📅 2026-yil 14-oktabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2026-yil 14-oktabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2026 йил 14 октябрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 14 октября 2026 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 14 October 2026 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
қарори
ЧОРА-ТАДБИРЛАР ДАСТУРИ
Болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Болаларнинг ижтимоий ҳимоясини уларнинг энг устун манфаатларини ҳисобга олган ҳолда кучайтириш, зўравонликдан жабрланган болалар билан амалга ошириладиган терговга қадар текширув ва дастлабки тергов ҳаракатлари жараёнида уларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлаш ва қайта руҳий жароҳатланишдан ҳимоя қилиш мақсадида қарор қиламан:
I. Мақсадлар
1. Қуйидагилар мазкур қарорни қабул қилишдан кўзланган асосий мақсадлар этиб белгилансин:
(а) болаларга нисбатан жинсий зўравонлик ҳолатлари бўйича терговга қадар текширув ва дастлабки тергов ҳаракатларини амалга ошириш жараёнида уларни қайта руҳий жароҳатланишдан ҳимоя қилишга қаратилган илғор халқаро тажриба моделларини жорий этиш;
(б) жинсий зўравонликдан жабрланган болаларни сўроқ қилиш, эксперт текшируви учун намуналар олиш, экспертиза ўтказиш, таниб олиш учун кўрсатиш, юзлаштириш ва бошқа процессуал ҳаракатларни амалга ошириш тизимини янада такомиллаштириш;
(в) процессуал ҳаракатларга жалб этилган зўравонликдан жабрланган ва зўравонликка гувоҳ бўлган болаларга малакали юридик ёрдам кўрсатиш тизимини такомиллаштириш.
II. Зўравонликдан жабрланган болаларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 24 декабрдаги ПФ-256-сон Фармони билан тасдиқланган 2026 — 2030 йилларга мўлжалланган Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш стратегисида болаларга нисбатан зўравонликка қарши курашишда илғор халқаро тажриба моделларини (шу жумладан, «Барнахус» модели) жорий этиш белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
3. Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги ва Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Самарқанд шаҳрида «Барнахус» модели асосида «Нажот» болалар марказини (кейинги ўринларда — Марказ) ташкил этиш бўйича таклифига розилик берилсин. Бунда:
(а) Марказ Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳузуридаги Болаларни қўллаб-қувватлаш ва ижтимоий интеграция маркази ҳузурида юридик шахс мақомисиз ташкил этилади;
(б) Марказ фаолиятини ташкил этиш учун Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги тизимидаги ташкилотларнинг мавжуд штат бирликлари ҳисобидан 4 та штат бирлиги ажратилади ҳамда Марказ ходимларига «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари бошқарув ходимлари учун белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш ва рағбатлантириш шартлари татбиқ этилади;
(в) Болаларни қўллаб-қувватлаш ва ижтимоий интеграция маркази томонидан Марказ фаолиятига зарур ҳолларда, таржимон, махсус педагог (дефектолог), психиатр, реабилитолог ва бошқа тор соҳа мутахассислари меҳнатга соатбай ҳақ тўлаган ҳолда тўғридан-тўғри фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида жалб этилади;
(г) Марказ фаолияти Ижтимоий ҳимоя давлат жамғармаси ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилади.
4. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ 2026 йил 20 октябрдан бошлаб:
(а) Жиноят кодексининг 118 (номусга тегиш), 119 (жинсий эҳтиёжни зўрлик ишлатиб ғайритабиий усулда қондириш), 121 (шахсни жинсий алоқа қилишга мажбур этиш), 128 (ўн олти ёшга тўлмаган шахс билан жинсий алоқа қилиш), 128 1 (ўн олти ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган шахс билан моддий қимматликлар бериш ёки мулкий ёхуд бошқача тарзда манфаатдор этиш орқали жинсий алоқа қилиш), 129 (ўн олти ёшга тўлмаган шахсга нисбатан уятсиз-бузуқ ҳаракатлар қилиш) моддаларида, 135-моддаси (одам савдоси)нинг учинчи қисми «б» бандида (жинсий жиноятлар билан боғлиқ ҳолатлар) ҳамда 141 3 -моддаси (шахснинг шаънини ва қадр-қимматини камситувчи ҳамда инсон ҳаётининг сир тутиладиган томонларини акс эттирувчи маълумотларни ошкор қилиш)нинг иккинчи қисми «в» бандида назарда тутилган жиноятлар бўйича жабрланган вояга етмаган шахсларни ишни судга қадар юритиш жараёнида сўроқ қилиш, эксперт текшируви учун намуналар олиш, экспертиза ўтказиш, таниб олиш учун кўрсатиш ва заруратга кўра бошқа процессуал ҳаракатлар (кейинги ўринларда — процессуал ҳаракатлар) Марказнинг ихтисослаштирилган хоналарида амалга оширилади;
(б) Марказда Самарқанд вилояти ҳудудида содир этилган жиноятлар бўйича процессуал ҳаракатлар амалга оширилади;
(в) болани Марказга олиб келиш ва хавфсизлигини таъминлаш ҳолат аниқланган ҳудуддаги ички ишлар органлари томонидан ташкил этилади;
(г) процессуал ҳаракатлар Марказ психологининг хулосаси асосида махсус тайёргарликдан ўтган прокуратура органининг ходими (интервьюер) томонидан амалга оширилади. Бунда ушбу ходим жиноят иши бўйича тергов гуруҳи таркибига киритилган ҳолда жалб қилинади;
(д) процессуал ҳаракатлар жараёнида боланинг қонуний вакиллари ва адвокати, терговчи, экспертлар ва Марказнинг ижтимоий ходими ҳамда психологи иштирок этади;
(ж) Марказда амалга оширилган процессуал ҳаракатлар мажбурий тартибда аудио- ва видеоёзув орқали қайд этилади ва стенограмма шакли билан бирга жиноят иши ҳужжатларига қўшилади. Олинган аудио- ва видеоёзувларни Марказда сақлаш, учинчи шахсларга бериш ҳамда ҳар қандай шаклда тарқатишга йўл қўйилмайди;
(з) Марказда аудио- ва видеоёзув воситасида қайд этилган процессуал ҳаракатлар жиноят иши бўйича далил деб эътироф этилади ҳамда болани судга чақирмасдан суд муҳокамасида қўлланилиши мумкин;
(и) жабрланувчи боланинг қонуний вакилининг иштирокисиз гумон қилинувчи, айбланувчи ёки уларнинг яқинлари ва ҳимоячилари билан бевосита учрашувига йўл қўйилмайди.
5. 2027 йил 1 январдан бошлаб жиноят иши бўйича жабрланувчи ёки гувоҳ сифатида жалб қилинган болаларга болалар билан ишлаш бўйича махсус тайёргарликдан ўтган адвокатлар томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилади.
6. Адлия вазирлиги ва Адвокатлар палатаси:
(а) 2027 йил 1 январдан бошлаб:
(i) Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрида болалар билан ишлаш бўйича махсус тайёргарликдан ўтган адвокатларнинг алоҳида рўйхати юритилишини таъминласин;
(ii) ваколатли органлар сўровлари асосида Жиноят-процессуал кодекси талабларига мувофиқ жиноят иши бўйича жабрланувчи ёки гувоҳ сифатида жалб қилинган болаларни махсус тайёргарликдан ўтган адвокатлар билан таъминлашни йўлга қўйсин;
(б) 2026 йил якунига қадар ҳар бир ҳудуддан камида 10 нафар адвокат халқаро стандартлар асосида болалар билан ишлаш бўйича махсус дастурларга мувофиқ ўқитилишини таъминласин. Бунда қоида тариқасида аёл адвокатларга устуворлик берилишига эътибор қаратилсин.
7. Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги томонидан болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш, уларга ижтимоий, психологик ва ҳуқуқий хизмат кўрсатиш мақсадида туну кун фаолият кўрсатувчи «1246» махсус қисқа рақамли «ишонч телефони» фаолияти йўлга қўйилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
8. Белгилансинки:
(а) «ишонч телефони» болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатларига оид мурожаатларни тезкор қабул қилиш ва тегишлилиги бўйича йўналтириш мақсадида «112» қисқа рақам орқали фуқароларнинг чақирувларини қабул қилиш ва автоматлаштирилган тарзда қайта ишлаш имконини берувчи ягона диспетчерлик хизмати билан «Рақамли ҳукумат» тизимининг идоралараро интеграциялашув платформаси орқали интеграция қилинади;
(б) «ишонч телефони» орқали қабул қилинган мурожаат тегишлилиги бўйича бошқа давлат органига йўналтирилган тақдирда, ушбу давлат органи томонидан қонунчиликда белгиланган муддатларда мажбурий тартибда кўриб чиқилади ва натижаси бўйича маълумот мурожаат этувчига (унинг қонуний вакилига), Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига ҳамда тегишли прокурорга тақдим етилади.
