UzbekAI

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ҚОНУНИ

Болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 23 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2026 йил 9 июлда маъқулланган

Кейинги йилларда мамлакатимизда болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган бир қатор ишлар амалга оширилди.

Хусусан, янги таҳрирда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Конституциясида боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш ҳамда ҳимоя қилиш, унинг жисмоний, ақлий ва маданий жиҳатдан тўлақонли ривожланиши учун энг яхши шарт-шароитларни яратиш давлатнинг мажбурияти сифатида белгиланди.

Мазкур устувор тамойилни амалда рўёбга чиқариш, болаларнинг, шу жумладан етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг давлат томонидан ижтимоий ҳимоя қилинишини янада такомиллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш зарурияти юзага келди.

Ушбу Қонун билан айрим қонун ҳужжатларига давлат томонидан етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ижтимоий ҳимоясини янада кучайтиришга, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг ҳамда унинг ҳудудий бўлинмаларининг етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш, уларнинг ҳисобини юритиш ҳамда уларни муқобил жойлаштириш борасидаги ваколатларини белгилашга қаратилган қўшимча ва ўзгартиришлар киритилмоқда.

Мазкур Қонун етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини самарали ҳимоя қилишга, уларнинг оила муҳитида тарбияланиши учун зарур шарт-шароитларни яратишга, уларни муқобил жойлаштириш шаклларида олган фуқароларни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштиришга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2013-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 2, 5-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 12, 269-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 11, 23-моддалар, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 12, 418-модда; 2006 йил, № 6, 261-модда; 2007 йил, № 4, 166-модда, № 6, 248, 249-моддалар, № 9, 422-модда, № 12, 594, 595, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 177, 187-моддалар, № 9, 482, 484, 487-моддалар, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 4, 136-модда, № 9, 335-модда, № 12, 469, 470-моддалар; 2010 йил, № 6, 231-модда, № 9, 334, 336, 337, 342-моддалар, № 12, 477-модда; 2011 йил, № 4, 103, 104-моддалар, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2012 йил, № 1, 3-модда, № 9/2, 244-модда, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 385-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 6, 300-модда, № 9, 506, 510-моддалар, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 5-моддалар, № 4, 218, 224-моддалар, № 7, 430, 431-моддалар, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161-модда, № 5, 259, 267-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469-модда, № 9, 589, 592-моддалар, № 10, 671-модда, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 881, 891-моддалар; 2020 йил, № 3, 204-модда, № 5, 296-модда, № 12, 689-модда; 2021 йил, № 1, 5, 11, 13, 14-моддалар, № 2, 142, 144-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 973-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 2, 81-модда, № 3, 216-модда, № 4, 337-модда, № 6, 575-модда; 2023 йил, № 3, 184, 185-моддалар, № 4, 265, 269-моддалар, № 5, 319-модда, № 9, 713-модда; 2024 йил, № 1, 8-модда, № 2, 115-модда, № 9, 964-модда, № 10, 1070, 1073, 1077, 1083-моддалар, № 12, 1280, 1286, 1292-моддалар; 2025 йил, № 1, 8-модда, № 2, 196, 201-моддалар, № 3, 376-модда, № 6, 727-модда, № 8, 968, 969-моддалар, № 9, 1042-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 19-модданинг ўн иккинчи қисми «бундан ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларнинг жиноятлари тўғрисидаги ишлар кўрилаётган ҳоллар мустасно» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 60-модданинг иккинчи қисмидаги «ҳомийлик қилувчи муассасалар ва ташкилотларнинг» деган сўзлар «васийлик ёки ҳомийлик қилувчи муассасалар ва ташкилотларнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

3) 218-модданинг биринчи қисмидаги «ҳомийлигига топшириши» деган сўзлар «васийлигига ёки ҳомийлигига топшириши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

4) 531-модданинг ўн биринчи қисмидаги «ҳомийлигига бериш тўғрисида қарор қабул қилинган бўлса, суд бу ҳақда болалар турган жойдаги васийлик органига» деган сўзлар «васийлигига ёки ҳомийлигига бериш тўғрисида қарор қабул қилинган бўлса, суд бу ҳақда болалар турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2015-ХII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 3, 6-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 9, 193-модда, № 12, 269-модда; 1996 йил, № 5-6, 69-модда, № 9, 144-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 4-5, 126-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 3, 38-модда, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда, № 12, 413, 417, 418-моддалар; 2006 йил, № 6, 261-модда, № 9, 498-модда, № 10, 536-модда, № 12, 656, 659-моддалар; 2007 йил, № 4, 158, 159, 164, 165-моддалар, № 9, 416, 421-моддалар, № 12, 596, 604, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 181, 189, 192-моддалар, № 9, 486, 488-моддалар, № 12, 640, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 9, 334, 335, 337-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-моддалар; 2010 йил, № 5, 175, 179-моддалар, № 6, 231-модда, № 9, 335, 339, 341-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 468, 473, 474-моддалар; 2011 йил, № 1, 1-модда, № 4, 104, 105-моддалар, № 9, 247, 252-моддалар, № 12/2, 365-модда; 2012 йил, № 4, 108-модда, № 9/1, 242-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 5, 130-модда, № 9, 244-модда, № 12, 341, 343-моддалар; 2015 йил, № 6, 228-модда, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 1, 2-модда, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар, № 4, 224-модда, № 7, 430, 431, 432-моддалар, № 10, 671, 673, 679-моддалар; 2019 йил, № 1, 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161, 165, 166-моддалар, № 5, 259, 261, 267, 268-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469, 471-моддалар, № 9, 591, 592-моддалар, № 10, 674, 676-моддалар, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 891-моддалар; 2020 йил, № 1, 4-модда, № 3, 203, 204-моддалар, № 7, 449-модда, № 9, 539, 540-моддалар, № 10, 593, 596-моддалар, № 11, 651-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-моддалар, № 2, 142-модда, № 3, 217-модда, № 4, 290, 293-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 802, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 966, 967, 968, 973-моддалар, № 11, 1066-модда; 2022 йил, № 1, 1, 2-моддалар, № 2, 80, 81-моддалар, № 3, 215, 216-моддалар, № 4, 337-модда, № 5, 464, 465, 466, 467-моддалар, № 8, 787-модда, № 10, 981, 984-моддалар, № 12, 1188-модда; 2023 йил, № 3, 184, 185, 188, 189-моддалар, № 4, 265, 266, 268-моддалар, № 5, 319, 320-моддалар, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-моддалар, № 8, 634-модда, № 10, 798-модда, № 11, 921, 923, 924-моддалар, № 12, 1004-модда; 2024 йил, № 1, 5, 7, 8, 9-моддалар, № 2, 102, 111, 115, 116-моддалар, № 3, 243, 245-моддалар, № 6, 530, 532-моддалар, № 7, 629-модда, № 8, 826, 829, 831-моддалар, № 9, 954, 964, 965-моддалар, № 10, 1070, 1071, 1073, 1077, 1078, 1083, 1084-моддалар, № 11, 1187, 1188, 1189-моддалар, № 12, 1279, 1280, 1282, 1286, 1287-моддалар; 2025 йил, № 1, 5, 8-моддалар, № 2, 187, 188, 196, 198, 201-моддалар, № 3, 368, 376-моддалар, № 4, 517, 521-моддалар, № 5, 643, 644-моддалар, № 6, 729-модда, № 7, 828, 829, 832-моддалар, № 8, 968, 971-моддалар, № 11, 1233, 1236, 1237-моддалар) қуйидаги ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин:

1) 47-модда :

номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«47-модда. Болаларни тарбиялаш, уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятларни бажармаслик, тарбия ва таълим бериш жараёнида уларга нисбатан зўравонлик содир этиш»;

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Таълим ташкилотида вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятлар ўз зиммасига юклатилган шахс томонидан тарбия ва таълим бериш жараёнида вояга етмаган болага нисбатан жисмоний зўравонлик содир этиш, шунингдек уни камситиш ёки хўрлаш каби ҳаракатларда ифодаланган тарзда таҳқирлаш, башарти жиноят аломатлари, шунингдек ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа ҳуқуқбузарликлар аломатлари мавжуд бўлмаса, —

базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан беш бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади»;

иккинчи — олтинчи қисмлари тегишинча учинчи — еттинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

учинчи қисмидаги «Худди шундай» деган сўзлар «Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

бешинчи қисмидаги «учинчи қисмида» деган сўзлар «тўртинчи қисмида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

еттинчи қисмидаги «бешинчи қисмида» деган сўзлар «олтинчи қисмида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 47 1 -модданинг :

номидаги «Ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган» деган сўзлар «Етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

диспозицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўғрисидаги маълумотларни шундай болалар турган муассаса раҳбари ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи мансабдор шахси томонидан васийлик ва ҳомийлик органига хабар қилмаслик, худди шунингдек улар томонидан етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар ҳақида атайин нотўғри маълумотлар бериш»;

3) 47 2 -модданинг номи ва диспозицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«47 2 -модда. Етим болаларни ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни муқобил жойлаштиришда қонунчилик талабларини бузиш

Етим болаларга ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга васийлик ва ҳомийлик белгилашда, уларни фарзандликка, тутинган (фостер) оилага беришда ёхуд уларга етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар учун муқобил жойлаштиришнинг бошқа шаклларини белгилашда қонунчилик талабларини бузиш»;

4) 245-модданинг биринчи қисмидаги «47-моддасининг иккинчи — олтинчи қисмларида» деган сўзлар «47-моддасининг иккинчи — еттинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

5) 247-модданинг матнидаги «47-моддасининг биринчи ва бешинчи қисмларида» деган сўзлар «47-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

6) 248-модда тўртинчи қисмининг тўртинчи хатбошисидаги «47-моддаси учинчи ва тўртинчи қисмларида» деган сўзлар «47-моддаси тўртинчи ва бешинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 26 декабрда қабул қилинган «Нотариат тўғрисида»ги 343-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 2, 42-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда; 2006 йил, № 9, 498-модда; 2007 йил, № 12, 608-модда; 2009 йил, № 9, 337-модда; 2010 йил, № 9, 335-модда; 2012 йил, № 4, 105-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 4, 224-модда, № 7, 431-модда, № 10, 673-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда; 2020 йил, № 1, 3-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 5, 464-модда; 2024 йил, № 10, 1076-модда, № 12, 1286-модда; 2025 йил, № 10, 1153-модда) қуйидаги қўшимчалар киритилсин:

1) 6-модда тўртинчи қисмининг олтинчи хатбошиси «васийликдаги шахснинг мол-мулкини тақсимлашга доир битимлар ҳамда унинг тақдирини ҳал қилишга қаратилган бошқа битимлар ҳақидаги» деган сўзлардан кейин «болани фарзандликка бериш (олиш), болани васийликка ёки ҳомийликка бериш ҳақидаги аризада имзонинг ҳақиқийлиги шаҳодатланганлиги тўғрисидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 18-модда биринчи қисмининг ўн учинчи хатбошиси «васийликдаги шахснинг мол-мулкини тақсимлашга доир битимлар ҳамда унинг тақдирини ҳал қилишга қаратилган бошқа битимлар ҳақидаги» деган сўзлардан кейин «болани фарзандликка бериш (олиш), болани васийликка ёки ҳомийликка бериш ҳақидаги аризада имзонинг ҳақиқийлиги шаҳодатланганлиги тўғрисидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

