместно с Верховным судом и Генеральной прокуратурой до 1 апреля 2027 года — по передаче административным органам полномочий по рассмотрению некоторых административных правонарушений на основе передового зарубежного опыта в рамках разработки проекта Кодекса об административной ответственности в новой редакции;

(б) Верховному суду совместно с Высшим судейским советом до 1 июня 2027 года — по пересмотру штатных единиц следственных судей, исходя из их фактической нагрузки и вновь предоставляемых полномочий.

V. Формирование единой судебной практики и повышение открытости деятельности судов и органов судейского сообщества

12. В целях повышения качества правосудия и достижения единой судебной практики по применению актов законодательства в стране Верховному суду:

(а) с 1 августа 2027 года внедрить практику открытого опубликования и регулярного обновления в установленном порядке постановлений Президиума Верховного суда, формирующих единую судебную практику (реестр «Прецедентов»);

(б) принимать меры по созданию на общественных началах экспертных советов в целях широкого привлечения научных кругов, квалифицированных специалистов и представителей институтов гражданского общества к процессу формирования единообразной судебной практики;

(в) в трехмесячный срок определить порядок создания экспертных советов.

13. Верховному суду совместно с Высшим судейским советом внести до 1 марта 2027 года проект закона, направленный на обеспечение открытости деятельности судов и органов судейского сообщества, в целях повышения прозрачности и обеспечения свободного доступа к информации об их деятельности в соответствии с законом.

14. Одобрить предложение Верховного суда о поэтапной организации до 2030 года офисов обслуживания по принципу «единое окно» во входной части зданий судов в целях создания на основе современных стандартов удобств для граждан и субъектов предпринимательства, обращающихся в суды, сокращения бюрократии и обеспечения открытости деятельности судов.

15. Установить, что офисами обслуживания по принципу «единое окно» принимаются меры по предоставлению населению необходимой информации в одном месте, оказанию организационной помощи по процессуальным обращениям, оперативному приему обращений и практическому содействию в использовании цифровых судебных услуг.

16. Верховному суду совместно с Министерством цифровых технологий в целях создания дополнительных возможностей и удобств при обращении в суды до конца 2027 года принять меры по совершенствованию портала интерактивных услуг Верховного суда (my.sud.uz), предусмотрев:

(а) запуск обновленного мобильного приложения портала;

(б) совершенствование интерактивной услуги «образцы обращений в суд» на портале. При этом упростить обращение в суд посредством подготовки исковых заявлений и других документов;

(в) расширение возможности интерактивного поиска судебных актов по запросам физических и юридических лиц.

VI. Создание удобств при обращении в суд посредством расширения сферы применения принципа «активное участие суда»

17. В целях оперативного и справедливого разрешения экономических споров, экономии времени и расходов субъектов предпринимательства и инвесторов, внедрить начиная с 1 января 2028 года стандарт «проактивное управление экономическими делами» (Proactive Case Management), предусматривающий возложение на судью обязанности принимать меры по устранению несущественных (формальных) недостатков, выявленных в процессе рассмотрения дела.

18. Одобрить предложения Верховного суда по упрощению обращения в суд путем реформирования института возвращения искового заявления (заявления) на основе принципа «единого окна», предусматривающие:

(а) отмену в гражданском, экономическом и административном судопроизводстве такого основания возвращения заявления, как «неподсудность дела данному суду» и передачу заявления самим судом в другой суд по подсудности;

(б) введение порядка принятия искового заявления (заявления), поданного без соблюдения незначительных (формальных) требований, с устранением недостатков при активном содействии суда.

VII. Освобождение судей от задач, не связанных с правосудием

19. В целях обеспечения независимости судей на основе международных стандартов и освобождения их от задач, не связанных с правосудием, одобрить предложения Верховного суда и Высшего судейского совета, предусматривающие с 1 января 2028 года:

(а) внедрение института судебного администрирования (Court Administration);

(б) создание судебной администрации, ответственной за организационное, материально-техническое, финансовое и информационно-аналитическое обеспечение деятельности судей, координацию процессов цифровизации, а также работу с сотрудниками аппарата судов;

(в) оптимизацию управленческих должностей и сокращение излишних звеньев в судах.