9. Болаларни ижтимоий ва ҳуқуқий ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган чора-тадбирлар дастури иловага мувофиқ тасдиқлансин.
III. Қарор ижросини ташкил этиш, таъминлаш ва назорат
10. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсан жавобгар этиб Бош прокурор Н.Т. Йўлдошев ва ички ишлар вазири А.А. Ташпулатов белгилансин.
11. Қарор ижросини назорат қилиш ва ижро учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг ижтимоий ҳимоя бўйича маслаҳатчиси — Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги директори М.П. Оллоёров зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 14 октябрдаги ПҚ-375-сон қарорига ИЛОВА
Болаларни ижтимоий ва ҳуқуқий ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган
Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Ижро муддати Масъул ижрочилар I. Зўравонликдан жабрланган болаларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш тизимини жорий этиш 1. Зўравонликдан жабрланган болаларни «Нажот» болалар марказига йўналтириш ҳамда терговга қадар текширув ва дастлабки тергов жараёнида улар билан боғлиқ процессуал ҳаракатларни амалга оширишни ташкиллаштириш та ртибини ишлаб чиқиш. Идоралараро қўшма қарор 2026 йил октябрь Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Олий суд 2. «Нажот» болалар марказида зўравонликдан жабрланган болаларга хизмат кўрсатиш стандартини ишлаб чиқиш. Стандарт лойиҳасини ишлаб чиқиш 2026 йил октябрь Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 3. «Нажот» болалар маркази ходимларини халқаро стандартларга мувофиқ ишлаб чиқарилган дастур асосида махсус тайёргарликдан ўтказиш ва малакасини ошириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил октябрь — декабрь Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги 4. Самарқанд вилоятида камида 2 нафардан прокуратура органининг ходими (интервьюер сифатида), суд-тиббий экспертизасини амалга оширувчи мутахассис, судья ва терговчиларни халқаро стандартларга асосланган дастур асосида махсус тайёргарликдан ўтказиш. Бунда махсус тайёргарликдан ўтказишда аёл ходимларга устуворлик берилишига эътибор қаратиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил октябрь — декабрь Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Олий суд 5. Самарқанд вилояти Самарқанд шаҳар суди биносида болалар учун ихтисослашган хона ташкил этиш. Ушбу хонани болаларнинг ёши ва руҳий ҳолатини инобатга олган ҳолда мослаштириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Олий суд 6. Ижобий натижаларини инобатга олган ҳолда «Нажот» болалар маркази намунасидаги марказларни республиканинг қолган ҳудудларида ташкил этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритиш. Ахборот таҳлилий маълумотнома 2028 йил декабрь Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Олий суд II. Зўравонликдан жабрланган ёки унга гувоҳ бўлган болаларга ҳуқуқий хизмат кўрсатиш тизимини такомиллаштириш 7. Ваколатли органлар сўровлари асосида жиноят иши бўйича жабрланувчи ёки гувоҳ сифатида жалб қилинган болаларни махсус тайёргарликдан ўтган адвокатлар билан таъминлаш. Бунда: а) Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 21 ноябрдаги 774-сон қарори билан тасдиқланган Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатларни жалб этиш ва уларга ҳақ тўлаш тартиби тўғрисидаги низомни қайта кўриб чиқиш ҳамда унда ваколатли органлар сўровлари асосида процессуал хатти-ҳаракатларга жалб этилган зўравонликдан жабрланган ва зўравонликка гувоҳ бўлган болаларни махсус тайёргарликдан ўтган адвокатлар билан таъминлаш тартибини киритиш; б) «Юридик ёрдам» ахборот тизимида ваколатли органлар сўровлари асосида процессуал хатти-ҳаракатларга жалб этилган зўравонликдан жабрланган ва зўравонликка гувоҳ бўлган болаларни махсус тайёргарликдан ўтган адвокатлар билан таъминлаш имкониятини яратиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш 2026 йил декабрь Адлия вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар III. «Ишонч телефони» фаолиятини ташкил этиш 8. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш, уларга ижтимоий, психологик ва ҳуқуқий хизмат кўрсатиш мақсадида туну кун фаолият кўрсатувчи «1246» махсус қисқа рақамли «ишонч телефони» орқали келиб тушган мурожаатларни таҳлил қилиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги 9. Зўравонликдан жабрланган болаларнинг мурожаатларини тегишлилиги бўйича прокуратура, соғлиқни сақлаш ёки ички ишлар органларига йўналтириш (стандарт операцион) тартибини ишлаб чиқиш ҳамда тасдиқлаш. Идоралараро қўшма қарор 2026 йил октябрь Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 10. «1246» махсус қисқа рақамли «ишонч телефони»ни «112» қисқа рақам орқали фуқароларнинг чақирувларини қабул қилиш ва автоматлаштирилган тарзда қайта ишлаш имконини берувчи ягона диспетчерлик хизмати билан «Рақамли ҳукумат» тизимининг идоралараро интеграциялашув платформаси орқали интеграция қилиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил октябрь Рақамли технологиялар вазирлиги, Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги 11. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш, уларга ижтимоий, психологик ва ҳуқуқий хизмат кўрсатиш мақсадида туну кун фаолият кўрсатувчи «1246» махсус қисқа рақамли «ишонч телефони» медиа тарғиботини амалга ошириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2026 йил 14 октябрь,
ПҚ-375-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
qarori
CHORA-TADBIRLAR DASTURI
Bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimini takomillashtirishga qaratilgan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
Bolalarning ijtimoiy himoyasini ularning eng ustun manfaatlarini hisobga olgan holda kuchaytirish, zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar bilan amalga oshiriladigan tergovga qadar tekshiruv va dastlabki tergov harakatlari jarayonida ularning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari ishonchli himoya qilinishini taʼminlash va qayta ruhiy jarohatlanishdan himoya qilish maqsadida qaror qilaman:
I. Maqsadlar
1. Quyidagilar mazkur qarorni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsadlar etib belgilansin:
(a) bolalarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik holatlari boʻyicha tergovga qadar tekshiruv va dastlabki tergov harakatlarini amalga oshirish jarayonida ularni qayta ruhiy jarohatlanishdan himoya qilishga qaratilgan ilgʻor xalqaro tajriba modellarini joriy etish;
(b) jinsiy zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni soʻroq qilish, ekspert tekshiruvi uchun namunalar olish, ekspertiza oʻtkazish, tanib olish uchun koʻrsatish, yuzlashtirish va boshqa protsessual harakatlarni amalga oshirish tizimini yanada takomillashtirish;
(v) protsessual harakatlarga jalb etilgan zoʻravonlikdan jabrlangan va zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarga malakali yuridik yordam koʻrsatish tizimini takomillashtirish.
II. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-dekabrdagi PF-256-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2026 — 2030-yillarga moʻljallangan Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish strategisida bolalarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurashishda ilgʻor xalqaro tajriba modellarini (shu jumladan, “Barnaxus” modeli) joriy etish belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
3. Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligining Samarqand shahrida “Barnaxus” modeli asosida “Najot” bolalar markazini (keyingi oʻrinlarda — Markaz) tashkil etish boʻyicha taklifiga rozilik berilsin. Bunda:
(a) Markaz Ijtimoiy himoya milliy agentligi huzuridagi Bolalarni qoʻllab-quvvatlash va ijtimoiy integratsiya markazi huzurida yuridik shaxs maqomisiz tashkil etiladi;
(b) Markaz faoliyatini tashkil etish uchun Ijtimoiy himoya milliy agentligi tizimidagi tashkilotlarning mavjud shtat birliklari hisobidan 4 ta shtat birligi ajratiladi hamda Markaz xodimlariga “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari boshqaruv xodimlari uchun belgilangan mehnatga haq toʻlash va ragʻbatlantirish shartlari tatbiq etiladi;
(v) Bolalarni qoʻllab-quvvatlash va ijtimoiy integratsiya markazi tomonidan Markaz faoliyatiga zarur hollarda, tarjimon, maxsus pedagog (defektolog), psixiatr, reabilitolog va boshqa tor soha mutaxassislari mehnatga soatbay haq toʻlagan holda toʻgʻridan-toʻgʻri fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida jalb etiladi;
(g) Markaz faoliyati Ijtimoiy himoya davlat jamgʻarmasi va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi.
4. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2026-yil 20-oktabrdan boshlab:
(a) Jinoyat kodeksining 118 (nomusga tegish), 119 (jinsiy ehtiyojni zoʻrlik ishlatib gʻayritabiiy usulda qondirish), 121 (shaxsni jinsiy aloqa qilishga majbur etish), 128 (oʻn olti yoshga toʻlmagan shaxs bilan jinsiy aloqa qilish), 128 1 (oʻn olti yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxs bilan moddiy qimmatliklar berish yoki mulkiy yoxud boshqacha tarzda manfaatdor etish orqali jinsiy aloqa qilish), 129 (oʻn olti yoshga toʻlmagan shaxsga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar qilish) moddalarida, 135-moddasi (odam savdosi)ning uchinchi qismi “b” bandida (jinsiy jinoyatlar bilan bogʻliq holatlar) hamda 141 3 -moddasi (shaxsning shaʼnini va qadr-qimmatini kamsituvchi hamda inson hayotining sir tutiladigan tomonlarini aks ettiruvchi maʼlumotlarni oshkor qilish)ning ikkinchi qismi “v” bandida nazarda tutilgan jinoyatlar boʻyicha jabrlangan voyaga yetmagan shaxslarni ishni sudga qadar yuritish jarayonida soʻroq qilish, ekspert tekshiruvi uchun namunalar olish, ekspertiza oʻtkazish, tanib olish uchun koʻrsatish va zaruratga koʻra boshqa protsessual harakatlar (keyingi oʻrinlarda — protsessual harakatlar) Markazning ixtisoslashtirilgan xonalarida amalga oshiriladi;
(b) Markazda Samarqand viloyati hududida sodir etilgan jinoyatlar boʻyicha protsessual harakatlar amalga oshiriladi;
(v) bolani Markazga olib kelish va xavfsizligini taʼminlash holat aniqlangan hududdagi ichki ishlar organlari tomonidan tashkil etiladi;
(g) protsessual harakatlar Markaz psixologining xulosasi asosida maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan prokuratura organining xodimi (intervyuyer) tomonidan amalga oshiriladi. Bunda ushbu xodim jinoyat ishi boʻyicha tergov guruhi tarkibiga kiritilgan holda jalb qilinadi;
(d) protsessual harakatlar jarayonida bolaning qonuniy vakillari va advokati, tergovchi, ekspertlar va Markazning ijtimoiy xodimi hamda psixologi ishtirok etadi;
(j) Markazda amalga oshirilgan protsessual harakatlar majburiy tartibda audio- va videoyozuv orqali qayd etiladi va stenogramma shakli bilan birga jinoyat ishi hujjatlariga qoʻshiladi. Olingan audio- va videoyozuvlarni Markazda saqlash, uchinchi shaxslarga berish hamda har qanday shaklda tarqatishga yoʻl qoʻyilmaydi;
(z) Markazda audio- va videoyozuv vositasida qayd etilgan protsessual harakatlar jinoyat ishi boʻyicha dalil deb eʼtirof etiladi hamda bolani sudga chaqirmasdan sud muhokamasida qoʻllanilishi mumkin;
(i) jabrlanuvchi bolaning qonuniy vakilining ishtirokisiz gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki ularning yaqinlari va himoyachilari bilan bevosita uchrashuviga yoʻl qoʻyilmaydi.
5. 2027-yil 1-yanvardan boshlab jinoyat ishi boʻyicha jabrlanuvchi yoki guvoh sifatida jalb qilingan bolalarga bolalar bilan ishlash boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlar tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladi.
6. Adliya vazirligi va Advokatlar palatasi:
(a) 2027-yil 1-yanvardan boshlab:
(i) Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrida bolalar bilan ishlash boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlarning alohida roʻyxati yuritilishini taʼminlasin;
(ii) vakolatli organlar soʻrovlari asosida Jinoyat-protsessual kodeksi talablariga muvofiq jinoyat ishi boʻyicha jabrlanuvchi yoki guvoh sifatida jalb qilingan bolalarni maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlar bilan taʼminlashni yoʻlga qoʻysin;
(b) 2026-yil yakuniga qadar har bir hududdan kamida 10 nafar advokat xalqaro standartlar asosida bolalar bilan ishlash boʻyicha maxsus dasturlarga muvofiq oʻqitilishini taʼminlasin. Bunda qoida tariqasida ayol advokatlarga ustuvorlik berilishiga eʼtibor qaratilsin.
7. Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish, ularga ijtimoiy, psixologik va huquqiy xizmat koʻrsatish maqsadida tunu kun faoliyat koʻrsatuvchi “1246” maxsus qisqa raqamli “ishonch telefoni” faoliyati yoʻlga qoʻyilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
8. Belgilansinki:
(a) “ishonch telefoni” bolalarga nisbatan zoʻravonlik holatlariga oid murojaatlarni tezkor qabul qilish va tegishliligi boʻyicha yoʻnaltirish maqsadida “112” qisqa raqam orqali fuqarolarning chaqiruvlarini qabul qilish va avtomatlashtirilgan tarzda qayta ishlash imkonini beruvchi yagona dispetcherlik xizmati bilan “Raqamli hukumat” tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali integratsiya qilinadi;
(b) “ishonch telefoni” orqali qabul qilingan murojaat tegishliligi boʻyicha boshqa davlat organiga yoʻnaltirilgan taqdirda, ushbu davlat organi tomonidan qonunchilikda belgilangan muddatlarda majburiy tartibda koʻrib chiqiladi va natijasi boʻyicha maʼlumot murojaat etuvchiga (uning qonuniy vakiliga), Ijtimoiy himoya milliy agentligiga hamda tegishli prokurorga taqdim yetiladi.
9. Bolalarni ijtimoiy va huquqiy himoya qilish tizimini takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar dasturi ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
III. Qaror ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
10. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsan javobgar etib Bosh prokuror N.T. Yoʻldoshev va ichki ishlar vaziri A.A. Tashpulatov belgilansin.
11. Qaror ijrosini nazorat qilish va ijro uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ijtimoiy himoya boʻyicha maslahatchisi — Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktori M.P. Olloyorov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 14-oktabrdagi PQ-375-son qaroriga ILOVA
Bolalarni ijtimoiy va huquqiy himoya qilish tizimini takomillashtirishga qaratilgan
T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash tizimini joriy etish 1. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni “Najot” bolalar markaziga yoʻnaltirish hamda tergovga qadar tekshiruv va dastlabki tergov jarayonida ular bilan bogʻliq protsessual harakatlarni amalga oshirishni tashkillashtirish ta rtibini ishlab chiqish. Idoralararo qoʻshma qaror 2026-yil oktabr Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oliy sud 2. “Najot” bolalar markazida zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga xizmat koʻrsatish standartini ishlab chiqish. Standart loyihasini ishlab chiqish 2026-yil oktabr Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 3. “Najot” bolalar markazi xodimlarini xalqaro standartlarga muvofiq ishlab chiqarilgan dastur asosida maxsus tayyorgarlikdan oʻtkazish va malakasini oshirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil oktabr — dekabr Ijtimoiy himoya milliy agentligi 4. Samarqand viloyatida kamida 2 nafardan prokuratura organining xodimi (intervyuyer sifatida), sud-tibbiy ekspertizasini amalga oshiruvchi mutaxassis, sudya va tergovchilarni xalqaro standartlarga asoslangan dastur asosida maxsus tayyorgarlikdan oʻtkazish. Bunda maxsus tayyorgarlikdan oʻtkazishda ayol xodimlarga ustuvorlik berilishiga eʼtibor qaratish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil oktabr — dekabr Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oliy sud 5. Samarqand viloyati Samarqand shahar sudi binosida bolalar uchun ixtisoslashgan xona tashkil etish. Ushbu xonani bolalarning yoshi va ruhiy holatini inobatga olgan holda moslashtirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Oliy sud 6. Ijobiy natijalarini inobatga olgan holda “Najot” bolalar markazi namunasidagi markazlarni respublikaning qolgan hududlarida tashkil etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritish. Axborot tahliliy maʼlumotnoma 2028-yil dekabr Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Oliy sud II. Zoʻravonlikdan jabrlangan yoki unga guvoh boʻlgan bolalarga huquqiy xizmat koʻrsatish tizimini takomillashtirish 7. Vakolatli organlar soʻrovlari asosida jinoyat ishi boʻyicha jabrlanuvchi yoki guvoh sifatida jalb qilingan bolalarni maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlar bilan taʼminlash. Bunda: a) Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 21-noyabrdagi 774-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni qayta koʻrib chiqish hamda unda vakolatli organlar soʻrovlari asosida protsessual xatti-harakatlarga jalb etilgan zoʻravonlikdan jabrlangan va zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarni maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlar bilan taʼminlash tartibini kiritish; b) “Yuridik yordam” axborot tizimida vakolatli organlar soʻrovlari asosida protsessual xatti-harakatlarga jalb etilgan zoʻravonlikdan jabrlangan va zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarni maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlar bilan taʼminlash imkoniyatini yaratish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish 2026-yil dekabr Adliya vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar III. “Ishonch telefoni” faoliyatini tashkil etish 8. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish, ularga ijtimoiy, psixologik va huquqiy xizmat koʻrsatish maqsadida tunu kun faoliyat koʻrsatuvchi “1246” maxsus qisqa raqamli “ishonch telefoni” orqali kelib tushgan murojaatlarni tahlil qilish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Ijtimoiy himoya milliy agentligi 9. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning murojaatlarini tegishliligi boʻyicha prokuratura, sogʻliqni saqlash yoki ichki ishlar organlariga yoʻnaltirish (standart operatsion) tartibini ishlab chiqish hamda tasdiqlash. Idoralararo qoʻshma qaror 2026-yil oktabr Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 10. “1246” maxsus qisqa raqamli “ishonch telefoni”ni “112” qisqa raqam orqali fuqarolarning chaqiruvlarini qabul qilish va avtomatlashtirilgan tarzda qayta ishlash imkonini beruvchi yagona dispetcherlik xizmati bilan “Raqamli hukumat” tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali integratsiya qilish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil oktabr Raqamli texnologiyalar vazirligi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi 11. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish, ularga ijtimoiy, psixologik va huquqiy xizmat koʻrsatish maqsadida tunu kun faoliyat koʻrsatuvchi “1246” maxsus qisqa raqamli “ishonch telefoni” media targʻibotini amalga oshirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 14-oktabr,
PQ-375-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
О дополнительных мерах по совершенствованию системы социальной защиты детей
В целях усиления социальной защиты детей с учетом их наилучших интересов, обеспечения надежной защиты прав и законных интересов, предотвращения повторной психологической травматизации ребенка в процессе доследственной проверки и предварительного следствия, проводимых в отношении детей, пострадавших от насилия, постановляю:
I. Цели
1. Определить основными целями принятия настоящего постановления:
(а) внедрение моделей передового международного опыта, направленных на защиту детей от повторной психологической травматизации в процессе проведения доследственной проверки и предварительного следствия по фактам полового насилия в их отношении;
(б) дальнейшее совершенствование системы проведения допросов детей, пострадавших от полового насилия, получения образцов для экспертного исследования, проведения экспертизы, предъявления для опознания, очных ставок и других процессуальных действий;
(в) совершенствование системы оказания квалифицированной юридической помощи привлеченным к процессуальным действиям детям, потерпевшим от насилия или являющимся свидетелями насилия.
II. Совершенствование системы социальной поддержки детей, пострадавших от насилия
2. Принять к сведению, что в Стратегии защиты детей от всех форм насилия на 2026 — 2030 годы, утвержденной Указом Президента Республики Узбекистан от 24 декабря 2025 года № УП-256, определено внедрение моделей передового международного опыта (в том числе модели «Барнахус») при противодействии насилию в отношении детей.
3. Согласиться с предложением Национального агентства социальной защиты, Генеральной прокуратуры, Министерства внутренних дел и Министерства здравоохранения о создании в городе Самарканде детского центра «Нажот» (далее — Центр) по модели «Барнахус». При этом:
(а) Центр создается при Центре поддержки и социальной интеграции детей при Национальном агентстве социальной защиты без статуса юридического лица;
(б) для организации деятельности Центра за счет действующих штатных единиц организаций в системе Национального агентства социальной защиты выделяются 4 штатные единицы, к сотрудникам Центра применяются условия оплаты труда и стимулирования, установленные для управленческого персонала центров социальных услуг «Инсон»;
(в) Центр поддержки и социальной интеграции детей при необходимости привлекает к деятельности Центра переводчиков, специальных педагогов (дефектологов), психиатров, реабилитологов и других узкопрофильных специалистов на основании прямых договоров гражданско-правового характера с почасовой оплатой труда;
(г) деятельность Центра финансируется за счет средств Государственного фонда социальной защиты и иных источников, не запрещенных законодательством.