4-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 25 апрелда қабул қилинган 409-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 6, 175-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 6, 248-модда, № 9, 422-модда, № 12, 595-модда; 2008 йил, № 4, 187-модда, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 4, 136-модда, № 12, 470-модда; 2010 йил, № 9, 334-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 10, 605-модда; 2019 йил, № 3, 165-модда, № 5, 267-модда, № 8, 469-модда, № 9, 588, 592-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 6, 337-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 2, 104-модда, № 3, 187-модда, № 4, 269-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда, № 8, 818, 823, 828-моддалар, № 12, 1285-модда) 132-моддасининг учинчи қисмидаги «ҳомийлик ва васийлик органининг» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

5-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган 607-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Оила кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, 5-6-сонга илова; 2003 йил, № 1, 8-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 4, 157-модда; 2008 йил, № 4, 189-модда; 2009 йил, № 9, 328-модда; 2010 йил, № 9, 334, 335-моддалар; 2011 йил, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4-моддалар, № 4, 224-модда; 2019 йил, № 8, 469-модда, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 199-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 970-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 4, 265-модда, № 5, 316-модда; 2024 йил, № 2, 105-модда; 2025 йил, № 4, 515-модда, № 10, 1153-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 5-модданинг матнидаги «ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни» деган сўзлар «етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 105-модданинг :

номидаги «ёки алимент тўлашдан озод қилиш» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

иккинчи қисмидаги «ёки уни алимент тўлашдан озод қилиш» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

учинчи қисмидаги «ёки уни тўлашдан озод қилиш» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

3) 106-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«106-модда. Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга таъминот бериш

Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга таъминот бериш, уларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш давлат томонидан тўлиқ амалга оширилади»;

4) 146-модда қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Давлат ёки нодавлат муассасаларининг тўлиқ таъминотида бўлган вояга етмаган болага алимент тўлаши шарт бўлган отани ёки онани алимент тўлашдан озод қилишга йўл қўйилмайди»;

5) VI бўлимнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«VI БЎЛИМ. ЕТИМ БОЛАЛАРНИ ВА ОТА-ОНА ҚАРАМОҒИДАН МАҲРУМ БЎЛГАН БОЛАЛАРНИ МУҚОБИЛ ЖОЙЛАШТИРИШ ШАКЛЛАРИ»;

6) 19-бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«19-боб. Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш ва муқобил жойлаштириш»;

7) 148-модданинг :

номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«148-модда. Етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш»;

матни «тарбия, даволаш» деган сўзлардан кейин «соғломлаштириш» деган сўз билан тўлдирилсин;

8) 149 ва 150-моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«149-модда. Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш ва ҳисобга олиш

Васийлик ва ҳомийлик органлари етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлайди, бундай болаларни ҳисобга олади ва етим қолишнинг ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлишнинг ҳар бир ҳолатига қараб, болаларни муқобил жойлаштириш шаклларини танлайди, шунингдек бундан буён уларга таъминот бериш, уларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш шарт-шароитларини назорат қилиб боради.

Васийлик ва ҳомийлик органидан ташқари бошқа юридик ва жисмоний шахсларнинг етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш ва муқобил жойлаштириш бўйича фаолият юритишига йўл қўйилмайди.

Ташкилотларнинг (ички ишлар органларининг, судларнинг, фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органларининг, соғлиқни сақлаш муассасаларининг, таълим ташкилотларининг ва бошқа муассасаларнинг), фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг мансабдор шахслари, нотариуслар ва бошқа фуқаролар болалар етим қолганлигидан ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлганлигидан хабардор бўлгач, йигирма тўрт соат ичида бу ҳақда болалар ҳақиқатда турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органларига хабар бериши шарт. Васийлик ва ҳомийлик органи бундай маълумотларни олган кундан эътиборан уч иш куни ичида боланинг турмуш шароитини текшириб чиқиши (бирламчи баҳолаш) ва бунда боланинг етим қолганлиги ёхуд ота-она ёки қариндошлари қарамоғидан маҳрум бўлганлиги аниқланса, уни муқобил жойлаштириш масаласи ҳал бўлгунига қадар боланинг ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаши шарт.

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўғрисидаги маълумотларни васийлик ва ҳомийлик органига хабар қилмаганлик, шунингдек бундай болаларни муқобил жойлаштиришда қонунчилик талабларини бузганлик учун ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган муассасаларнинг раҳбарлари ва органларнинг мансабдор шахслари қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.

150-модда. Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни муқобил жойлаштириш

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар оилага (фарзандликка олиниши, васийлик, ҳомийлик белгиланиши ёки тутинган (фостер) оилага) берилиши, бундай имконият бўлмаганда эса, етим болалар ёхуд ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар учун мўлжалланган муассасаларга (тарбия, даволаш, соғломлаштириш, аҳолини ижтимоий ҳимоялаш муассасасига ва шунга ўхшаш бошқа муассасаларга) тарбияга берилиши лозим.

Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган оилага ёки муассасаларга тарбиялаш учун муқобил жойлаштириш масаласи ҳал бўлгунига қадар васийлик (ҳомийлик) мажбуриятларини бажариш вақтинча васийлик ва ҳомийлик органларининг зиммасига юклатилади»;

9) 152-модда :

биринчи қисми :

қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«васийлик ёки ҳомийлик мажбуриятларини бажаришдан четлаштирилган шахслар, шунингдек тутинган ота-оналар, агар болани тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисида улар билан тузилган шартнома уларнинг зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажаришдан бўйин товлаганлиги, ўз ҳуқуқларини суиистеъмол қилганлиги, тарбиясидаги болалар билан шафқатсиз муносабатда бўлганлиги, сурункали алкоголизмга ёки гиёҳвандликка мубтало бўлганлиги оқибатида бекор қилинган бўлса»;

тўртинчи — тўққизинчи хатбошилари тегишинча бешинчи — ўнинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

саккизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошисида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи хатбошисида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўққизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи ва саккизинчи хатбошиларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни фарзандликка олиш истагини билдирган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда махсус ўқув курсини тамомлаганлик тўғрисидаги сертификатга эга бўлиши керак»;

иккинчи қисми учинчи қисм деб ҳисоблансин;

10) 161-модданинг матнидаги «маъмуриятининг» деган сўз «жойлашган ҳудуддаги васийлик ва ҳомийлик органининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

11) 174-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ва ҳомийлик вояга етмаганларга нисбатан «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори билан, вояга етганларга нисбатан эса туман, шаҳар ҳокимининг қарори билан белгиланади»;

12) 22-бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«22-боб. Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш»;

13) 194 ва 195-моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«194-модда. Тутинган (фостер) оилага бериладиган болалар

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган вояга етмаган болалар, шу жумладан тарбия, даволаш ва соғломлаштириш муассасаларидаги, шунингдек аҳолини ижтимоий ҳимоялаш муассасаларидаги ҳамда шунга ўхшаш бошқа муассасалардаги болалар тутинган (фостер) оилага берилади.

Тутинган (фостер) оила оилага тарбияга бериш (патронат) шаклида ҳамда болаларга оилага яқин муҳитда ғамхўрлик кўрсатишнинг қонунчиликда белгиланган бошқа шаклларида ташкил этилади.

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар оилага тарбияга (патронат) фақат уларнинг қариндошларига берилади.

Болаларни тутинган (фостер) оилага олишни истаган шахс васийлик ва ҳомийлик органлари билан келишилган ҳолда болаларни олдиндан танлаб олади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Болаларни тутинган (фостер) оилага бериш уларнинг хоҳишини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади. Ўн ёшга тўлган болаларни уларнинг розилиги билан тутинган (фостер) оилага бериш мумкин.

Болаларни тутинган (фостер) оилага бериш тартиби ва шартлари қонунчилик билан белгиланади.

195-модда. Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартнома

Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартнома васийлик ва ҳомийлик органлари билан тутинган ота-она ўртасида тузилади.

Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартномада болаларни таъминлаш, тарбиялаш ва уларга таълим бериш, тарбияга олган тутинган ота-онанинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, васийлик ва ҳомийлик органларининг болаларни тарбияга олган оилага нисбатан мажбуриятлари, шунингдек бундай шартномани бекор қилиш асослари ва оқибатлари кўрсатилиши керак.

Шартнома тузилишидан олдин болани тарбияга олаётган шахснинг турмуш шарт-шароитлари ва оила аъзоларининг соғлиғи текширилади.

Болаларни оилага тарбияга (патронат) олган шахсларга оилага тарбияга олинган боланинг таъминоти учун ҳар ойда нафақа, шунингдек кийим-бош ва пойабзал олиш учун ҳар йили бир марталик тўлов қонунчиликда белгиланган миқдорда тўлаб борилади.

Болаларга оилага яқин муҳитда ғамхўрлик кўрсатишнинг бошқа шаклида ҳар бир тарбияланувчининг яшаш харажатлари ҳамда парвариш қилиниши учун тутинган ота-онага тўланадиган маблағлар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тўланади»;

14) 196-модданинг :

номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«196-модда. Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартномани бекор қилиш»;

биринчи қисмидаги «Болаларни тарбияга олиш тўғрисидаги келишув» деган сўзлар «Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартнома» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «Болаларни оилага тарбияга олиш тўғрисидаги келишувни» деган сўзлар «Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартномани» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

15) 197-модданинг :

номидаги «Оилага тарбияга» деган сўзлар «Тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

биринчи қисмидаги «Оилага тарбияга» деган сўзлар «Тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «Оилага тарбияга» деган сўзлар «Тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

16) 198-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Вояга етган ҳар икки жинсдаги шахслар тутинган ота-она бўлиши мумкин, бундан ушбу Кодекс 152-моддаси биринчи қисмининг иккинчи — ўнинчи хатбошиларида назарда тутилган шахслар мустасно.

Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга тутинган ота-она бўлиш истагини билдирган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда махсус ўқув курсини тамомлаганлик тўғрисидаги сертификатга эга бўлиши керак.

Тутинган ота-оналарни танлаш васийлик ва ҳомийлик органлари томонидан амалга оширилади.