20. Верховному суду и Высшему судейскому совету внести:

(а) до 1 апреля 2027 года — предложения, предусмотренные пунктом 18 настоящего Указа;

(б) до ноября 2027 года — проекты нормативно-правовых актов по реализации задач, предусмотренных пунктом 19 настоящего Указа, на основе изучения передовой зарубежной практики по судебному администрированию с выездом на места.

VIII. Организация, обеспечение и контроль исполнения Указа

21. Одобрить предложение Верховного суда и палат Олий Мажлиса о введении порядка ежегодного внесения соответственно в палаты Олий Мажлиса и Кабинет Министров предложений по решению системных проблем в законодательстве и правоприменительной практике, выявленных на основе обобщения судебной практики.

22. Верховному суду совместно с Высшим судейским советом до конца 2027 года внести предложения по разработке системы индикаторов оценки качества правосудия на основе результатов изучения передового зарубежного опыта и введению практики ежегодного опубликования Индекса качества правосудия в Узбекистане.

23. Верховному суду совместно с Высшим судейским советом, Национальной телерадиокомпанией Узбекистана, Центром подготовки контента для средств массовой информации и другими ведомствами в месячный срок утвердить медиаплан по широкому освещению сути и значения настоящего Указа и обеспечить его эффективную реализацию.

24. Внести изменения и дополнения в некоторые указы Президента Республики Узбекистан согласно приложению № 4 .

25. Возложить на председателя Верховного суда Р.А. Махмудову и председателя Высшего судейского совета Х.Б. Ёдгорова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа.

26. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на заместителя руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан по реформированию судебной системы Н.Ж. Хакимову.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 14 августа 2026 года № УП-160

«Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека

Стратегия «Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека (далее — Стратегия), разработана под девизом «Суды — народный и справедливый оплот правосудия и столп истины Нового Узбекистана» в целях обеспечения последовательного продолжения судебно-правовых реформ, формирования современной судебной системы, отвечающей требованиям верховенства закона и принципам независимости, открытости и эффективности, дальнейшего улучшения имиджа судов и укрепления доверия населения к судам.

Стратегия определяет стратегические цели и приоритетные направления развития судебной власти в Новом Узбекистане, а также цели, достигаемые в результате проводимых реформ.

Народная и справедливая судебная система Нового Узбекистана в 2030 году

К 2030 году судебная система Республики Узбекистан должна стать ветвью государственной власти, пользующейся доверием населения, осуществляющей качественное и стабильное правосудие, эффективно защищающей права и свободы человека, функционирующей на основе современных цифровых технологий и искусственного интеллекта, а также являющейся образцом абсолютной нетерпимости к коррупции, высокого профессионализма и открытости.

Реформы, направленные на формирование обновленного облика судебной власти Нового Узбекистана, будут осуществляться на основе следующих 6 приоритетов:

I. «Народный суд» — обеспечение открытости судебной системы посредством повышения прозрачности деятельности судов, расширения возможностей доступа к информации о судебных процессах и деятельности судов, утверждение в обществе безусловного доверия к суду, превращение судов в систему, полностью свободную от бюрократии

1.1. Коренное совершенствование системы взаимодействия судов с общественностью, эффективное налаживание обратной связи с населением.

1.2. Обеспечение участия представителей общественности в обсуждении актуальных вопросов деятельности судов и выработке их решений.

1.3. Повышение прозрачности деятельности судов и органов судейского сообщества, обеспечение каждому возможности получать в соответствии с законом любую информацию об их деятельности.

1.4. Улучшение показателей в национальных и международных рейтингах и индексах, касающихся правосудия и деятельности органов судейского сообщества, достижение в них высоких позиций.

1.5. Внедрение практики празднования знаменательных дат и событий в судебно-правовой сфере, изучения жизненного и профессионального опыта лиц, оставивших глубокий след в развитии судебной системы, и его передачи молодому поколению.

1.6. Создание удобств для граждан и субъектов предпринимательства, обращающихся в суды, в соответствии с современными стандартами.

II. «Оплот справедливости» — укрепление независимой системы правосудия, свободной от любого воздействия и вмешательства и безусловно обеспечивающей приоритет прав человека

1. Выведение доступности правосудия на новый уровень

2.1.1. Расширение доступа граждан к правосудию посредством организации судов по гражданским делам в каждом районе, городе.