4. Установить порядок, в соответствии с которым с 20 октября 2026 года:
(а) допрос несовершеннолетних лиц, признанных потерпевшими, получение образцов для экспертного исследования, проведение экспертизы, предъявление для опознания и при необходимости других процессуальных действий (далее — процессуальные действия) по преступлениям, предусмотренным в статьях 118 (Изнасилование), 119 (Насильственное удовлетворение половой потребности в противоестественной форме), 121 (Понуждение лица к вступлению в половую связь), 128 (Вступление в половую связь с лицом, не достигшим шестнадцати лет), 128 1 (Вступление в половую связь с лицом в возрасте от шестнадцати до восемнадцати лет путем предоставления материальных ценностей либо имущественной или иной выгоды), 129 (Развратные действия в отношении лица, не достигшего шестнадцати лет), в пункте «б» части третьей (случаи, связанные с половым насилием) статьи 135 (Торговля людьми), а также в пункте «в» части второй статьи 141 3 (Разглашение сведений, ущемляющих честь и достоинство личности и отражающих интимные стороны жизни человека) Уголовного кодекса, в ходе досудебного производства осуществляются в специализированных помещениях Центра;
(б) в Центре осуществляются процессуальные действия по преступлениям, совершенным на территории Самаркандской области;
(в) доставление ребенка в Центр и обеспечение его безопасности организуются органами внутренних дел территории, на которой выявлен случай;
(г) процессуальные действия осуществляются сотрудником органа прокуратуры (интервьюером), прошедшим специальную подготовку, на основании заключения психолога Центра. При этом данный сотрудник привлекается с включением его в состав следственной группы по уголовному делу;
(д) в ходе процессуальных действий принимают участие законные представители ребенка и его адвокат, следователь, эксперты, а также социальный работник и психолог Центра;
(ж) процессуальные действия, совершенные в Центре, в обязательном порядке фиксируются посредством аудио- и видеозаписи и прилагаются к материалам уголовного дела в формате стенограммы. Запрещается хранить в Центре полученные аудио- и видеозаписи, передавать их третьим лицам, а также распространять их в любой форме;
(з) процессуальные действия, зафиксированные в Центре на средстве аудио- и видеозаписи, признаются в качестве доказательства по уголовному делу и могут быть применены в судебном разбирательстве без вызова ребенка в суд;
(и) не допускается непосредственный контакт ребенка, признанного потерпевшим, с подозреваемым, обвиняемым или с их близкими и защитниками без участия его законного представителя.
5. С 1 января 2027 года детям, признанным потерпевшими, или привлеченным в качестве свидетелей по уголовному делу, будет оказываться юридическая помощь за счет государства адвокатами, прошедшими специальную подготовку по работе с детьми.
6. Министерству юстиции и Палате адвокатов:
(а) начиная с 1 января 2027 года:
(i) обеспечить ведение отдельного списка адвокатов в Реестре адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, прошедших специальную подготовку по работе с детьми;
(ii) наладить обеспечение детей, признанных потерпевшими, или привлеченных в качестве свидетелей по уголовному делу, адвокатами, прошедшими специальную подготовку, по запросам уполномоченных органов, в соответствии с требованиями Уголовно-процессуального кодекса ;
(б) до конца 2026 года обеспечить обучение как минимум 10 адвокатов из каждого региона по специальным программам работы с детьми на основе международных стандартов. При этом уделить внимание предоставлению приоритетности, как правило, женщинам-адвокатам.
7. Принять к сведению, что Национальным агентством социальной защиты в целях защиты детей от всех форм насилия, оказания им социальных, психологических и правовых услуг организовано круглосуточное функционирование «телефона доверия» по специальному короткому номеру «1246».
8. Определить, что:
(а) в целях оперативного приема обращений о случаях насилия в отношении детей и их направления по принадлежности проводится интеграция посредством Межведомственной интеграционной платформы системы «Цифровое правительство» «телефона доверия» с единой диспетчерской службой, позволяющей принимать и автоматически обрабатывать вызовы граждан по короткому номеру «112»;
(б) в случае направления обращения, поступившего по «телефону доверия», в другой государственный орган по принадлежности указанное обращение подлежит обязательному рассмотрению данным государственным органом в сроки, установленные законодательством, с последующим представлением информации о результатах его рассмотрения обращающемуся (его законному представителю), Национальному агентству социальной защиты и соответствующему прокурору.
9. Утвердить Программу мер по совершенствованию системы социальной и правовой защиты детей согласно приложению * .
III. Организация, обеспечение и контроль исполнения постановления
10. Возложить на Генерального прокурора Н.Т. Йулдошева и министра внутренних дел А.А. Ташпулатова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.
11. Контроль за исполнением настоящего постановления, осуществление координации деятельности организаций, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и советника Президента Республики Узбекистан по социальной защите — директора Национального агентства социальной защиты М.П. Оллоёрова.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
14 октября 2026 г.,
№ ПП-375