Тутинган ота-она тарбияга олинган болага нисбатан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга бўлади»;

17) 199-модданинг :

номидаги «тарбияга» деган сўз «тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

матнидаги «тарбияга» деган сўз «тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 200-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«200-модда. Тутинган (фостер) оилага берилган болаларнинг турмуш шароитларини ва уларнинг тарбияланишини кузатиб бориш ҳамда мониторинг қилиш

Васийлик ва ҳомийлик органлари тутинган (фостер) оилага берилган болаларнинг турмуш шароитларини ва уларнинг тарбияланишини кузатиб боради ҳамда мониторинг қилади»;

19) 227-модданинг тўртинчи қисми «васийлик ва ҳомийлик органлари» деган сўзлардан кейин «иштирокида суд» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

20) 237-модданинг тўртинчи қисмидаги «Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

6-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 24 декабрда қабул қилинган 713-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Уй-жой кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 1, 4-модда; 2001 йил, № 5, 89-модда; 2004 йил, № 5, 90-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 6, 260-модда; 2007 йил, № 1, 3-модда, № 4, 156-модда; 2008 йил, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 12, 470-модда; 2011 йил, № 12/2, 365-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда, № 10, 673, 676-моддалар; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 4, 199-модда, № 11, 792-модда; 2020 йил, № 9, 539-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 973-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда; 2024 йил, № 8, 830, 831-моддалар; 2025 йил, № 2, 188-модда, № 3, 370-модда, № 4, 515-модда) 108-моддасининг номи ва биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«108-модда. Васийликка ёки ҳомийликка олинган шахснинг турар жойини алмаштириш

Васийликка ёки ҳомийликка олинган шахснинг фойдаланишида ёхуд мулкида бўлган турар жойни алмаштириш учун тегишли васийлик ва ҳомийлик органининг розилиги талаб қилинади».

7-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2001 йил 29 августда қабул қилинган «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги 258-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 йил, № 9-10, 169-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 8, 367-модда, № 12, 598-модда; 2008 йил, № 4, 184, 187-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда; 2010 йил, № 9, 337, 340-моддалар; 2012 йил, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар; 2019 йил, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда, № 7, 389-модда, № 8, 469-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар; 2022 йил, № 4, 337-модда, № 6, 570-модда; 2023 йил, № 4, 269-модда; 2024 йил, № 2, 111-модда, № 8, 827-модда, № 10, 1073-модда; 2025 йил, № 4, 522-модда, № 6, 729-модда, № 8, 970-модда, № 10, 1153-модда) 36-моддаси биринчи қисмининг 1-бандидаги «ҳомийлик ва васийлик органлари» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

8-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 7 январда қабул қилинган «Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги ЎРҚ-139-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 1, 1-модда; 2009 йил, № 12, 471-модда; 2016 йил, № 12, 383-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 7, 431-модда; 2019 йил, № 12, 881-модда; 2020 йил, № 3, 199-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 3, 185-модда, № 4, 265-модда; 2024 йил, № 9, 958-модда; 2025 йил, № 2, 198-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 3-модданинг тўртинчи хатбошиси «шунингдек «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 24-модда :

олтинчи қисмининг тўртинчи хатбошисидаги «оилага тарбияга олиш (патронат)» деган сўзлар «тутинган (фостер) оилага олиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги саккизинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга ғамхўрлик кўрсатиш ҳамда уларни тарбиялаш хизматига нодавлат ташкилотлар давлат ижтимоий буюртмаси, аутсорсинг ёки бошқа турдаги шартномалар асосида жалб этилиши мумкин»;

саккизинчи қисми тўққизинчи қисм деб ҳисоблансин;

3) 29-модданинг учинчи қисмидаги «Тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «Психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

9-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 17 апрелда қабул қилинган «Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида»ги ЎРҚ-154-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 17 августда қабул қилинган ЎРҚ-633-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 8, 490-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 6, 575-модда) 31-моддасига қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

биринчи қисмдаги «ҳомийлик ҳамда васийлик органининг» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмдаги «ҳомийлик ҳамда васийлик органи» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органи» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

10-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 2 январда қабул қилинган «Васийлик ва ҳомийлик тўғрисида»ги ЎРҚ-364-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 1, 1-модда; 2016 йил, № 12, 383-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 7, 431-модда; 2020 йил, № 1, 3-модда, № 9, 539-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 970-модда; 2023 йил, № 4, 265-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 3-модданинг :

иккинчи хатбошисидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

учинчи хатбошисидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 7-модда :

биринчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисидаги «туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи қисми «Ўзбекистон Республикасидан ташқарида яшайдиган» деган сўзлардан кейин «етим қолган ёки» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

бешинчи қисмидаги «жойлаштириш бўйича» деган сўзлар «муқобил жойлаштириш бўйича» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

3) қуйидаги мазмундаги 8 1 -модда билан тўлдирилсин:

«8 1 -модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ўз ваколатлари доирасида:

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этади;

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқади ҳамда уларни амалга оширишда иштирок этади;

болаларни оилада тарбиялаш шаклининг устуворлигини таъминлайди;

васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлайди;

васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган болаларга муносиб турмуш ва таъминот шароитларини таъминлайди;

оила ва болаларни қўллаб-қувватлаш муассасалари тармоқларини, хизматларини, васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларга ҳамда уларнинг оилаларига маслаҳат ёрдами, ҳуқуқий, ижтимоий, психологик ёрдам ва хизматлар кўрсатиш марказларини ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар кўради;

ахборот тизимини юритади;

ижтимоий ҳимояга муҳтож болаларни ва уларнинг оилаларини қўллаб-қувватлаш масалаларини ҳал этади;

етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга ғамхўрлик қилаётган шахсларни рағбатлантириш механизмларини яратади ҳамда такомиллаштиради;

муқобил жойлаштириш шаклларига берилган болаларнинг турмуш шароитларини ва уларнинг тарбияланишини мониторинг қилади;

васийлик ва ҳомийлик соҳасида халқаро ҳамкорликни белгиланган тартибда амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин»;

4) 9-модда :

номидаги «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг ҳамда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

биринчи қисмининг :

биринчи хатбошисидаги «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

тўртинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;

бешинчи — ўнинчи хатбошилари тегишинча тўртинчи — тўққизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

саккизинчи хатбошисидаги «оила ва болаларни қўллаб-қувватлаш муассасалари тармоқларини, хизматларини» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

иккинчи қисмидаги «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

5) 10-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«10-модда. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида:

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги давлат дастурларини амалга оширишда иштирок этади;

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади, уларни маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритади ҳамда амалга оширади, бундан васийлик ва ҳомийлик соҳасининг вояга етмаганларга доир қисми мустасно;

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги вазифаларни бажарувчи туман, шаҳар тиббиёт бирлашмалари фаолиятини назорат қилишни ҳамда мувофиқлаштириб боришни амалга оширади;

васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларнинг, шунингдек васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга доир тадбирларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;

ахборот тизимини юритади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Туманлар, шаҳарлар ҳокимлари васийликни ёки ҳомийликни белгилаш ва тугатиш бўйича, шунингдек васийларни ёки ҳомийларни ўз мажбуриятларини бажаришдан озод этиш ёхуд четлаштириш тўғрисида қарорлар қабул қилади, бундан вояга етмаганларга нисбатан васийлик ва ҳомийликка оид қарорлар мустасно»;

6) 12-модданинг :

номидаги «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларининг» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказларининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

биринчи қисми :

биринчи хатбошисидаги «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи хатбошисидаги «жойлаштирилганлиги» деган сўз «муқобил жойлаштирилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўққизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«етим болаларга ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга нисбатан васийлик ёки ҳомийлик белгиланиши зарурлигини аниқлаб, васий ёки ҳомий этиб тайинлаш тўғрисида қарор қабул қилади»;

ўн иккинчи хатбошисидаги «жойлаштиришни» деган сўз «муқобил жойлаштиришни» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

ўн учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;

ўн тўртинчи — йигирманчи хатбошилари тегишинча ўн учинчи — ўн тўққизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

қуйидаги мазмундаги йигирманчи — йигирма олтинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ижтимоий ҳолати ва турмуш шароитларини баҳолашдан ўтказади ҳамда баҳолаш натижалари асосида болаларнинг ижтимоий мақомини белгилайди;

етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг қонуний вакили сифатида ҳар қандай жисмоний ва юридик шахслар билан бўлган муносабатларда, шу жумладан судда муқобил жойлаштириш шакллари бўйича тарбияга олинган (бундан фарзандликка олинган болалар мустасно) болаларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилади, уларнинг номидан ҳамда уларнинг энг устун манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилади;

етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни муқобил жойлаштириш шакллари бўйича тарбияга олган шахслар, ташкилотлар томонидан болаларга ғамхўрлик кўрсатилишининг, тарбия берилишининг ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа хизматлар кўрсатилишининг мониторингини олиб боради;

етим болаларнинг, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг моддий таъминот олиш ҳуқуқларини таъминлашда алимент тўловларини, боланинг соғлиғини тиклаш ва реабилитацияси учун қўшимча харажатларни ота-онадан ёки ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахслардан бола фойдасига ундириш бўйича судга ариза (даъво аризаси) киритади;

боланинг ота-онасини бедарак йўқолган деб топиш ва (ёки) вафот этган деб эълон қилиш бўйича судга ариза киритади;

етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга мерос асосида ёки мол-мулкка эгалик қилишнинг бошқа шакллари асосида тегишли бўлган, давлат рўйхатидан ўтказилган кўчар ва кўчмас мол-мулк улар вояга етгунига қадар бошқа шахсларга берилишининг олдини олиш чораларини кўради;

етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича ўз вазифаларини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни, ҳужжатларни ҳамда уларнинг кўчирма нусхаларини барча давлат органлари, ташкилотлар ва муассасалардан сўров асосида бепул олади»;

иккинчи қисмидаги «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

7) 15-модданинг :

биринчи қисмидаги «жойлаштирилганлиги» деган сўз «муқобил жойлаштирилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахснинг яшаш жойи ва унинг мулкий аҳволи ўзгарган тақдирда, «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари уч иш куни ичида ахборот тизимига тегишли ўзгартиришларни киритиши шарт. Туман, шаҳар тиббиёт бирлашмалари мазкур ўзгартиришлар тўғрисида етти иш куни ичида туман (шаҳар) ҳокимликларини хабардор этиши ҳамда унинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдини мазкур шахснинг янги яшаш жойидаги туман, шаҳар тиббиёт бирлашмасига юбориши шарт. Бунда шахсий ҳужжатлар йиғмажилдининг кўчирма нусхаси туман, шаҳар тиббиёт бирлашмасининг архивида қолиши шарт»;

8) 16-модданинг :

биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахслар аниқланганда, суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари, таълим ташкилотлари ва соғлиқни сақлаш муассасалари, нотариуслар, шунингдек фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари мазкур шахслар аниқланган кундан эътиборан йигирма тўрт соат ичида улар ҳақидаги маълумотларни ахборот тизими орқали ёки ёзма шаклда болалар ҳақиқатда турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органларига юборади»;

иккинчи қисми «қонунчиликда белгиланган тартибда текширувдан» деган сўзлардан кейин «(бирламчи баҳолашдан)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

9) 17-модда биринчи қисмининг :

иккинчи хатбошисидаги «туман (шаҳар) ҳокимлигининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбасига» деган сўзлар «туман (шаҳар) ҳокимлигига ҳамда «Инсон» ижтимоий хизматлар марказига (вояга етмаганларга оид қисми бўйича)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи хатбошиси «тасдиқловчи ҳужжатларни» деган сўзлардан кейин «ёхуд мазкур ҳужжатлар тўғрисидаги маълумотларни тегишли ахборот тизимларидан мустақил равишда» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

10) 18-модданинг биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ахборот тизимини тегишлилиги бўйича туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари ҳамда «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари юритади.