2.1.2. Достижение оперативного восстановления нарушенных прав, свобод и законных интересов граждан и юридических лиц посредством оптимизации излишних бюрократических процессуальных правил в гражданских и экономических судах.

2.1.3. Упрощение обращения в суд путем реформирования института возвращения искового заявления (заявления) на основе принципа «единого окна».

2.1.4. Гармонизация процессуальных основ рассмотрения трансграничных споров в экономических судах с международными стандартами.

2.1.5. Внедрение в экономическое судопроизводство стандарта «проактивное управление экономическими делами» (Proactive Case Management).

2.1.6. Дальнейшее совершенствование порядка уплаты и распределения судебных расходов.

2.1.7. Обеспечение оперативного восстановления нарушенных прав посредством совершенствования порядка пересмотра судебных дел.

2.1.8. Обеспечение безусловного и своевременного исполнения судебных актов, налаживание эффективного взаимодействия с органами принудительного исполнения.

2. Обеспечение единообразия и стабильности судебной практики

2.2.1. Разработка подходов, направленных на обеспечение при принятии судебных решений соблюдения не только требований закона, но и таких принципов, как справедливость, соразмерность и разумность.

2.2.2. Формирование институциональной системы постоянного анализа судебной практики в целях обеспечения точного и единообразного применения законодательства.

2.2.3. Внедрение новых стандартов подготовки судебных актов, основанных на модели упрощенного судебного акта, обеспечение их понятности и логичности для всех, краткости, лаконичности и удобства для исполнения.

2.2.4. Обеспечение рассмотрения дела в возможно короткий срок на основе принципа разумного срока в судопроизводстве.

2.2.5. Обеспечение полноценной реализации принципа равенства сторон в судебном процессе.

3. Совершенствование институциональных основ судебной системы

2.3.1. Имплементация в национальную судебно-правовую систему международных стандартов повышения качества правосудия.

2.3.2. Передача от судов соответствующим государственным органам полномочий по рассмотрению отдельных категорий дел с усилением судебного контроля.

2.3.3. Специализация судей по отдельным направлениям исходя из потребностей общества и требований времени.

2.3.4. Укрепление правового статуса помощника судьи и секретаря судебного заседания, разграничение их организационных и процессуальных функций.

4. Расширение сферы судейского самоуправления и освобождение судов от задач, не связанных с осуществлением правосудия

2.4.1. Освобождение судов от задач, не связанных с осуществлением правосудия, и внедрение современной модели судебного управления — института — судебного администрирования.

2.4.2. Устранение факторов воздействия на судей посредством оптимизации системы управления в районных, городских судах.

2.4.3. Дальнейшее совершенствование порядка дисциплинарного производства в отношении судей на основе международных стандартов.

2.4.4. Предоставление Президиумам Суда Республики Каракалпакстан, судов областей и города Ташкента полномочия по самостоятельному формированию составов судебных коллегий.

2.4.5. Устранение факторов, препятствующих обеспечению независимости судебной власти.

III. «Гарантированная справедливость» — усиление гарантий восстановления в суде нарушенных прав граждан посредством принятия законных, справедливых и обоснованных судебных решений, обеспечения их качества и стабильности

1. Дальнейшее укрепление гарантий прав человека в уголовном судопроизводстве

3.1.1. Внедрение института суда присяжных (jury) в целях расширения участия общественности в уголовном судопроизводстве.

3.1.2. Расширение судебного контроля за ограничением прав лица и применением к нему мер процессуального принуждения.

3.1.3. Усиление судебного контроля за проведением оперативно-розыскных мероприятий, а также действий на стадии доследственной проверки, дознания и следствия в целях расширения сферы института «хабеас корпус».

3.1.4. Расширение практики применения альтернативных мер пресечения в отношении обвиняемого.

3.1.5. Совершенствование порядка применения институтов примирения и соглашения о признании вины, а также расширение сферы их применения в целях дальнейшей либерализации системы уголовного судопроизводства.

3.1.6. Дальнейшее усиление защиты прав человека в уголовном судопроизводстве на основе международных стандартов.

3.1.7. Дальнейшее совершенствование механизмов обеспечения исполнения судебных решений.

2. Установление эффективного и действенного судебного контроля за деятельностью административных органов

3.2.1. Усиление судебного контроля за предупреждением нарушений прав, свобод и законных интересов граждан и юридических лиц в деятельности государственных органов.