Ахборот тизимига ушбу Қонун 16-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган органлар ва шахслар, шунингдек васийлик ва ҳомийлик органларидан келиб тушадиган васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахслар тўғрисидаги, шу жумладан уларнинг муқобил жойлаштирилганлиги ҳамда давлат рўйхатидан ўтказилган кўчар ва кўчмас мол-мулки ҳақидаги маълумотлар киритилади»;

11) 19-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ва ҳомийлик вояга етмаганларга нисбатан «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори, вояга етганларга нисбатан эса туман, шаҳар ҳокимининг қарори билан белгиланади»;

12) 21-модданинг :

биринчи қисми «туман, шаҳар ҳокимининг» деган сўзлардан кейин «ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

учинчи қисми «Туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлардан кейин «ёхуд «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

13) 22-модданинг :

биринчи қисми :

қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«узрсиз сабабларга кўра ўз боласини туғуруқхонадан ёки бошқа даволаш муассасасидан, тарбия, соғломлаштириш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш муассасасидан ва шунга ўхшаш бошқа муассасалардан олишдан бош тортган ҳолда ўзининг ота-оналик мажбуриятларини бажармаган шахслар»;

бешинчи — тўққизинчи хатбошилари тегишинча олтинчи — ўнинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

саккизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошисида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи хатбошисида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўққизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи ва саккизинчи хатбошиларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

14) 23-модданинг тўртинчи қисмидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

15) 24-модданинг биринчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими қарори» деган сўзлар «туман, шаҳар ҳокимининг ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

16) 25-модданинг :

биринчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими қарори» деган сўзлар «туман, шаҳар ҳокимининг ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими қарорида» деган сўзлар «туман, шаҳар ҳокимининг ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарорида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

17) 26-модданинг :

биринчи қисмидаги «Туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

бешинчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

олтинчи қисмидаги «Туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 29-модданинг :

учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийни ёки ҳомийни ўз мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш тўғрисидаги қарор вояга етганларга нисбатан туман, шаҳар ҳокими томонидан васийлик ва ҳомийлик органининг илтимосномаси асосида, вояга етмаганларга нисбатан эса «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори томонидан қабул қилинади»;

тўртинчи қисмидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

19) 30-модданинг :

биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васий ёки ҳомий ўз мажбуриятларини бажармаган ёки лозим даражада бажармаган ёхуд ўз ҳуқуқларини суиистеъмол қилган ҳолларда, уларни ўз мажбуриятларини бажаришдан четлаштириш тўғрисидаги қарор вояга етганларга нисбатан туман, шаҳар ҳокими томонидан васийлик ва ҳомийлик органининг илтимосномаси асосида, вояга етмаганларга нисбатан эса «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори томонидан қабул қилинади»;

учинчи қисмидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

20) 32-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўз васийлигидаги ёки ҳомийлигидаги шахс билан бирга яшаётган васийнинг ёки ҳомийнинг яшаш жойини ўзгартириши, шунингдек васийнинг ёки ҳомийнинг, шу жумладан васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахснинг Ўзбекистон Республикасидан чиқиши васийлик ва ҳомийлик органининг ёзма рухсати ва ўн ёшга тўлган вояга етмаганнинг розилиги билан амалга оширилади»;

21) 36-модда :

бешинчи қисмининг иккинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Рўйхатнинг бир нусхаси васийга ёки ҳомийга топширилади, иккинчи нусхаси васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахснинг васийлик ва ҳомийлик органи томонидан юритиладиган шахсий ҳужжатлар йиғмажилдида сақланади, учинчи нусхаси эса, ахборот тизимига васийлик ёки ҳомийлик белгиланган вояга етганларга тегишли маълумотларни киритиш учун туман (шаҳар) ҳокимлигига юборилади, бундан вояга етмаган мол-мулкининг рўйхати мустасно»;

қуйидаги мазмундаги олтинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Вояга етмаган мол-мулкининг рўйхати икки нусхада тузилади ва бир нусхаси васийга ёки ҳомийга топширилади, иккинчи нусхаси эса ахборот тизимига киритилади»;

олтинчи , еттинчи ва саккизинчи қисмлари тегишинча еттинчи, саккизинчи ва тўққизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

22) 37-модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошиси «бундан вояга етмаганларнинг васийлари мустасно» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

23) 45-модданинг матни «Туман, шаҳар ҳокимининг» деган сўзлардан кейин «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

11-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 22 январда қабул қилинган ЎРҚ-460-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 1-илова, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда, № 5, 261-модда, № 9, 592-модда, № 10, 671-модда, № 11, 791, 792-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1, 3-моддалар, № 3, 198, 199-моддалар; 2021 йил, № 1, 8-модда, 4-сонга илова, № 8, 803-модда, № 9, 903-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 8, 787-модда; 2023 йил, № 4, 269-модда, № 12, 1007-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда, № 8, 827-модда, № 9, 964, 969-моддалар, № 11, 1191-модда, № 12, 1280, 1286-моддалар; 2025 йил, № 1, 8-модда, № 3, 373-модда, № 6, 729-модда, № 9, 1042-модда, № 10, 1153-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 42-модда :

қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола фойдасига ота-онадан ёки уларнинг биридан ундирилиши белгиланган алимент миқдорини камайтириш бўйича ишларда «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари жалб этилади»;

тўртинчи ва бешинчи қисмлари тегишинча бешинчи ва олтинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

2) 303-модданинг бешинчи қисмидаги «ушбу ҳал қилув қароридан кўчирма нусхасини» деган сўзлар «ушбу ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхасини тегишли васийлик ва ҳомийлик органига ҳамда» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

12-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 17 январда қабул қилинган ЎРҚ-517-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Консуллик устави (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 1, 6-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 3, 216-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда) 30-моддасининг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Консуллик муассасалари Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида яшаётган, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлган вояга етмаган шахслар, Ўзбекистон Республикасининг муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган фуқаролари устидан, шунингдек соғлиғининг ҳолатига кўра ўз ҳуқуқларини мустақил равишда амалга оширишга ҳамда ўз мажбуриятларини бажаришга қодир бўлмаган вояга етган Ўзбекистон Республикаси фуқароларига нисбатан васийлик ёки ҳомийлик белгилаш чораларини кўради.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида яшаётган етим қолган ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлган вояга етмаган Ўзбекистон Республикаси фуқаросини фарзандликка, васийликка ва ҳомийликка олишни хоҳлайдиган, консуллик округи ҳудудида доимий яшаётган Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, чет эл фуқароларининг ёки фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг илтимосига кўра консулликнинг мансабдор шахси уларни фарзандликка, васийликка ва ҳомийликка олишнинг Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартиби тўғрисида хабардор қилади.

Консулликнинг мансабдор шахси ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган фуқаролар ҳақида хабар беришни сўраб консуллик муассасаси жойлашган давлатнинг ваколатли органларига мурожаат қилади.

Ўзбекистон Республикасининг фуқароси консуллик округи ҳудудида етим ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлиб қолганлиги, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлганлиги, муомалага лаёқатсизлиги ёки муомала лаёқати чекланганлиги, шунингдек соғлиғининг ҳолатига кўра ўз ҳуқуқларини мустақил равишда амалга оширишга ҳамда ўз мажбуриятларини бажаришга қодир бўлмай қолганлиги ҳолатлари тўғрисидаги маълумотларни қабул қилиб олган ёхуд мазкур ҳолатлар ўзига маълум бўлиб қолган консулликнинг мансабдор шахси бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигини хабардор қилади, Ўзбекистон Республикасининг бундай фуқароси устидан васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига кўмаклашади ҳамда унинг мулкий ва шахсий номулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш чораларини кўради».

13-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 2 июлда қабул қилинган «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги ЎРҚ-547-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 7, 385-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2023 йил, № 11, 923-модда) 25-моддаси учинчи қисмининг ўн тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг шахсга доир маълумотларига ишлов берилаётганда, бу болалар муқобил жойлаштирилаётганда ҳамда васийлик ва ҳомийликни таъминлаш бўйича бошқа чора-тадбирлар амалга оширилаётганда».

14-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 16 декабрда қабул қилинган «Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида»ги ЎРҚ-595-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 12, 889-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 4, 290-модда, № 10, 968-модда; 2023 йил, № 3, 185-модда; 2024 йил, № 9, 958-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 33-модданинг иккинчи қисмидаги «Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мактабгача ва мактаб таълими бошқармалари ҳузуридаги тиббий-руҳий-педагогик комиссия» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда психологик-тиббий-педагогик комиссия» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 34-модда қуйидаги мазмундаги ўн иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан келишувга кўра, кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотида, инклюзив гуруҳларга эга мактабгача таълим ташкилотида ҳамда қўшма турдаги мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун гуруҳларни санитария-гигиена талаблари ҳисобга олиниб, мазкур гуруҳларни тўлдиришнинг энг кўп миқдори қисқартирилган ёки оширилган ҳолда ташкил этишга йўл қўйилади»;

3) 44-модда :

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Педагогик фаолиятни амалга ошириш жараёнида болаларга нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликка оид ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган шахслар бир йил муддат давомида мактабгача таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас»;

иккинчи ва учинчи қисмлари тегишинча учинчи ва тўртинчи қисмлар деб ҳисоблансин.

15-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 76-модда, № 3, 214, 216-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 463, 464, 467-моддалар, № 12, 1186-модда; 2023 йил, № 2, 103-модда, № 3, 186-модда, № 4, 265, 269-моддалар, № 6, 444, 445-моддалар, № 7, 538-модда, № 9, 710-модда; 2024 йил, № 1, 5, 6, 7-моддалар, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-моддалар, № 7, 628-модда, № 8, 819, 823, 831-моддалар, № 9, 958-модда, № 10, 1076, 1079-моддалар, № 11, 1191-модда, № 12, 1279, 1280, 1285-моддалар; 2025 йил, № 1, 4, 6-моддалар, № 2, 188, 189, 195, 197-моддалар, № 4, 520-модда, № 5, 648-модда, № 7, 828-модда, № 8, 968, 971-моддалар, № 10, 1153-модда, № 11, 1237-модда) қуйидаги қўшимчалар ва ўзгартириш киритилсин:

1) 8-модда биринчи қисми :

45-бандининг учинчи хатбошиси «болаларни ота-оналаридан уларни ота-оналик ҳуқуқларидан маҳрум этмасдан олиб қўйиш ҳақидаги» деган сўзлардан кейин «боланинг соғлиғини тиклаш ва реабилитация қилиш учун қўшимча харажатларни ота-онадан ёки ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахслардан бола фойдасига ундириш ҳақидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

қуйидаги мазмундаги 45 1 -банд билан тўлдирилсин:

«45 1 ) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг ҳудудий бўлинмалари — нафақа олувчилардан ортиқча (ноқонуний) тўланган нафақаларнинг суммаларини ундириш билан боғлиқ даъволар юзасидан»;

2) 15-модда :

қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Туғилган болага фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари томонидан туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномани расмийлаштириш чоғида ушбу бола отаси ёки онасининг яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтган манзилига рўйхатга қўйилаётганда, шунингдек етим бола ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола васийсининг (ҳомийсининг), тутинган ота-онасининг яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтган манзилига рўйхатга қўйилаётганда давлат божи ундирилмайди»;

тўртинчи — тўққизинчи қисмлари тегишинча бешинчи — ўнинчи қисмлар деб ҳисоблансин.

16-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 23 сентябрда қабул қилинган «Таълим тўғрисида»ги ЎРҚ-637-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 9, 538-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 2, 101-модда, № 9, 958, 964-моддалар, № 11, 1188-модда; 2025 йил, № 2, 188-модда, № 10, 1155-модда) 38-моддасининг учинчи қисмидаги «тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

17-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 майда қабул қилинган «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги ЎРҚ-690-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 5, 415-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда) 41-моддасига қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

биринчи қисмдаги «тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмдаги «Тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «Психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

18-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 29 июнда қабул қилинган «Ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги ЎРҚ-781-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 6, 576-модда; 2024 йил, № 8, 830-модда, № 10, 1072-модда) 25-моддасининг тўққизинчи қисмидаги «тутинган оилага» деган сўзлар «тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

19-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 1 февралда қабул қилинган «Педагогнинг мақоми тўғрисида»ги ЎРҚ-901-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2024 йил, № 2, 101-модда; 2025 йил, № 10, 1155-модда) 15-моддаси қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Педагогик фаолиятни амалга ошириш жараёнида вояга етмаганларга нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликка оид ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган шахсларнинг бир йил муддат давомида қуйидаги таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланишига йўл қўйилмайди:

мактабгача таълим ташкилотлари;

умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотлари;

профессионал таълим ташкилотлари;

болалар учун қўшимча таълим ташкилотлари»;

иккинчи , учинчи ва тўртинчи қисмлар тегишинча учинчи, тўртинчи ва бешинчи қисмлар деб ҳисоблансин.

20-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

21-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

22-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 11 сентябрь,

ЎРҚ-1174-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 12.09.2026 й., 03/26/1174/0920-сон)

lex.uz

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI

Bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 23-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2026-yil 9-iyulda maʼqullangan

Keyingi yillarda mamlakatimizda bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimini takomillashtirishga qaratilgan bir qator ishlar amalga oshirildi.

Xususan, yangi tahrirda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida bolaning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash hamda himoya qilish, uning jismoniy, aqliy va madaniy jihatdan toʻlaqonli rivojlanishi uchun eng yaxshi shart-sharoitlarni yaratish davlatning majburiyati sifatida belgilandi.

Mazkur ustuvor tamoyilni amalda roʻyobga chiqarish, bolalarning, shu jumladan yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning davlat tomonidan ijtimoiy himoya qilinishini yanada takomillashtirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish zaruriyati yuzaga keldi.

Ushbu Qonun bilan ayrim qonun hujjatlariga davlat tomonidan yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning ijtimoiy himoyasini yanada kuchaytirishga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining hamda uning hududiy boʻlinmalarining yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash, ularning hisobini yuritish hamda ularni muqobil joylashtirish borasidagi vakolatlarini belgilashga qaratilgan qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilmoqda.

Mazkur Qonun yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquqlarini va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilishga, ularning oila muhitida tarbiyalanishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishga, ularni muqobil joylashtirish shakllarida olgan fuqarolarni qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469-modda, № 9, 589, 592-moddalar, № 10, 671-modda, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 881, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 204-modda, № 5, 296-modda, № 12, 689-modda; 2021-yil, № 1, 5, 11, 13, 14-moddalar, № 2, 142, 144-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 973-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 2, 81-modda, № 3, 216-modda, № 4, 337-modda, № 6, 575-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185-moddalar, № 4, 265, 269-moddalar, № 5, 319-modda, № 9, 713-modda; 2024-yil, № 1, 8-modda, № 2, 115-modda, № 9, 964-modda, № 10, 1070, 1073, 1077, 1083-moddalar, № 12, 1280, 1286, 1292-moddalar; 2025-yil, № 1, 8-modda, № 2, 196, 201-moddalar, № 3, 376-modda, № 6, 727-modda, № 8, 968, 969-moddalar, № 9, 1042-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 19-moddaning oʻn ikkinchi qismi “bundan oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarning jinoyatlari toʻgʻrisidagi ishlar koʻrilayotgan hollar mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 60-moddaning ikkinchi qismidagi “homiylik qiluvchi muassasalar va tashkilotlarning” degan soʻzlar “vasiylik yoki homiylik qiluvchi muassasalar va tashkilotlarning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

3) 218-moddaning birinchi qismidagi “homiyligiga topshirishi” degan soʻzlar “vasiyligiga yoki homiyligiga topshirishi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

4) 531-moddaning oʻn birinchi qismidagi “homiyligiga berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa, sud bu haqda bolalar turgan joydagi vasiylik organiga” degan soʻzlar “vasiyligiga yoki homiyligiga berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa, sud bu haqda bolalar turgan joydagi vasiylik va homiylik organiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 671, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161, 165, 166-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469, 471-moddalar, № 9, 591, 592-moddalar, № 10, 674, 676-moddalar, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 891-moddalar; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 203, 204-moddalar, № 7, 449-modda, № 9, 539, 540-moddalar, № 10, 593, 596-moddalar, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-moddalar, № 2, 142-modda, № 3, 217-modda, № 4, 290, 293-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 802, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 966, 967, 968, 973-moddalar, № 11, 1066-modda; 2022-yil, № 1, 1, 2-moddalar, № 2, 80, 81-moddalar, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 465, 466, 467-moddalar, № 8, 787-modda, № 10, 981, 984-moddalar, № 12, 1188-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185, 188, 189-moddalar, № 4, 265, 266, 268-moddalar, № 5, 319, 320-moddalar, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-moddalar, № 8, 634-modda, № 10, 798-modda, № 11, 921, 923, 924-moddalar, № 12, 1004-modda; 2024-yil, № 1, 5, 7, 8, 9-moddalar, № 2, 102, 111, 115, 116-moddalar, № 3, 243, 245-moddalar, № 6, 530, 532-moddalar, № 7, 629-modda, № 8, 826, 829, 831-moddalar, № 9, 954, 964, 965-moddalar, № 10, 1070, 1071, 1073, 1077, 1078, 1083, 1084-moddalar, № 11, 1187, 1188, 1189-moddalar, № 12, 1279, 1280, 1282, 1286, 1287-moddalar; 2025-yil, № 1, 5, 8-moddalar, № 2, 187, 188, 196, 198, 201-moddalar, № 3, 368, 376-moddalar, № 4, 517, 521-moddalar, № 5, 643, 644-moddalar, № 6, 729-modda, № 7, 828, 829, 832-moddalar, № 8, 968, 971-moddalar, № 11, 1233, 1236, 1237-moddalar) quyidagi oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 47-modda :

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“47-modda. Bolalarni tarbiyalash, ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslik, tarbiya va taʼlim berish jarayonida ularga nisbatan zoʻravonlik sodir etish”;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Taʼlim tashkilotida voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlar oʻz zimmasiga yuklatilgan shaxs tomonidan tarbiya va taʼlim berish jarayonida voyaga yetmagan bolaga nisbatan jismoniy zoʻravonlik sodir etish, shuningdek uni kamsitish yoki xoʻrlash kabi harakatlarda ifodalangan tarzda tahqirlash, basharti jinoyat alomatlari, shuningdek ushbu Kodeksda nazarda tutilgan boshqa huquqbuzarliklar alomatlari mavjud boʻlmasa, —

bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi”;

ikkinchi — oltinchi qismlari tegishincha uchinchi — yettinchi qismlar deb hisoblansin;

uchinchi qismidagi “Xuddi shunday” degan soʻzlar “Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

beshinchi qismidagi “uchinchi qismida” degan soʻzlar “toʻrtinchi qismida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

yettinchi qismidagi “beshinchi qismida” degan soʻzlar “oltinchi qismida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 47 1 -moddaning :

nomidagi “Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan” degan soʻzlar “Yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

dispozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shunday bolalar turgan muassasa rahbari yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi mansabdor shaxsi tomonidan vasiylik va homiylik organiga xabar qilmaslik, xuddi shuningdek ular tomonidan yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar haqida atayin notoʻgʻri maʼlumotlar berish”;

3) 47 2 -moddaning nomi va dispozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“47 2 -modda. Yetim bolalarni yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni muqobil joylashtirishda qonunchilik talablarini buzish

Yetim bolalarga yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga vasiylik va homiylik belgilashda, ularni farzandlikka, tutingan (foster) oilaga berishda yoxud ularga yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar uchun muqobil joylashtirishning boshqa shakllarini belgilashda qonunchilik talablarini buzish”;

4) 245-moddaning birinchi qismidagi “47-moddasining ikkinchi — oltinchi qismlarida” degan soʻzlar “47-moddasining ikkinchi — yettinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

5) 247-moddaning matnidagi “47-moddasining birinchi va beshinchi qismlarida” degan soʻzlar “47-moddasining birinchi va oltinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