3.2.2. Расширение возможностей граждан и юридических лиц пользоваться судебной защитой посредством увеличения круга споров, подведомственных административным судам.

3.2.3. Внедрение современных институтов обеспечения эффективной защиты гражданами и юридическими лицами своих прав во взаимоотношениях с государством.

3.2.4. Внедрение действенного механизма, направленного на обеспечение безусловного принудительного исполнения актов административных судов в установленные сроки.

3. Широкое применение альтернативных способов разрешения споров

3.3.1. Внедрение института судебной медиации при суде в целях повышения эффективности порядка примирения сторон в гражданских и экономических судах.

3.3.2. Введение обязательного досудебного порядка урегулирования споров по отдельным категориям дел.

IV. «Стражи справедливости» — формирование корпуса судей, служащих народу, обладающих высокими нравственными и профессиональными качествами, строго соблюдающих критерии справедливости

1. Комплектование судебной системы квалифицированными кадрами

4.1.1. Внедрение непрерывной цепочки подготовки кадров (Pipeline model) для системы правосудия.

4.1.2. Запуск программы формирования профиля профессиональных компетенций кандидатов в судьи, судей и сотрудников аппарата суда.

4.1.3. Превращение Академии правосудия путем ее трансформации на основе международных стандартов и передового зарубежного опыта в престижное образовательное учреждение, признанное в нашей стране и на международном уровне.

4.1.4. Налаживание системы повышения знаний и навыков судей и сотрудников аппарата судов по вопросам, актуальным в современных условиях.

4.1.5. Налаживание работы по системному и последовательному изучению передового опыта развитых зарубежных государств в сфере правосудия и судейского сообщества, а также его имплементации в национальное законодательство.

4.1.6. Системная организация практики прохождения стажировки и повышения квалификации судей, особенно судей нижестоящих судов, и сотрудников аппарата судов в образовательных учреждениях по подготовке судебных кадров, отраслевых научно-исследовательских институтах, судах и органах судейского сообщества зарубежных стран.

4.1.7. Совершенствование механизмов привлечения высококвалифицированных кадров в судебную систему в целях коренного повышения качества правосудия.

4.1.8. Принятие мер по обеспечению благополучия и охране здоровья судей и сотрудников аппарата судов в целях поэтапной реализации рекомендаций резолюции «О Международном дне благополучия судей и работников судебной системы», принятой Генеральной Ассамблеей ООН 4 марта 2025 года.

2. Создание судебной системы, основанной на стандартах добропорядочности и абсолютной нетерпимости к коррупции

4.2.1. Внедрение современной и эффективной системы оценки и устранения коррупционных рисков в деятельности судей и сотрудников аппарата судов, противодействия конфликту интересов и иным проявлениям коррупции.

4.2.2. Широкое внедрение в судебной власти системы комплаенс-контроля и стандартов добропорядочности, постоянное повышение знаний и навыков судей и сотрудников аппарата судов в области противодействия коррупции.

V. «Цифровое правосудие» — создание для граждан возможности удобного и оперативного судебного разбирательства без излишних затруднений и волокиты посредством полной цифровизации судопроизводства и внедрения современных технологий

5.1. Отказ от бумажной формы в судопроизводстве на основе концепции «Цифровой суд», полный перевод ведения судебных дел и документооборота в электронную форму и завершение цифровой трансформации.

5.2. Расширение доступа физических и юридических лиц к правосудию посредством дальнейшего ускорения процессов цифровизации деятельности судов.

5.3. Обеспечение безопасного, ответственного и целевого использования технологий искусственного интеллекта с сохранением исключительных полномочий судьи по осуществлению правосудия.

VI. «Международное признание» — имплементация передовых международных стандартов в области прав человека в национальную судебную практику и повышение авторитета страны на международной арене

6.1. Дальнейшее укрепление сотрудничества судов и органов судейского сообщества с соответствующими органами зарубежных государств и выведение взаимовыгодных отношений на новый уровень.

6.2. Укрепление сотрудничества между судами и органами юстиции государств, в которых проживает значительное число граждан Узбекистана и с которыми динамично развивается экономическое сотрудничество.