6) 248-modda toʻrtinchi qismining toʻrtinchi xatboshisidagi “47-moddasi uchinchi va toʻrtinchi qismlarida” degan soʻzlar “47-moddasi toʻrtinchi va beshinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Notariat toʻgʻrisida”gi 343-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 42-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda; 2006-yil, № 9, 498-modda; 2007-yil, № 12, 608-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2010-yil, № 9, 335-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda, № 7, 431-modda, № 10, 673-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 5, 464-modda; 2024-yil, № 10, 1076-modda, № 12, 1286-modda; 2025-yil, № 10, 1153-modda) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 6-modda toʻrtinchi qismining oltinchi xatboshisi “vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini taqsimlashga doir bitimlar hamda uning taqdirini hal qilishga qaratilgan boshqa bitimlar haqidagi” degan soʻzlardan keyin “bolani farzandlikka berish (olish), bolani vasiylikka yoki homiylikka berish haqidagi arizada imzoning haqiqiyligi shahodatlanganligi toʻgʻrisidagi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 18-modda birinchi qismining oʻn uchinchi xatboshisi “vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini taqsimlashga doir bitimlar hamda uning taqdirini hal qilishga qaratilgan boshqa bitimlar haqidagi” degan soʻzlardan keyin “bolani farzandlikka berish (olish), bolani vasiylikka yoki homiylikka berish haqidagi arizada imzoning haqiqiyligi shahodatlanganligi toʻgʻrisidagi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan 409-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 6, 175-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 248-modda, № 9, 422-modda, № 12, 595-modda; 2008-yil, № 4, 187-modda, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 4, 136-modda, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 9, 334-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 10, 605-modda; 2019-yil, № 3, 165-modda, № 5, 267-modda, № 8, 469-modda, № 9, 588, 592-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 6, 337-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 2, 104-modda, № 3, 187-modda, № 4, 269-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda, № 8, 818, 823, 828-moddalar, № 12, 1285-modda) 132-moddasining uchinchi qismidagi “homiylik va vasiylik organining” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan 607-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, 5-6-songa ilova; 2003-yil, № 1, 8-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 157-modda; 2008-yil, № 4, 189-modda; 2009-yil, № 9, 328-modda; 2010-yil, № 9, 334, 335-moddalar; 2011-yil, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4-moddalar, № 4, 224-modda; 2019-yil, № 8, 469-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 199-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 970-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 4, 265-modda, № 5, 316-modda; 2024-yil, № 2, 105-modda; 2025-yil, № 4, 515-modda, № 10, 1153-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 5-moddaning matnidagi “ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni” degan soʻzlar “yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 105-moddaning :

nomidagi “yoki aliment toʻlashdan ozod qilish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

ikkinchi qismidagi “yoki uni aliment toʻlashdan ozod qilish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

uchinchi qismidagi “yoki uni toʻlashdan ozod qilish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

3) 106-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“106-modda. Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga taʼminot berish

Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga taʼminot berish, ularni tarbiyalash va ularga taʼlim berish davlat tomonidan toʻliq amalga oshiriladi”;

4) 146-modda quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Davlat yoki nodavlat muassasalarining toʻliq taʼminotida boʻlgan voyaga yetmagan bolaga aliment toʻlashi shart boʻlgan otani yoki onani aliment toʻlashdan ozod qilishga yoʻl qoʻyilmaydi”;

5) VI boʻlimning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“VI BOʻLIM. YETIM BOLALARNI VA OTA-ONA QARAMOGʻIDAN MAHRUM BOʻLGAN BOLALARNI MUQOBIL JOYLASHTIRISH SHAKLLARI”;

6) 19-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“19-bob. Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash va muqobil joylashtirish”;

7) 148-moddaning :

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“148-modda. Yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquq va manfaatlarini himoya qilish”;

matni “tarbiya, davolash” degan soʻzlardan keyin “sogʻlomlashtirish” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

8) 149 va 150-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“149-modda. Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash va hisobga olish

Vasiylik va homiylik organlari yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlaydi, bunday bolalarni hisobga oladi va yetim qolishning yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlishning har bir holatiga qarab, bolalarni muqobil joylashtirish shakllarini tanlaydi, shuningdek bundan buyon ularga taʼminot berish, ularni tarbiyalash va ularga taʼlim berish shart-sharoitlarini nazorat qilib boradi.

Vasiylik va homiylik organidan tashqari boshqa yuridik va jismoniy shaxslarning yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash va muqobil joylashtirish boʻyicha faoliyat yuritishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Tashkilotlarning (ichki ishlar organlarining, sudlarning, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarining, sogʻliqni saqlash muassasalarining, taʼlim tashkilotlarining va boshqa muassasalarning), fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining mansabdor shaxslari, notariuslar va boshqa fuqarolar bolalar yetim qolganligidan yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlganligidan xabardor boʻlgach, yigirma toʻrt soat ichida bu haqda bolalar haqiqatda turgan joydagi vasiylik va homiylik organlariga xabar berishi shart. Vasiylik va homiylik organi bunday maʼlumotlarni olgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida bolaning turmush sharoitini tekshirib chiqishi (birlamchi baholash) va bunda bolaning yetim qolganligi yoxud ota-ona yoki qarindoshlari qaramogʻidan mahrum boʻlganligi aniqlansa, uni muqobil joylashtirish masalasi hal boʻlguniga qadar bolaning huquq va manfaatlari himoya qilinishini taʼminlashi shart.

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vasiylik va homiylik organiga xabar qilmaganlik, shuningdek bunday bolalarni muqobil joylashtirishda qonunchilik talablarini buzganlik uchun ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan muassasalarning rahbarlari va organlarning mansabdor shaxslari qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.

150-modda. Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni muqobil joylashtirish

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar oilaga (farzandlikka olinishi, vasiylik, homiylik belgilanishi yoki tutingan (foster) oilaga) berilishi, bunday imkoniyat boʻlmaganda esa, yetim bolalar yoxud ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan muassasalarga (tarbiya, davolash, sogʻlomlashtirish, aholini ijtimoiy himoyalash muassasasiga va shunga oʻxshash boshqa muassasalarga) tarbiyaga berilishi lozim.

Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan oilaga yoki muassasalarga tarbiyalash uchun muqobil joylashtirish masalasi hal boʻlguniga qadar vasiylik (homiylik) majburiyatlarini bajarish vaqtincha vasiylik va homiylik organlarining zimmasiga yuklatiladi”;

9) 152-modda :

birinchi qismi :

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“vasiylik yoki homiylik majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilgan shaxslar, shuningdek tutingan ota-onalar, agar bolani tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisida ular bilan tuzilgan shartnoma ularning zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishdan boʻyin tovlaganligi, oʻz huquqlarini suiisteʼmol qilganligi, tarbiyasidagi bolalar bilan shafqatsiz munosabatda boʻlganligi, surunkali alkogolizmga yoki giyohvandlikka mubtalo boʻlganligi oqibatida bekor qilingan boʻlsa”;

toʻrtinchi — toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha beshinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin;

sakkizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi xatboshisida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi xatboshisida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻqqizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi va yettinchi xatboshilarida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni farzandlikka olish istagini bildirgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda maxsus oʻquv kursini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi sertifikatga ega boʻlishi kerak”;

ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin;

10) 161-moddaning matnidagi “maʼmuriyatining” degan soʻz “joylashgan hududdagi vasiylik va homiylik organining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

11) 174-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik va homiylik voyaga yetmaganlarga nisbatan “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori bilan, voyaga yetganlarga nisbatan esa tuman, shahar hokimining qarori bilan belgilanadi”;

12) 22-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“22-bob. Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish”;

13) 194 va 195-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“194-modda. Tutingan (foster) oilaga beriladigan bolalar

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan voyaga yetmagan bolalar, shu jumladan tarbiya, davolash va sogʻlomlashtirish muassasalaridagi, shuningdek aholini ijtimoiy himoyalash muassasalaridagi hamda shunga oʻxshash boshqa muassasalardagi bolalar tutingan (foster) oilaga beriladi.

Tutingan (foster) oila oilaga tarbiyaga berish (patronat) shaklida hamda bolalarga oilaga yaqin muhitda gʻamxoʻrlik koʻrsatishning qonunchilikda belgilangan boshqa shakllarida tashkil etiladi.

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar oilaga tarbiyaga (patronat) faqat ularning qarindoshlariga beriladi.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga olishni istagan shaxs vasiylik va homiylik organlari bilan kelishilgan holda bolalarni oldindan tanlab oladi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga berish ularning xohishini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Oʻn yoshga toʻlgan bolalarni ularning roziligi bilan tutingan (foster) oilaga berish mumkin.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga berish tartibi va shartlari qonunchilik bilan belgilanadi.

195-modda. Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnoma

Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnoma vasiylik va homiylik organlari bilan tutingan ota-ona oʻrtasida tuziladi.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnomada bolalarni taʼminlash, tarbiyalash va ularga taʼlim berish, tarbiyaga olgan tutingan ota-onaning huquq va majburiyatlari, vasiylik va homiylik organlarining bolalarni tarbiyaga olgan oilaga nisbatan majburiyatlari, shuningdek bunday shartnomani bekor qilish asoslari va oqibatlari koʻrsatilishi kerak.

Shartnoma tuzilishidan oldin bolani tarbiyaga olayotgan shaxsning turmush shart-sharoitlari va oila aʼzolarining sogʻligʻi tekshiriladi.

Bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olgan shaxslarga oilaga tarbiyaga olingan bolaning taʼminoti uchun har oyda nafaqa, shuningdek kiyim-bosh va poyabzal olish uchun har yili bir martalik toʻlov qonunchilikda belgilangan miqdorda toʻlab boriladi.

Bolalarga oilaga yaqin muhitda gʻamxoʻrlik koʻrsatishning boshqa shaklida har bir tarbiyalanuvchining yashash xarajatlari hamda parvarish qilinishi uchun tutingan ota-onaga toʻlanadigan mablagʻlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq toʻlanadi”;

14) 196-moddaning :

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“196-modda. Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnomani bekor qilish”;

birinchi qismidagi “Bolalarni tarbiyaga olish toʻgʻrisidagi kelishuv” degan soʻzlar “Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnoma” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “Bolalarni oilaga tarbiyaga olish toʻgʻrisidagi kelishuvni” degan soʻzlar “Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnomani” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

15) 197-moddaning :

nomidagi “Oilaga tarbiyaga” degan soʻzlar “Tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

birinchi qismidagi “Oilaga tarbiyaga” degan soʻzlar “Tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “Oilaga tarbiyaga” degan soʻzlar “Tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

16) 198-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Voyaga yetgan har ikki jinsdagi shaxslar tutingan ota-ona boʻlishi mumkin, bundan ushbu Kodeks 152-moddasi birinchi qismining ikkinchi — oʻninchi xatboshilarida nazarda tutilgan shaxslar mustasno.

Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga tutingan ota-ona boʻlish istagini bildirgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda maxsus oʻquv kursini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi sertifikatga ega boʻlishi kerak.

Tutingan ota-onalarni tanlash vasiylik va homiylik organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Tutingan ota-ona tarbiyaga olingan bolaga nisbatan qonunchilik hujjatlariga muvofiq huquq va majburiyatlarga ega boʻladi”;

17) 199-moddaning :

nomidagi “tarbiyaga” degan soʻz “tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

matnidagi “tarbiyaga” degan soʻz “tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

18) 200-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“200-modda. Tutingan (foster) oilaga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini kuzatib borish hamda monitoring qilish

Vasiylik va homiylik organlari tutingan (foster) oilaga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini kuzatib boradi hamda monitoring qiladi”;

19) 227-moddaning toʻrtinchi qismi “vasiylik va homiylik organlari” degan soʻzlardan keyin “ishtirokida sud” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

20) 237-moddaning toʻrtinchi qismidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 24-dekabrda qabul qilingan 713-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 1, 4-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; 2004-yil, № 5, 90-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 6, 260-modda; 2007-yil, № 1, 3-modda, № 4, 156-modda; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 12, 470-modda; 2011-yil, № 12/2, 365-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 10, 673, 676-moddalar; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 4, 199-modda, № 11, 792-modda; 2020-yil, № 9, 539-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 973-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda; 2024-yil, № 8, 830, 831-moddalar; 2025-yil, № 2, 188-modda, № 3, 370-modda, № 4, 515-modda) 108-moddasining nomi va birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“108-modda. Vasiylikka yoki homiylikka olingan shaxsning turar joyini almashtirish

Vasiylikka yoki homiylikka olingan shaxsning foydalanishida yoxud mulkida boʻlgan turar joyni almashtirish uchun tegishli vasiylik va homiylik organining roziligi talab qilinadi”.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 29-avgustda qabul qilingan “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi 258-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 9-10, 169-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 8, 367-modda, № 12, 598-modda; 2008-yil, № 4, 184, 187-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda; 2010-yil, № 9, 337, 340-moddalar; 2012-yil, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda, № 7, 389-modda, № 8, 469-modda, № 10, 671-modda, № 12, 880-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar; 2022-yil, № 4, 337-modda, № 6, 570-modda; 2023-yil, № 4, 269-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda, № 8, 827-modda, № 10, 1073-modda; 2025-yil, № 4, 522-modda, № 6, 729-modda, № 8, 970-modda, № 10, 1153-modda) 36-moddasi birinchi qismining 1-bandidagi “homiylik va vasiylik organlari” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 7-yanvarda qabul qilingan “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-139-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 1, 1-modda; 2009-yil, № 12, 471-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 12, 881-modda; 2020-yil, № 3, 199-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 3, 185-modda, № 4, 265-modda; 2024-yil, № 9, 958-modda; 2025-yil, № 2, 198-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 3-moddaning toʻrtinchi xatboshisi “shuningdek “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 24-modda :

oltinchi qismining toʻrtinchi xatboshisidagi “oilaga tarbiyaga olish (patronat)” degan soʻzlar “tutingan (foster) oilaga olish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi sakkizinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga gʻamxoʻrlik koʻrsatish hamda ularni tarbiyalash xizmatiga nodavlat tashkilotlar davlat ijtimoiy buyurtmasi, autsorsing yoki boshqa turdagi shartnomalar asosida jalb etilishi mumkin”;

sakkizinchi qismi toʻqqizinchi qism deb hisoblansin;

3) 29-moddaning uchinchi qismidagi “Tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

9-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 17-aprelda qabul qilingan “Odam savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-154-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 17-avgustda qabul qilingan OʻRQ-633-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 8, 490-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 575-modda) 31-moddasiga quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

birinchi qismdagi “homiylik hamda vasiylik organining” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismdagi “homiylik hamda vasiylik organi” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 2-yanvarda qabul qilingan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi OʻRQ-364-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 1, 1-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda, № 9, 539-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 970-modda; 2023-yil, № 4, 265-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 3-moddaning :

ikkinchi xatboshisidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi xatboshisidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 7-modda :

birinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi qismi “Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yashaydigan” degan soʻzlardan keyin “yetim qolgan yoki” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

beshinchi qismidagi “joylashtirish boʻyicha” degan soʻzlar “muqobil joylashtirish boʻyicha” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

3) quyidagi mazmundagi 8 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“8 1 -modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi oʻz vakolatlari doirasida:

vasiylik va homiylik sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda ularni amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni oilada tarbiyalash shaklining ustuvorligini taʼminlaydi;

vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;

vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan bolalarga munosib turmush va taʼminot sharoitlarini taʼminlaydi;

oila va bolalarni qoʻllab-quvvatlash muassasalari tarmoqlarini, xizmatlarini, vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarga hamda ularning oilalariga maslahat yordami, huquqiy, ijtimoiy, psixologik yordam va xizmatlar koʻrsatish markazlarini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi;

axborot tizimini yuritadi;

ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarni va ularning oilalarini qoʻllab-quvvatlash masalalarini hal etadi;

yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga gʻamxoʻrlik qilayotgan shaxslarni ragʻbatlantirish mexanizmlarini yaratadi hamda takomillashtiradi;

muqobil joylashtirish shakllariga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini monitoring qiladi;

vasiylik va homiylik sohasida xalqaro hamkorlikni belgilangan tartibda amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin”;

4) 9-modda :

nomidagi “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining hamda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

birinchi qismining :

birinchi xatboshisidagi “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

beshinchi — oʻninchi xatboshilari tegishincha toʻrtinchi — toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

sakkizinchi xatboshisidagi “oila va bolalarni qoʻllab-quvvatlash muassasalari tarmoqlarini, xizmatlarini” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

ikkinchi qismidagi “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

5) 10-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“10-modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining vasiylik va homiylik sohasidagi vakolatlari

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

vasiylik va homiylik sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, ularni mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi hamda amalga oshiradi, bundan vasiylik va homiylik sohasining voyaga yetmaganlarga doir qismi mustasno;

vasiylik va homiylik sohasidagi vazifalarni bajaruvchi tuman, shahar tibbiyot birlashmalari faoliyatini nazorat qilishni hamda muvofiqlashtirib borishni amalga oshiradi;

vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning, shuningdek vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

axborot tizimini yuritadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Tumanlar, shaharlar hokimlari vasiylikni yoki homiylikni belgilash va tugatish boʻyicha, shuningdek vasiylarni yoki homiylarni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod etish yoxud chetlashtirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi, bundan voyaga yetmaganlarga nisbatan vasiylik va homiylikka oid qarorlar mustasno”;

6) 12-moddaning :

nomidagi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklari bolalarni himoya qilish shuʼbalarining” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

birinchi qismi :

birinchi xatboshisidagi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi xatboshisidagi “joylashtirilganligi” degan soʻz “muqobil joylashtirilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻqqizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“yetim bolalarga va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilanishi zarurligini aniqlab, vasiy yoki homiy etib tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi”;

oʻn ikkinchi xatboshisidagi “joylashtirishni” degan soʻz “muqobil joylashtirishni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

oʻn uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

oʻn toʻrtinchi — yigirmanchi xatboshilari tegishincha oʻn uchinchi — oʻn toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi yigirmanchi — yigirma oltinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning ijtimoiy holati va turmush sharoitlarini baholashdan oʻtkazadi hamda baholash natijalari asosida bolalarning ijtimoiy maqomini belgilaydi;

yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning qonuniy vakili sifatida har qanday jismoniy va yuridik shaxslar bilan boʻlgan munosabatlarda, shu jumladan sudda muqobil joylashtirish shakllari boʻyicha tarbiyaga olingan (bundan farzandlikka olingan bolalar mustasno) bolalarning huquq va manfaatlarini himoya qiladi, ularning nomidan hamda ularning eng ustun manfaatlarini koʻzlab harakat qiladi;

yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni muqobil joylashtirish shakllari boʻyicha tarbiyaga olgan shaxslar, tashkilotlar tomonidan bolalarga gʻamxoʻrlik koʻrsatilishining, tarbiya berilishining va qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa xizmatlar koʻrsatilishining monitoringini olib boradi;

yetim bolalarning, ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning moddiy taʼminot olish huquqlarini taʼminlashda aliment toʻlovlarini, bolaning sogʻligʻini tiklash va reabilitatsiyasi uchun qoʻshimcha xarajatlarni ota-onadan yoki ota-onalik huquqidan mahrum qilingan shaxslardan bola foydasiga undirish boʻyicha sudga ariza (daʼvo arizasi) kiritadi;

bolaning ota-onasini bedarak yoʻqolgan deb topish va (yoki) vafot etgan deb eʼlon qilish boʻyicha sudga ariza kiritadi;

yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga meros asosida yoki mol-mulkka egalik qilishning boshqa shakllari asosida tegishli boʻlgan, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan koʻchar va koʻchmas mol-mulk ular voyaga yetguniga qadar boshqa shaxslarga berilishining oldini olish choralarini koʻradi;

yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish boʻyicha oʻz vazifalarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni, hujjatlarni hamda ularning koʻchirma nusxalarini barcha davlat organlari, tashkilotlar va muassasalardan soʻrov asosida bepul oladi”;

ikkinchi qismidagi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

7) 15-moddaning :

birinchi qismidagi “joylashtirilganligi” degan soʻz “muqobil joylashtirilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning yashash joyi va uning mulkiy ahvoli oʻzgargan taqdirda, “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari uch ish kuni ichida axborot tizimiga tegishli oʻzgartirishlarni kiritishi shart. Tuman, shahar tibbiyot birlashmalari mazkur oʻzgartirishlar toʻgʻrisida yetti ish kuni ichida tuman (shahar) hokimliklarini xabardor etishi hamda uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildini mazkur shaxsning yangi yashash joyidagi tuman, shahar tibbiyot birlashmasiga yuborishi shart. Bunda shaxsiy hujjatlar yigʻmajildining koʻchirma nusxasi tuman, shahar tibbiyot birlashmasining arxivida qolishi shart”;

8) 16-moddaning :

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlanganda, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari, taʼlim tashkilotlari va sogʻliqni saqlash muassasalari, notariuslar, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari mazkur shaxslar aniqlangan kundan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida ular haqidagi maʼlumotlarni axborot tizimi orqali yoki yozma shaklda bolalar haqiqatda turgan joydagi vasiylik va homiylik organlariga yuboradi”;

ikkinchi qismi “qonunchilikda belgilangan tartibda tekshiruvdan” degan soʻzlardan keyin “(birlamchi baholashdan)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

9) 17-modda birinchi qismining :

ikkinchi xatboshisidagi “tuman (shahar) hokimligining bolalarni himoya qilish shuʼbasiga” degan soʻzlar “tuman (shahar) hokimligiga hamda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markaziga (voyaga yetmaganlarga oid qismi boʻyicha)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi xatboshisi “tasdiqlovchi hujjatlarni” degan soʻzlardan keyin “yoxud mazkur hujjatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tegishli axborot tizimlaridan mustaqil ravishda” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

10) 18-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Axborot tizimini tegishliligi boʻyicha tumanlar (shaharlar) hokimliklari hamda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari yuritadi.