6.3. Активизация сотрудничества органов правосудия и судейского сообщества с ведущими международными и региональными организациями, продвижение представителей Узбекистана в эти организации, в том числе в их руководящие органы.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 14 августа 2026 года № УП-160

достигаемые в рамках Стратегии «Правосудие — 2030»: построение в Новом Узбекистане народной и справедливой судебной системы, надежно защищающей права человека

№ Приоритеты Основные цели, подлежащие достижению до 2030 года 1. «Народный суд» — обеспечение открытости судебной системы посредством повышения прозрачности деятельности судов, расширения возможностей доступа к информации о судебных процессах и деятельности судов, утверждение в обществе безусловного доверия к суду, превращение судов в систему, полностью свободную от бюрократии Доведение до 80 процентов доли населения, выражающего доверие к судебной системе Вхождение Верховного суда и Высшего судейского совета в первую тридцатку в «Индексе открытости» Доведение до 100 процентов уровня приема граждан и представителей юридических лиц в зданиях судов через офисы обслуживания по принципу «единое окно» Оказание 100 процентов услуг и помощи гражданам и представителям юридических лиц, обращающимся в суд, на основе принципа «единого окна» 2. «Оплот справедливости» — укрепление независимой системы правосудия, свободной от любого воздействия и вмешательства и безусловно обеспечивающей приоритет прав человека Доведение до 30 процентов доли экономических и гражданских дел, рассматриваемых в упрощенном порядке Полное исключение случаев возвращения исковых заявлений, поданных с незначительными (формальными) недостатками Доведение количества постановлений Президиума Верховного суда, формирующих окончательную позицию по определенной категории дел («прецедентов»), не менее чем до 15 Организация специализации судей, не менее чем по 5 направлениям Предоставление помощникам судей не менее 5 процессуальных и организационных полномочий Полное освобождение судей от организационных задач, непосредственно не связанных с осуществлением правосудия Снижение нагрузки судей и сотрудников аппарата судов не менее чем на 20 процентов Создание во всех зданиях судов в полном объеме необходимых условий для осуществления правосудия, в том числе возможностей для лиц с инвалидностью 3. «Гарантированная справедливость» — усиление гарантий восстановления в суде нарушенных прав граждан посредством принятия законных, справедливых и обоснованных судебных решений, обеспечения их качества и стабильности Доведение не менее чем до 3 количества составов преступлений, дела по которым рассматриваются с участием суда присяжных Увеличение на 20 процентов доли уголовных дел, по которым применен институт примирения Доведение не менее чем до 10 процентов доли дел, по которым применено соглашение в досудебном производстве по уголовным делам Обеспечение полного охвата открытым реестром административных актов, незаконность которых подтверждена административным судом Увеличение не менее чем на 30 процентов количества дел, разрешаемых посредством медиации в гражданских и экономических судах Увеличение не менее чем на 20 процентов количества гражданских и экономических споров, разрешаемых в досудебном порядке 4. «Стражи справедливости» — формирование корпуса судей, служащих народу, обладающих высокими нравственными и профессиональными качествами, строго соблюдающих критерии справедливости Вхождение Академии правосудия в топ-1000 лучших образовательных учреждений не менее чем в 2 международных рейтингах Доведение до 500 человек численности контингента, охваченного образовательным процессом в Академии правосудия Объединение всех выпускников Академии правосудия в ассоциацию (Alumni Association) Полный (100 процентный) охват профилем профессиональных компетенций кандидатов в судьи, судей и сотрудников аппарата судов Охват программами повышения квалификации в зарубежных странах не менее 10 процентов судей и сотрудников аппарата судов Полный охват деятельности судей и сотрудников аппарата судов системой управления коррупционными рисками Доведение до 100 процентов уровня материально-технического обеспечения деятельности судебной системы в соответствии с установленными нормативами Полный охват судей и сотрудников аппарата судов программой антикоррупционного обучения 5. «Цифровое правосудие» — создание для граждан возможности удобного и оперативного судебного разбирательства без излишних затруднений посредством полной цифровизации судопроизводства и внедрения современных технологий Обеспечение полной аудиозаписи судебных заседаний Обеспечение направления судебных извещений полностью в электронной форме Полный перевод записи на прием к руководству судов в электронную форму Достижение подачи не менее 50 процентов обращений в суды в электронной форме Увеличение количества пользователей информационными системами Верховного суда не менее чем в 5 раз 6. «Международное признание» — имплементация передовых международных стандартов в области прав человека в национальную судебную практику и повышение авторитета страны на международной арене Налаживание сотрудничества не менее чем с 6 международными организациями в сфере правосудия и судейского самоуправления (получение статуса члена или наблюдателя) Заключение международных договоров не менее чем с 10 государствами в сфере исполнения судебных поручений, признания и приведения в исполнение судебных решений

ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Указу Президента Республики Узбекистан от 14 августа 2026 года № УП-160

Изменения и дополнения, вносимые в некоторые указы Президента Республики Узбекистан

1. В Указе Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034 «О дополнительных мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности судов и повышению эффективности правосудия»:

(a) абзац третий пункта 9 изложить в следующей редакции:

«Типовую структуру судов общей юрисдикции Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента, а также типовую структуру межрегиональных судов и их юрисдикцию согласно приложениям № № 2, 2 1 — 2 4 »;

(б) приложения № № 1 и 2 изложить в следующей редакции:

«ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

Верховного суда Республики Узбекистан

Советник председателя Председатель Секретариат председателя (главный консультант, старший консультант) 2 Первый заместитель председателя — председатель судебной коллегии Заместитель председателя — председатель судебной коллегии Заместитель председателя — председатель судебной коллегии Заместитель председателя — председатель судебной коллегии Секретарь Пленума Служба комплаенс контроля 18 Отдел внутреннего аудита 1 Судебная коллегия по административным делам 12 Судебная коллегия по гражданским делам 20 Судебная коллегия по уголовным делам 22 Судебная коллегия по экономическим делам 14 Департамент по обеспечению деятельности судов при Верховном суде и его территориальные отделы Секретариат коллегии 6 Секретариат коллегии 12 Секретариат коллегии 15 Секретариат коллегии 7 Исполнительный аппарат Руководитель аппарата Департамент анализа законодательства в сфере правосудия 15 Департамент цифровых технологий и искусственного интеллекта 27 Центр по взаимодействию с общественностью 6 Секретариат Пленума и Президиума 2 Управление анализа судебной практики 6 Первый отдел 1 Управление по работе с обращениями 14 Организационно-контрольное управление 10 Объединенная редакция «Бюллетеня Верховного суда Республики Узбекистан» и газеты «Куч адолатда» Управление международно-правового сотрудничества 5 Управление делами 10 Управление человеческих ресурсов 7 Канцелярия 5 Редакция журнала «Одил судлов» («Правосудие»)

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

судов общей юрисдикции Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента

Главный консультант по связям с общественностью и средствами массовой информации 1 Председатель Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по гражданским делам Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по уголовным делам Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по экономическим делам Судебная коллегия по гражданским делам 5 — 16 Судебная коллегия по уголовным делам 6 — 18 Судебная коллегия по экономическим делам 5 — 10 Старший помощник судьи 6 — 17 Старший помощник судьи 7 — 19 Старший помощник судьи 6 — 11 Отдел мониторинга исполнения судебных актов 0 — 2 Секретарь квалификационной коллегии 1 Канцелярия 3 Отдел системного анализа судебной статистики 1 — 3 Архив 3 Отдел информационно-коммуникационных технологий 1-2 Отдел кадров 1 Первый отдел 1 Старший специалист 0-1

(в) дополнить приложениями №№ 2 1 — 2 4 следующего содержания:

«ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

межрегиональных судов

Главный консультант по связям с общественностью и средствами массовой информации 1 Председатель Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по гражданским делам Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по уголовным делам Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по экономическим делам Судебная коллегия по гражданским делам 6 — 9 Судебная коллегия по уголовным делам 6 — 9 Судебная коллегия по экономическим делам 4-5 Старший помощник судьи 7 — 10 Старший помощник судьи 7 — 10 Старший помощник судьи 5-6 Отдел информационно-коммуникационных технологий 1 Канцелярия 1

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

юрисдикции межрегиональных судов

Наименование судов Прикрепленные регионы Межрегиональный суд Республики Каракалпакстан Республики Каракалпакстан Хорезмская область Кашкадарьинский межрегиональный суд Кашкадарьинская область Бухарская область Сурхандарьинская область Самаркандский межрегиональный суд Самаркандская область Навоийская область Джизакская область Ташкентский межрегиональный суд город Ташкент Ташкентская область Сырдарьинская область Ферганский межрегиональный суд Ферганская область Андижанская область Наманганская область