Axborot tizimiga ushbu Qonun 16-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan organlar va shaxslar, shuningdek vasiylik va homiylik organlaridan kelib tushadigan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi, shu jumladan ularning muqobil joylashtirilganligi hamda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan koʻchar va koʻchmas mol-mulki haqidagi maʼlumotlar kiritiladi”;

11) 19-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik va homiylik voyaga yetmaganlarga nisbatan “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori, voyaga yetganlarga nisbatan esa tuman, shahar hokimining qarori bilan belgilanadi”;

12) 21-moddaning :

birinchi qismi “tuman, shahar hokimining” degan soʻzlardan keyin “yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

uchinchi qismi “Tuman, shahar hokimi” degan soʻzlardan keyin “yoxud “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

13) 22-moddaning :

birinchi qismi :

quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“uzrsiz sabablarga koʻra oʻz bolasini tugʻuruqxonadan yoki boshqa davolash muassasasidan, tarbiya, sogʻlomlashtirish, aholini ijtimoiy himoya qilish muassasasidan va shunga oʻxshash boshqa muassasalardan olishdan bosh tortgan holda oʻzining ota-onalik majburiyatlarini bajarmagan shaxslar”;

beshinchi — toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha oltinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin;

sakkizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi xatboshisida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi xatboshisida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻqqizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi va yettinchi xatboshilarida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

14) 23-moddaning toʻrtinchi qismidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

15) 24-moddaning birinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi qarori” degan soʻzlar “tuman, shahar hokimining yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

16) 25-moddaning :

birinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi qarori” degan soʻzlar “tuman, shahar hokimining yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi qarorida” degan soʻzlar “tuman, shahar hokimining yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarorida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

17) 26-moddaning :

birinchi qismidagi “Tuman, shahar hokimi” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

beshinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

oltinchi qismidagi “Tuman, shahar hokimi” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

18) 29-moddaning :

uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiyni yoki homiyni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilish toʻgʻrisidagi qaror voyaga yetganlarga nisbatan tuman, shahar hokimi tomonidan vasiylik va homiylik organining iltimosnomasi asosida, voyaga yetmaganlarga nisbatan esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori tomonidan qabul qilinadi”;

toʻrtinchi qismidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

19) 30-moddaning :

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiy yoki homiy oʻz majburiyatlarini bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan yoxud oʻz huquqlarini suiisteʼmol qilgan hollarda, ularni oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirish toʻgʻrisidagi qaror voyaga yetganlarga nisbatan tuman, shahar hokimi tomonidan vasiylik va homiylik organining iltimosnomasi asosida, voyaga yetmaganlarga nisbatan esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori tomonidan qabul qilinadi”;

uchinchi qismidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

20) 32-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxs bilan birga yashayotgan vasiyning yoki homiyning yashash joyini oʻzgartirishi, shuningdek vasiyning yoki homiyning, shu jumladan vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning Oʻzbekiston Respublikasidan chiqishi vasiylik va homiylik organining yozma ruxsati va oʻn yoshga toʻlgan voyaga yetmaganning roziligi bilan amalga oshiriladi”;

21) 36-modda :

beshinchi qismining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Roʻyxatning bir nusxasi vasiyga yoki homiyga topshiriladi, ikkinchi nusxasi vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning vasiylik va homiylik organi tomonidan yuritiladigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildida saqlanadi, uchinchi nusxasi esa, axborot tizimiga vasiylik yoki homiylik belgilangan voyaga yetganlarga tegishli maʼlumotlarni kiritish uchun tuman (shahar) hokimligiga yuboriladi, bundan voyaga yetmagan mol-mulkining roʻyxati mustasno”;

quyidagi mazmundagi oltinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Voyaga yetmagan mol-mulkining roʻyxati ikki nusxada tuziladi va bir nusxasi vasiyga yoki homiyga topshiriladi, ikkinchi nusxasi esa axborot tizimiga kiritiladi”;

oltinchi , yettinchi va sakkizinchi qismlari tegishincha yettinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi qismlar deb hisoblansin;

22) 37-modda birinchi qismining oltinchi xatboshisi “bundan voyaga yetmaganlarning vasiylari mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

23) 45-moddaning matni “Tuman, shahar hokimining” degan soʻzlardan keyin “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda, № 9, 592-modda, № 10, 671-modda, № 11, 791, 792-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1, 3-moddalar, № 3, 198, 199-moddalar; 2021-yil, № 1, 8-modda, 4-songa ilova, № 8, 803-modda, № 9, 903-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 8, 787-modda; 2023-yil, № 4, 269-modda, № 12, 1007-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda, № 8, 827-modda, № 9, 964, 969-moddalar, № 11, 1191-modda, № 12, 1280, 1286-moddalar; 2025-yil, № 1, 8-modda, № 3, 373-modda, № 6, 729-modda, № 9, 1042-modda, № 10, 1153-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 42-modda :

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bola foydasiga ota-onadan yoki ularning biridan undirilishi belgilangan aliment miqdorini kamaytirish boʻyicha ishlarda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari jalb etiladi”;

toʻrtinchi va beshinchi qismlari tegishincha beshinchi va oltinchi qismlar deb hisoblansin;

2) 303-moddaning beshinchi qismidagi “ushbu hal qiluv qaroridan koʻchirma nusxasini” degan soʻzlar “ushbu hal qiluv qarorining koʻchirma nusxasini tegishli vasiylik va homiylik organiga hamda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

12-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 17-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-517-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Konsullik ustavi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 1, 6-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 3, 216-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda) 30-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Konsullik muassasalari Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida yashayotgan, yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan voyaga yetmagan shaxslar, Oʻzbekiston Respublikasining muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan fuqarolari ustidan, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirishga hamda oʻz majburiyatlarini bajarishga qodir boʻlmagan voyaga yetgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilash choralarini koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida yashayotgan yetim qolgan yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan voyaga yetmagan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosini farzandlikka, vasiylikka va homiylikka olishni xohlaydigan, konsullik okrugi hududida doimiy yashayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining, chet el fuqarolarining yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning iltimosiga koʻra konsullikning mansabdor shaxsi ularni farzandlikka, vasiylikka va homiylikka olishning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibi toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Konsullikning mansabdor shaxsi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan fuqarolar haqida xabar berishni soʻrab konsullik muassasasi joylashgan davlatning vakolatli organlariga murojaat qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi konsullik okrugi hududida yetim yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlib qolganligi, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlganligi, muomalaga layoqatsizligi yoki muomala layoqati cheklanganligi, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirishga hamda oʻz majburiyatlarini bajarishga qodir boʻlmay qolganligi holatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qabul qilib olgan yoxud mazkur holatlar oʻziga maʼlum boʻlib qolgan konsullikning mansabdor shaxsi bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligini xabardor qiladi, Oʻzbekiston Respublikasining bunday fuqarosi ustidan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga koʻmaklashadi hamda uning mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlarini himoya qilish choralarini koʻradi”.

13-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyulda qabul qilingan “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi OʻRQ-547-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 7, 385-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2023-yil, № 11, 923-modda) 25-moddasi uchinchi qismining oʻn toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berilayotganda, bu bolalar muqobil joylashtirilayotganda hamda vasiylik va homiylikni taʼminlash boʻyicha boshqa chora-tadbirlar amalga oshirilayotganda”.

14-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 16-dekabrda qabul qilingan “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi OʻRQ-595-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 889-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 4, 290-modda, № 10, 968-modda; 2023-yil, № 3, 185-modda; 2024-yil, № 9, 958-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 33-moddaning ikkinchi qismidagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar maktabgacha va maktab taʼlimi boshqarmalari huzuridagi tibbiy-ruhiy-pedagogik komissiya” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 34-modda quyidagi mazmundagi oʻn ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan kelishuvga koʻra, koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotida, inklyuziv guruhlarga ega maktabgacha taʼlim tashkilotida hamda qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarni sanitariya-gigiyena talablari hisobga olinib, mazkur guruhlarni toʻldirishning eng koʻp miqdori qisqartirilgan yoki oshirilgan holda tashkil etishga yoʻl qoʻyiladi”;

3) 44-modda :

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Pedagogik faoliyatni amalga oshirish jarayonida bolalarga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikka oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslar bir yil muddat davomida maktabgacha taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas”;

ikkinchi va uchinchi qismlari tegishincha uchinchi va toʻrtinchi qismlar deb hisoblansin.

15-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar, № 12, 1186-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 186-modda, № 4, 265, 269-moddalar, № 6, 444, 445-moddalar, № 7, 538-modda, № 9, 710-modda; 2024-yil, № 1, 5, 6, 7-moddalar, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-moddalar, № 7, 628-modda, № 8, 819, 823, 831-moddalar, № 9, 958-modda, № 10, 1076, 1079-moddalar, № 11, 1191-modda, № 12, 1279, 1280, 1285-moddalar; 2025-yil, № 1, 4, 6-moddalar, № 2, 188, 189, 195, 197-moddalar, № 4, 520-modda, № 5, 648-modda, № 7, 828-modda, № 8, 968, 971-moddalar, № 10, 1153-modda, № 11, 1237-modda) quyidagi qoʻshimchalar va oʻzgartirish kiritilsin:

1) 8-modda birinchi qismi :

45-bandining uchinchi xatboshisi “bolalarni ota-onalaridan ularni ota-onalik huquqlaridan mahrum etmasdan olib qoʻyish haqidagi” degan soʻzlardan keyin “bolaning sogʻligʻini tiklash va reabilitatsiya qilish uchun qoʻshimcha xarajatlarni ota-onadan yoki ota-onalik huquqidan mahrum qilingan shaxslardan bola foydasiga undirish haqidagi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

quyidagi mazmundagi 45 1 -band bilan toʻldirilsin:

“45 1 ) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining hududiy boʻlinmalari — nafaqa oluvchilardan ortiqcha (noqonuniy) toʻlangan nafaqalarning summalarini undirish bilan bogʻliq daʼvolar yuzasidan”;

2) 15-modda :

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Tugʻilgan bolaga fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari tomonidan tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomani rasmiylashtirish chogʻida ushbu bola otasi yoki onasining yashash joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtgan manziliga roʻyxatga qoʻyilayotganda, shuningdek yetim bola yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bola vasiysining (homiysining), tutingan ota-onasining yashash joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtgan manziliga roʻyxatga qoʻyilayotganda davlat boji undirilmaydi”;

toʻrtinchi — toʻqqizinchi qismlari tegishincha beshinchi — oʻninchi qismlar deb hisoblansin.

16-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Taʼlim toʻgʻrisida”gi OʻRQ-637-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 9, 538-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 101-modda, № 9, 958, 964-moddalar, № 11, 1188-modda; 2025-yil, № 2, 188-modda, № 10, 1155-modda) 38-moddasining uchinchi qismidagi “tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

17-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-mayda qabul qilingan “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi OʻRQ-690-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 5, 415-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda) 41-moddasiga quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

birinchi qismdagi “tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismdagi “Tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

18-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyunda qabul qilingan “Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-781-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 6, 576-modda; 2024-yil, № 8, 830-modda, № 10, 1072-modda) 25-moddasining toʻqqizinchi qismidagi “tutingan oilaga” degan soʻzlar “tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

19-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 1-fevralda qabul qilingan “Pedagogning maqomi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-901-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2024-yil, № 2, 101-modda; 2025-yil, № 10, 1155-modda) 15-moddasi quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Pedagogik faoliyatni amalga oshirish jarayonida voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikka oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslarning bir yil muddat davomida quyidagi taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishiga yoʻl qoʻyilmaydi:

maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari;

professional taʼlim tashkilotlari;

bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlari”;

ikkinchi , uchinchi va toʻrtinchi qismlar tegishincha uchinchi, toʻrtinchi va beshinchi qismlar deb hisoblansin.

20-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

21-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

22-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 11-sentabr,

OʻRQ-1174-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.09.2026-y., 03/26/1174/0920-son)

lex.uz