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

межрегиональных административных судов

Председатель Главный консультант по связям с общественностью и средствами массовой информации 1 Заместитель председателя — председатель судебной коллегии по административным делам 1 Канцелярия 1 Судебная коллегия по административным делам 4 — 9 Старший помощник судьи 5 — 10

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 4 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

юрисдикции межрегиональных административных судов

Наименование судов Прикрепленные регионы Межрегиональный административный суд Республики Каракалпакстан Республики Каракалпакстан Хорезмская область Кашкадарьинский межрегиональный административный суд Кашкадарьинская область Бухарская область Сурхандарьинская область Самаркандский межрегиональный административный суд Самаркандская область Навоийская область Джизакская область Ташкентский межрегиональный административный суд город Ташкент Ташкентская область Сырдарьинская область Ферганский межрегиональный административный суд Ферганская область Андижанская область Наманганская область »;

(г) приложения № № 3 , 4 , 6 , 7 , 8 и 9 изложить в следующей редакции:

«ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

административных судов Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента

Председатель Канцелярия 1 Заместитель председателя 0-1 Отдел информационно-коммуникационных технологий 1 Архив 1 Судья 4 — 7 Отдел системного анализа судебной статистики 1 Старший помощник судьи 5 — 9 Отдел мониторинга исполнения судебных актов 1

ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

Военного суда Республики Узбекистан

Председатель Заместитель председателя 1 Начальник первого отдела 1 Судья 5 Заведующий канцелярией 1 Старший помощник судьи 7 Секретарь квалификационной коллегии 1 Заведующий архивом 1

ПРИЛОЖЕНИЕ № 6 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

районных, городских судов по уголовным делам

Председатель Заместитель председателя 0-1 Заведующий канцелярией 1 Судья 1 — 10 Заведующий архивом 0-1 Помощник судьи 2 — 11

ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

межрайонных, районных, городских судов по гражданским делам

Председатель Заместитель председателя 0-1 Заведующий канцелярией 1 Судья 0 — 12 Заведующий архивом 0-1 Помощник судьи 1 — 14

ПРИЛОЖЕНИЕ № 8 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

межрайонных административных судов

Председатель Заместитель председателя 0-1 Заведующий канцелярией 1 Судья 2 — 9 Заведующий архивом 1 Помощник судьи 3 — 11

ПРИЛОЖЕНИЕ № 9 к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 июля 2020 года № УП-6034

межрайонных экономических судов

Председатель Заместитель председателя 0 — 2 Заведующий канцелярией 1 Судья 5 — 25 Заведующий архивом 1 Помощник судьи 6 — 28

2. В приложении № 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 13 января 2021 года № УП-6134 «О мерах по коренному совершенствованию системы финансирования деятельности судебных органов»:

(а) позиции «Руководитель пресс-службы», «Руководитель аппарата суда, директор Департамента» и «Начальник управления, заместитель директора Департамента, главный бухгалтер, советник председателя» изложить в следующей редакции:

« Руководитель аппарата суда, Руководитель пресс-службы 19 17,276 Начальник Департамента, советник председателя, Начальник службы комплаенс-контроля 18 — 3% Начальник управления, заместитель начальника Департамента 17 9,965 »;

(б) позицию «Начальник отдела, начальник секретариата Пленума и Президиума Верховного суда, начальник секретариата квалификационной коллегии» изложить в следующей редакции:

« Начальник отдела, начальник секретариата 16 6,490 »;

(в) позицию «Главный консультант, главный специалист» изложить в следующей редакции:

« Главный консультант, главный специалист, главный инспектор (инспектор), главный юрисконсульт 14 5,810 ».

3. Абзац пятый пункта 8 Указа Президента Республики Узбекистан от 15 ноября 2022 года № УП-247 «О мерах по повышению эффективности деятельности Администрации Президента Республики Узбекистан по реализации Стратегии развития Нового Узбекистана» исключить.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

14 августа 2026 г.,

№ УП-160

(Национальная база данных законодательства, 15.08.2026 г., № 06/26/160/0845)

lex.uz